Αλτσχάιμερ  Ευρώπη, Επετηρίδα 2015 ,Η άνοια στην Ευρώπη,Τακτική έκδοση από το Ε.Ε.- ΜΚΟ Αλτσχάιμερ,Η κατάσταση στην Ευρώπη όσον αφορά τις  Κ.Μ.

Alzheimer και ο ρόλος του νοσηλευτή. Ενδιαφέρον για την εκπαίδευση

Η εν λόγω εργασία περιγράφει αναλυτικά την  όσο Alzheimer και τον ρόλο του νοσηλευτή στην προσέγγιση της τόσο σε νοσοκομειακά πλαίσια όσο κα κατ'οίκον.

Alzheimer και ο ρόλος του νοσηλευτή. Ενδιαφέρον για την εκπαίδευση

Η  παρούσα  εργασία  είναι  μια  προσπάθεια  ολιστικής προσέγγισης  της νόσου Αλζχειμερ έχοντας  ως  κεντρικό  άξονα  τον  Νοσηλευτή  και  τον  ρόλο  του. Έπειτα από την ιστορική αναδρομή αναλύεται η ανατομία, η φυσιολογία και η παθολογία της νόσου. Υπογραμμίζεται η σημασία  της  πρόγνωσης,  όταν  αυτή  είναι  δυνατή  και  στο  βαθμό  που  είναι,  της πρόληψης  και  τέλος  παρουσιάζονται  αναλυτικά  οι  τρόποι  θεραπείας  μέσα  από  τη συντηρητική αγωγή.

Alzheimer και φυσική δραστηριότητα. Ενδιαφέρον για την εκπαίδευση

Μελετάται η σχέση μεταξύ της φυσικής δραστηριότητας και της βελτίωσης πνευματικής ικανότητας, άρα συνεπακόλουθα μείωσης των συμπτωμάτων του Alzheimer, κυρίως για τους φορείς του γονιδίου e4 Etnier.

Alzheimer. Ενδιαφέρον για την εκπαίδευση

Νόσος Αλτσχάιμερ, διάγνωση, θεραπεία, κρατική μέριμνα, ρόλος του νοσηλευτή.

Café Alzheimer Ενδιαφέρον για το κοινό

Στόχος του προγράμματος είναι η παροχή συναισθηματικής υποστήριξης, η αλληλοβοήθεια και η μείωση της κοινωνικής απομόνωσης που συχνά βιώνουν οι ασθενείς με άνοια, αλλά και οι φροντιστές τους.

 Η ψυχομετρική δοκιμασία βραχείας αξιολόγησης των νοητικών λειτουργιών (Μini Mental State Examination) συμπληρώνει 38 έτη εφαρμογής και παραμένει δοκιμασία αναφοράς για την ανίχνευση της άνοιας στην καθημερινή κλινική πρακτική και την έρευνα (cohort/ cross sectional studies). Παρότι η στάθμισή της για τον ελληνικό πληθυσμό κατέδειξε υψηλού βαθμού εξειδίκευση και ευαισθησία, η τεκμηριωμένη επίδραση των παραμέτρων της εκπαίδευσης και ηλικίας στην επίδοση του εξεταζομένου αναδεικνύει την υπόθεση της αναγκαιότητας συνυπολογισμού τους στον προσδιορισμό του οριακού σημείου διαχωρισμού (cutoff score). Σκοπός της μελέτης είναι ο προσδιορισμός του επιπολασμού της άνοιας σε ηλικιωμένους σε αστική περιοχή και η εκτίμηση της επίδρασης των παραμέτρων ηλικίας και εκπαίδευσης στην κλίμακα MMSE για τη δημιουργία χρηστικού πίνακα υπολογισμού οριακών σημείων διαχωρισμού για τον ελληνικό πληθυσμό. Πραγματοποιήθηκε πρωτογενής συγχρονική μελέτη σε 630 άτομα 55+ετών, που διαβιούν αυτόνομα στους Δήμους Ιλίου και Ηλιούπολης Αττικής. Με βάση τη στάθμιση της κλίμακας για τον ελληνικό πληθυσμό, το 27,3% των εξεταζομένων στην παρούσα μελέτη παρουσιάζουν διαταραχές μνήμης. Η ηλικία και η μόρφωση επιδρούν στατιστικά σημαντικά (p=,000) στην επίδοση των εξεταζομένων στην κλίμακα. Η χρήση σταθερού οριακού σημείου διαχωρισμού δυσχεραίνει την εξατομίκευση των αποτελεσμάτων. Εξεταζόμενοι μεγαλύτεροι σε ηλικία και με μικρότερη μόρφωση σημείωναν μικρότερη επίδοση έναντι των μικρότερης ηλικίας και μεγαλύτερης μόρφωσης. Ο λόγος πιθανοτήτων (O.R.) αυξάνει μετά την ηλικία των 75 ετών από 2,58 έως 4,91 συγκριτικά με τους 55–60 ετών. Στη μεταβλητή εκπαίδευση, ο λόγος πιθανοτήτων (O.R.) μειώνεται από 1,43 για τους απόφοιτους πρωτοβάθμιας έως 3,19 στους απόφοιτους τριτοβάθμιας (C.I. 95%) συγκριτικά με τους αναλφάβητους. Συμπερασματικά, η χρήση αλγορίθμου για τον καθορισμό του οριακού σημείου της κλίμακας MMSE με συνυπολογισμό της επίδρασης της ηλικίας και εκπαίδευσης θα συμβάλλουν στην ορθή αξιολόγηση του αποτελέσματος της κλίμακας. Στις κοινοτικές δομές και την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας η χρήση του 25ου εκατοστημορίου για τη διάκριση φυσιολογικού-παθολογικού αναλόγως της ηλικίας και εκπαίδευσης μπορεί να προφυλάξει από την υπερδιάγνωση λόγω αυξημένου κινδύνου ψευδώς θετικού αποτελέσματος.

Στόχος της έρευνας ήταν να εξετάσει τη σχέση της εργαζόμενης μνήμης και της μνήμης πηγής με την ακρίβεια της κατάθεσης ηλικιωμένων αυτοπτών μαρτύρων. Περαιτέρω ελέγχθηκε εάν η ηλικία και άλλοι ατομικοί - δημογραφικοί παράγοντες επιδρούν στην αξιοπιστία των μαρτυρικών καταθέσεων. Στη μελέτη συμμετείχαν πενήντα άτομα, μοιρασμένα σε 2 ομάδες με βάση την ηλικία (25 ηλικιωμένοι και 25 νεότεροι ενήλικες). Οι συμμετέχοντες εξετάστηκαν σε ένα έργο μνήμης πηγής, σε ένα έργο εργαζόμενης μνήμης και σε ένα έργο προσομοίωσης αυτοπτικής μαρτυρίας. Η ακρίβεια των καταθέσεων βρέθηκε να συνδέεται άμεσα και θετικά μόνο με την εργαζόμενη μνήμη και, μέσω αυτής, με την ομάδα με βάση την ηλικία, τη σωματική άσκηση και το μορφωτικό επίπεδο. Οι ηλικιωμένοι ανέφεραν υψηλότερο αίσθημα βεβαιότητας για την ακρίβεια της αυτοπτικής τους μαρτυρίας, σε σύγκριση με τους νεότερους ενήλικες.  
 

Savion: Ένα λογισμικό διαδραστικής γνωστικής βελτίωσης για ηλικιωμένους Ενδιαφέρον για τους επαγγελματίες υγείας και περίθαλψης

Οι μη φαρμακολογικές παρεμβάσεις αποτελούν αντικείμενο έρευνας ως μέσου για τη βελτίωση της  καθημερινής γνωστικής και προσαρμοστικής / κοινωνικής λειτουργίας. Τα προγράμματα που βασίζονται σε υπολογιστές παρέχουν μεγαλύτερη ευκολία και μειωμένο κόστος διαχείρισης, χαρακτηριστικά που είναι συχνά κρίσιμα για την εγγραφή και τη συμμόρφωση των ασθενών. Εδώ εξετάζουμε τα πιθανά πλεονεκτήματα τέτοιων προγραμμάτων για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και των ημερήσιων αλληλεπιδράσεων των ασθενών-φροντιστών, και προτείνουμε τις βέλτιστες διαδικασίες που πρέπει να ακολουθηθούν κατά τη γλωσσική και πολιτιστική προσαρμογή του προγράμματος Savion στα ελληνικά.

Αυτή η έκθεση παρουσιάζει τα πρόσφατα δεδομένα σχετικά με την ποιότητα της περίθαλψης της άνοιας στις χώρες του ΟΟΣΑ (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης). Παρέχοντας την πλέον σύγχρονη και ολοκληρωμένη αξιολόγηση της φροντίδας της άνοιας σε εθνικό επίπεδο, μπορεί να βοηθήσει τις χώρες να βελτιώσουν στο σήμερα τα συστήματα φροντίδας τους και να προετοιμαστούν καλύτερα για τις προκλήσεις του αύριο.

Ο σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν η εκτίμηση της rCBF στις ΒΑs σε ασθενείς με άνοια με 99mTc- HMPAO SPECT και τη χρήση ενός αυτοποιημένου προγράμματος ανάλυσης (NeurogamTM) των σπινθηρογραφικών δεδομένων, το οποίο παρέχει τη δυνατότητα
ευθυγράμμισης των εικόνων στον ίδιο στερεοτακτικό χώρο αναφοράς (άτλαντας Talairach), κάνοντας έτσι εφικτή τη σύγκριση μεταξύ rCBF SPECT μελετών διαφορετικών ατόμων ανεξαρτήτως διαφορών στο σχήμα, το μέγεθος ή την τοποθέτηση του εγκεφάλου στη διάρκεια της απεικόνισης.

Υπάρχει αυξανόμενο ενδιαφέρον για την έγκαιρη διάγνωση των ηλικιωμένων ασθενών με απάθεια στην κοινότητα, καθώς η απάθεια έχει συσχετιστεί με μειωμένη καθημερινή λειτουργικότητα του ασθενούς και δυσφορία του φροντιστή. Οι μακροχρόνιες μελέτες που συγκρίνουν ασθενείς και φυσιολογικά άτομα θα μπορούσαν να μας επιτρέψουν να συναγάγουμε τη σχέση μεταξύ της απάθειας και των νευροεκφυλιστικών νόσων.

Βασικός στόχος της έρευνας ήταν η ανίχνευση της έκπτωσης των γνωστικών λειτουργιών, σε άτοµα άνω των 65 ετών στον αγροτικό πληθυσµό του Νοµού Ηρακλείου, κυρίως µέσα από τη µέχρι τώρα εµπειρία µε άτοµα της Γ΄ ηλικίας.
Ακόµη, η διερεύνηση του βαθµού πληροφόρησης, των επαγγελµατιών που ασχολούνται µε την Τρίτη ηλικία, σχετικά µε το θέµα της έκπτωσης των γνωστικών λειτουργιών στην τρίτη ηλικία και ειδικά σε θέµατα άνοιας. Προκειµένου να εξεταστούν τα παραπάνω, πραγµατοποιήθηκε έρευνα στα ενεργά µέλη των ΚΑΠΗ των αγροτικών περιοχών του Νοµού Ηρακλείου και στους επαγγελµατίες που εργάζονται σε αυτά.

Η δομή της παρούσας εργασίας αποτελείται από 12 κεφάλαια. Στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται παρουσίαση του φαινομένου της γήρανσης ενώ στο επόμενο κεφάλαιο καταγράφονται τα προβλήματα της τρίτης ηλικίας, χωρισμένα σε 3 μεγάλες κατηγορίες, τα κοινωνικο- οικονομικά, τα προβλήματα υγείας και τα ψυχολογικά προβλήματα. Στο επόμενο κεφάλαιο γίνεται παρουσίαση της Άνοιας, της κλινικής της εικόνας καθώς και των κατηγοριών της. Στη συνέχεια επιχειρούμε μια συσχέτιση της Άνοιας με την κατάθλιψη, καθώς αυτές οι δύο νόσοι πολύ πιθανόν να εμφανιστούν παράλληλα σε κάποιον ασθενή. Στην πορεία παρουσιάζονται οι φαρμακευτικές και οι μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις για την Άνοια.

Η ραγδαία αύξηση του γηραιού πληθυσμού, ο πολλαπλασιασμός και επιδείνωση των προβλημάτων των ατόμων τρίτης ηλικίας και η εμφάνιση της άνοιας σε όλο και μεγαλύτερο ποσοστό ηλικιωμένων ταυτόχρονα με τις δραματικές συνέπειες που αυτή προκαλεί στους ασθενείς και τις οικογένειές τους,ήταν οι βασικότεροι λόγοι που μας ώθησαν να ερευνήσουμε το συγκεκριμένο θέμα.  
Στόχος μας ήταν μέσω της έρευνας να προσπαθήσουμε να ανιχνεύσουμε την απώλεια των γνωστικών λειτουργιών που προδιαθέτουν για άνοια στον αγροτικό πληθυσμό του νομού Ηρακλείου. Επιδιώξαμε επίσης να διερευνήσουμε τη λειτουργικότητα, τη συναισθηματική κατάσταση και το γενικότερο τρόπο ζωής των ηλικιωμένων ατόμων.

Σκοπός ήταν η ανίχνευση και αποτύπωση του επιπολασμού της Άνοιας στα άτομα άνω των 65 ετών μιας αγροτικής περιοχής. Επιπλέον, θελήσαμε να διερευνήσουμε τη λειτουργικότητα και τη συναισθηματική τους κατάσταση, αφού αυτά σχετίζονται με την εμφάνιση της νόσου.

Εφαρμογή για το κινητό τηλέφωνο με ασκήσεις νοητικής ενδυνάμωσης και προτάσεις για δραστηριότητες για άτομα με ήπια γνωστική διαταραχή και τους φροντιστές τους.
Η εφαρμογή “διΆνοια” δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος “Σημεία Στήριξης” που συγχρηματοδοτείται από το ΤΙΜΑ Κοινωφελές Ίδρυμα, το John S. Latsis Public Benefit Foundation, τη φιλανθρωπική οργάνωση Hellenic Hope και το Bodossaki Foundation - Ίδρυμα Μποδοσάκη.
Η έκδοση για iOS υλοποιήθηκε από τη SciFY χάρη στη στήριξη και συνεργασία της Εταιρείας Alzheimer Athens.

Αντιμετώπιση των διαταραχών στο πλαίσιο της άνοιας μέσα από νοσηλευτικές διεργασίες.

Η άνοια και η διπολική διαταραχή θεωρούνταν παραδοσιακά ως δύο διακριτές κλινικές οντότητες. Ωστόσο, πρόσφατα δεδομένα υπαινίσσονται ότι οι δύο αυτές διαταραχές σχετίζονται σε άτομα που βρίσκονται στο μεταίχμιο της τρίτης ηλικίας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες για την ερμηνεία αυτής της σχέσης, που συνοψίζονται ως εξής: (α) Η άνοια θα μπορούσε να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης συμπτωμάτων διπολικής διαταραχής. (β) Αντίστροφα, η διπολική διαταραχή θα μπορούσε να προδιαθέσει για την εμφάνιση άνοιας ή ψευδοάνοιας. (γ) Η άνοια, άλλες παθήσεις ή φάρμακα που επηρεάζουν την εγκεφαλική λειτουργία, θα μπορούσαν να προκαλέσουν την ταυτόχρονη εμφάνιση «διπολικών» και ανοϊκών συμπτωμάτων σε ηλικιωμένους. Oι δύο διαταραχές εμφανίζουν ομοιότητες στην κλινική τους εικόνα (διέγερση, ψυχωτικά, συναισθηματικά και γνωστικά συμπτώματα) και στη δομική νευροαπεικόνιση του εγκεφάλου (διεύρυνση πλαγίων κοιλιών και εστίες αυξημένης έντασης στη λευκή ουσία στη μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου, MRI). Από την άλλη πλευρά, οι δύο διαταραχές εμφανίζουν και διαφορές. Στην άνοια κυριαρχούν τα γνωστικά και στη διπολική διαταραχή τα συναισθηματικά συμπτώματα. Σε αντίθεση με τη διπολική διαταραχή, στην άνοια παρατηρούνται διάχυτες αλλοιώσεις κατά τη δομική νευροαπεικόνιση του εγκεφάλου, και σταθερά μικρότερος όγκος ιπποκάμπου. Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι δύο διαταραχές διαφέρουν σημαντικά και ως προς τα ευρήματα της λειτουργικής νευροαπεικόνισης στον εγκέφαλο. Στη διπολική διαταραχή των ηλικιωμένων, αλλά όχι στην άνοια, ανιχνεύεται υπερδραστηριότητα του «κοιλιακού» και υποδραστηριότητα του «ραχιαίου» εγκεφαλικού δικτύου συναισθήματος κατά την ανάπαυση. Σχετικά με τη θεραπευτική αντιμετώπιση των δύο διαταραχών, οι αναστολείς της ακετυλχολινεστεράσης και η μεμαντίνη ενδείκνυνται για την αντιμετώπιση των γνωστικών συμπτωμάτων της άνοιας και φαίνεται να βελτιώνουν τα συμπεριφορικά και τα συναισθηματικά συμπτώματα που εκδηλώνονται στην πορεία της άνοιας. Η θεραπευτική φαρέτρα στην αντιμετώπιση της οξείας φάσης της διπολικής διαταραχής των ηλικιωμένων περιλαμβάνει το λίθιο, καθώς και αντισπασμικούς, αντιψυχωτικούς και αντικαταθλιπτικούς παράγοντες, αν και μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν αξιόπιστα δεδομένα για την κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας φάσης. Τα αντισπασμικά και τα αντιψυχωτικά φάρμακα φαίνεται να πλεονεκτούν ως προς την αποτελεσματικότητά τους, αν και έχουν συσχετιστεί με σημαντικές ανεπιθύμητες ενέργειες. Για τη θεραπεία συντήρησης, προτείνεται η διατήρηση του φαρμάκου το οποίο αποδείχθηκε αποτελεσματικό στον χειρισμό των οξέων επεισοδίων. Η κατάλληλη φαρμακευτική αντιμετώπιση της γνωστικής δυσλειτουργίας των ηλικιωμένων ασθενών με διπολική διαταραχή δεν έχει επαρκώς διερευνηθεί. Η χρήση στην άνοια ψυχοτρόπων φαρμάκων πλην των αναστολέων ακετυλχολινεστεράσης και της μεμαντίνης είναι αμφιλεγόμενη, κυρίως λόγω της συσχέτισής τους με ανεπιθύμητες ενέργειες. Τα τελευταία χρόνια η έρευνα έχει επικεντρωθεί στη δράση του λιθίου στην άνοια, η οποία μπορεί να βοηθήσει στην αποσαφήνιση της σχέσης άνοιας-διπολικής διαταραχής των ηλικιωμένων. Υπάρχουν πράγματι ενδείξεις υπέρ της θετικής επίδρασης του λιθίου στην πρόληψη της άνοιας. Παρ' όλα αυτά δεν επιβεβαιώνεται, τουλάχιστον με τα υπάρχοντα δεδομένα, η ευνοϊκή επίδραση του λιθίου στις γνωστικές διαταραχές της άνοιας που έχει ήδη εκδηλωθεί. Μελλοντικές έρευνες πρέπει να αξιολογήσουν περαιτέρω τον ρόλο του λιθίου και την προληπτική αξία παρεμβάσεων σε αγγειακούς παράγοντες κινδύνου στην άνοια και στη διπολική διαταραχή των ηλικιωμένων.

Η άνοια και η κατάθλιψη είναι συχνά νοσήµατα της τρίτης ηλικίας στο χώρο της ΠΦΥ και έχουν σαν αποτέλεσµα τη µείωση της ποιότητας ζωής των ιδίων και των οικογενειών τους.
Σκοπός: Η αξιολόγηση της σημασίας της άνοιας και της κατάθλιψης στην τρίτη ηλικία, καθώς και η εκτίµηση των πιθανών δυνατοτήτων παρέµβασης του Γ/Ο γιατρού στην ΠΦΥ.
Οι στόχοι της µελέτης είναι:
1. Η µέτρηση της συχνότητάς των γνωσιακών και διαταραχών και της διάθεσης σε πληθυσµούς ηλικιωµένων στην κοινότητα, στο περιβάλλον της ΠΦΥ.
2. Ο προσδιορισµός των νοσηµάτων εκείνων, που συχνά συνυπάρχουν µε τις παραπάνω διαταραχές.
3. Η εκτίµηση των δυνατοτήτων παρέµβασης του Γενικού / Οικογενειακού γιατρού διαµέσου της έγκαιρης διάγνωσης και θεραπείας σε ασθενείς µε άνοια και κατάθλιψη.

Άνοια και ποιότητα ζωής στην τρίτη ηλικία Ενδιαφέρον για την εκπαίδευση

Η άνοια αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες ιατρικές και κοινωνικές προκλήσεις στην εποχή μας. Μόνο στη χώρα μας, υπολογίζεται πως υπάρχουν περισσότεροι από 140.000 ασθενείς με άνοια. Ο αριθμός αυτός αναμένεται να αυξηθεί ακόμη περισσότερο τα επόμενα έτη λόγω της αύξησης της μέσης επιβίωσης, δίνοντας ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις στο πρόβλημα. Καθώς δεν υπάρχει ακόμη θεραπεία που να μπορεί να σταματήσει την πορεία της νόσου, όλοι συμφωνούν, πως η βελτίωση της Ποιότητας Ζωής των ασθενών και η μείωση των αρνητικών επακόλουθων της φροντίδας σε όσους την παρέχουν αποτελούν τους βασικούς στόχους στην αντιμετώπιση της άνοιας. Ελάχιστες είναι οι μελέτες στη χώρα μας που πραγματεύονται τις δύο παραπάνω έννοιες. Οι βασικοί σκοποί της παρούσας μελέτης ήταν η εκτίμηση της Ποιότητας Ζωής των ασθενών με άνοια και της επιβάρυνσης των φροντιστών τους, καθώς και η εύρεση των παραγόντων που τις επηρεάζουν σε ένα δείγμα ελληνικού πληθυσμού. Τα αποτελέσματα της μελέτης αναμένεται να αποβούν ιδιαιτέρως χρήσιμα, καθώς η ανάγκη καθορισμού προτεραιοτήτων στην αντιμετώπιση της άνοιας είναι μεγάλη και εξειδικευμένες υπηρεσίες για την άνοια τώρα αναπτύσσονται στη χώρα μας. Να σημειωθεί πως η φροντίδα των ανοϊκών ασθενών στη χώρα μας διαφέρει σε σχέση με τη φροντίδα σε άλλες χώρες γιατί η συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών (περισσότερο από το 95%) λαμβάνει φροντίδα στην κοινότητα. Η μελέτη σχεδιάστηκε ως περιγραφική, συγχρονική μελέτη επισκόπησης και συσχέτισης, στην οποία χρησιμοποιήθηκαν πολλαπλές μέθοδοι συλλογής και ανάλυσης δεδομένων. Συμμετείχαν 161 ζεύγη ασθενών-φροντιστών που κατοικούν στην κοινότητα και επισκέφτηκαν ένα ειδικό ιατρείο μνήμης μεταξύ Μαΐου και Απριλίου του 2008. Συλλέχτηκαν τα κοινωνικοδημογραφικά των ασθενών και χορηγήθηκαν σταθμισμένες στα ελληνικά κλίμακες μέτρησης της γνωστικής, λειτουργικής και συμπεριφορικής κατάστασής τους. Η Ποιότητα Ζωής των ασθενών μετρήθηκε με την κλίμακα ADRQL (Alzheimer Disease Related Quality of Life) που περιλαμβάνει 47 λήμματα σε 5 πεδία Ποιότητας Ζωής και συμπληρώνεται από τον φροντιστή. Όσον αφορά τους φροντιστές, εκτός από τα κοινωνικοδημογραφικά στοιχεία, εκτιμήθηκαν τα καταθλιπτικά συμπτώματα και η επιβάρυνσή τους με χρήση της κλίμακας Zarit Burden Interview (ZBI). Πολλοί παράγοντες των ασθενών και των φροντιστών παρουσίασαν συσχέτιση με την Ποιότητα Ζωής των ασθενών και την επιβάρυνση των φροντιστών, αλλά τα αποτελέσματα των πολυπαραγοντικών συσχετίσεων κρίνονται ως σημαντικότερα. Το τελικό πολυπαραγοντικό μοντέλο πρόβλεψης της ADRQL περιέλαβε 7 ανεξάρτητους παράγοντες: τα νευροψυχιατρικά προβλήματα στα πλαίσια της άνοιας, την κατάθλιψη του ασθενή, τις βασικές δραστηριότητες της καθημερινής ζωής, τη γνωστική έκπτωση, την αντιψυχωτική αγωγή, τη σχέση τέκνου μεταξύ ασθενή και φροντιστή και την επιβάρυνση της φροντίδας. Το μοντέλο αυτό μπόρεσε να προβλέψει το 59,8% της διακύμανσης της ADRQL, με τα νευροψυχιατρικά προβλήματα στα πλαίσια της άνοιας να αποτελούν τον σημαντικότερο προβλεπτικό παράγοντα. Το τελικό μοντέλο πρόβλεψης της επιβάρυνσης ανέδειξε 4 ανεξάρτητους παράγοντες πρόβλεψης της επιβάρυνσης: τα προβλήματα συμπεριφοράς στο πλαίσιο της άνοιας, τη διάγνωση αγγειακής άνοιας, τα προβλήματα υγείας του φροντιστή και τη χρήση αντιψυχωτικών, εξηγώντας συνολικά μόλις το 24,4 της διακύμανσης του ZBI. Το σημαντικότερο συμπέρασμα που προέκυψε από την παρούσα μελέτη είναι η ανάγκη πραγματοποίησης περαιτέρω μελετών σχετικά με την Ποιότητα Ζωής των ασθενών με άνοια και την επιβάρυνση των φροντιστών τους στη χώρα μας. Κατά τη διάρκεια της μελέτης κατέστη σαφές πως η αξιολόγηση της Ποιότητας Ζωής αποτελεί έναν εξαιρετικό τρόπο διερεύνησης της καθημερινότητα του ασθενή με άνοια και επικεντρώνεται στα πεδία που πραγματικά ενδιαφέρουν τον ασθενή και αυτούς που τον φροντίζουν. Η μέτρηση της Ποιότητας Ζωής δεν πρέπει μόνο να χρησιμοποιείται σε κλινικές μελέτες, αλλά και στην καθημερινή κλινική πράξη στην άνοια. Σε αντίθεση με ό,τι πιστεύεται, οι ασθενείς με άνοια έχουν Ποιότητα στη Ζωή τους, η οποία σχετίζεται με πολλούς παράγοντες των ίδιων των ασθενών, αλλά και των φροντιστών τους. Τα νευροψυχιατρικά συμπτώματα αποτελούν τον σημαντικότερο παράγοντα πρόβλεψης της Ποιότητας Ζωής στην άνοια και είναι απαραίτητη η ανάπτυξη παρεμβάσεων σε φροντιστές και ασθενείς για την αντιμετώπισή τους. Η άνοια προκαλεί σοβαρή επιβάρυνση στους φροντιστές και οι επαγγελματίες υγείας οφείλουν να διερευνούν τα ψυχικά επακόλουθα της φροντίδας σε όσους την παρέχουν. Η επιβάρυνση των φροντιστών εξηγείται μόνο μερικώς από τους παράγοντες που μελετήθηκαν στην παρούσα μελέτη.

Στην Ελλάδα, με δεδομένη τη δημογραφική γήρανση του πληθυσμού, οι γνωσιακές διαταραχές στους ηλικιωμένους, όπως αγγειακή άνοια και νόσος Alzheimer, αποτελoύν σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας, με το συνολικό κόστος της άμεσης και έμμεσης περίθαλψης των ασθενών να ανέρχεται στα 6 δις ευρώ, ετησίως. Στόχος εδώ είναι η αξιολόγηση του επιπολασμού και των παραγόντων κινδύνου που συντελούν στην παθογενετική διαδικασία εμφάνισης της άνοιας, σε αστικό και ημι-αστικό πληθυσμό ηλικιωμένων.

Άνοια με Πρώιμη Έναρξη Ενδιαφέρον για την έρευνα

Η άνοια με πρώϊμη έναρξη (ΑΠΕ) αφορά τις περιπτώσεις άνοιας που συμβαίνει σε ασθενείς με ηλικία μικρότερη των 65 ετών (συνώνυμο προγεροντική άνοια). Η εμφάνιση άνοιας σε τέτοιες ηλικίες προκαλεί σημαντική δυσλειτουργία στην καθημερινότητα τόσο των ασθενών όσο και των οικείων τους. Αποτελεί μια διαγνωστική πρόκληση για τον κλινικό με δεδομένο ότι η διαφορική διάγνωση είναι περισσότερο εκτεταμένη σε σύγκριση με την άνοια όψιμης έναρξης. Ασυνήθιστα εκφυλιστικά αίτια ή σπάνια νοσήματα όπως οι κληρονομούμενες μεταβολικές διαταραχές, πρέπει να αποκλειστούν. Όμως και ο τρόπος εμφάνισης των συνήθων νευροεκφυλιστικών ανοιών όπως η νόσος Alzheimer, διαφέρει σημαντικά στις νεότερες ηλικίες, δυσκολεύοντας τη διάγνωσή τους. Μια προσεκτική εκτίμηση των συμπτωμάτων, του οικογενειακού ιστορικού και των νευροψυχολογικών ελλειμάτων σε συνδυασμό με το στοχευμένο εργαστηριακό έλεγχο είναι δυνατό να αναδείξουν την υποκείμενη διαταραχή στις περισσότερες περιπτώσεις. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό γιατί ένα μεγάλο ποσοστό των νοσημάτων που σχετίζονται με ΑΠΕ είναι δυνητικά ιάσιμα, αρκεί να τεθεί η διάγνωση σε πρώιμο στάδιο της νόσου.

Άνοια τύπου Alzheimer Ενδιαφέρον για την εκπαίδευση

Η μελέτη ασχολείται με τη νόσο Alzheimer και τη νοσηλευτική παρέμβαση σε αυτήν και σημειώνεται ευρύτερα ο ρόλος του νοσηλευτή στην οικογένεια και στο θεραπευτικό περιβάλλον.

Η συγκεκριμένη πτυχιακή εργασία εστιάζει στις φυσικοθεραπευτικές αξιολογήσεις των ασθενών με άνοια καθώς και στη δόμηση προγραμμάτων ασκήσεων φυσικοθεραπείας σε κάθε στάδιο της νόσου.

Περιγραφή σταδίων και συμπτωμάτων της άνοιας.

η ανοϊκή συνδρομή θεωρείται μείζων πρόβλημα δημόσιας υγείας. Πολλοί επιστήμονες από διαφορετικές ειδικότητες πραγματοποιούν σημαντική πρόοδο στην κατανόηση και τη θεραπεία της ανοϊκής συνδρομής. Οι αρχές της κοινωνικής ψυχιατρικής μπορούν να εφαρμοστούν αποτελεσματικά προκειμένου να είναι εφικτή η παροχή κατάλληλης φροντίδας καθώς επίσης και ο καθορισμός των στρατηγικών στόχων αντιμετώπισης της
άνοιας. Οι κύριοι στόχοι είναι: Πρώιμη διάγνωση της ανοικής συνδρομής, επαρκής στήριξη στους ασθενείς και τους φροντιστές τους, μέτρα βελτίωσης της ποιότητας ζωής
των ασθενών έως τα τελικά στάδια της νόσου, έρευνα, έλεγχος και κατάλληλη διοίκηση όλων των εμπλεκόμενων φορέων. Τα μοντέλα της παροχής φροντίδας προκειμένου να εξυπηρετηθούν αυτοί οι στόχοι όπως η αύξηση της ευαισθητοποίησης του κοινού καθώς και ο σχεδιασμός υπηρεσιών στην πρωτοβάθμια δευτεροβάθμια περίθαλψη καθώς και η παρηγορητική φροντίδα αποτελούν μέρος των προτάσεων και της προσέγγισης
της Κοινωνικής Ψυχιατρικής. Τα επιστημονικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι αυτές οι
παρεμβάσεις είναι τόσο οικονομοτεχνικά ωφέλιμες, όσο και αποτελεσματικές στο να βελτιώνουν την ποιότητα ζωής και να μειώνουν τόσο τη συχνότητα όσο και τη βαρύτητα των επιπλοκών στους ανθρώπους που πάσχουν από ανοϊκή συνδρομή.

Άνοια: Ψυχιατροδικαστικά ζητήματα Ενδιαφέρον για την έρευνα

Η άνοια είναι ένα σύνδρομο που προκαλείται από εγκεφαλική δυσλειτουργία. Συνήθως συνοδεύεται από προοδευτική επιδείνωση πολλών γνωστικών λειτουργιών. Παρατηρούνται αλλαγές στην προσωπικότητα του ατόμου και την κοινωνική του συμπεριφορά με την εμφάνιση απόσυρσης και δυσκολίες στην επιτέλεση καθημερινών δραστηριοτήτων. Οι συνέπειες της νόσου μπορεί να περιλαμβάνουν το αστικό και ποινικό δίκαιο. Τα νοητικά ελλείμματα από τα οποία πάσχει το άτομο με άνοια μπορεί να οδηγήσουν σε δικαστική συνδρομή για παροχή βοήθειας ή και στέρηση (μερική ή ολική) σχετικά με νομικά του δικαιώματα και υποχρεώσεις. Οι όροι, κίνδυνος και επικινδυνότητα, χρησιμοποιούνται στις Νομικές Επιστήμες, στην Εγκληματολογία και στην Δικαστική Ψυχιατρική. Οι ασθενείς με άνοια αποτελούν μια ομάδα πληθυσμού με σχετικά χαμηλή εμπλοκή σε βίαιες και εγκληματικές ενέργειες. Παρόλα αυτά, ορισμένοι ασθενείς με άνοια μπορεί να είναι δύστροποι, ευερέθιστοι ή ακόμη και επιθετικοί, ειδικά προς τους φροντιστές τους. Ένα μικρό ποσοστό μπορεί να εμπλέκεται σε μικρά αδικήματα (όπως μικρές κλοπές, σεξουαλικές παρενοχλήσεις). Από την άλλη πλευρά, οι ασθενείς με άνοια είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι και ενδέχεται να γίνουν θύματα κακοποίησης, επίθεσης, ληστείας, εξαπάτησης, οικογενειακής κακοποίησης ή παραμέλησης.

Άνοιες. Ενδιαφέρον για την εκπαίδευση

Περιγραφή των τύπων άνοιας και των παρεμβάσεων.

Σκοπός της μελέτης αυτής είναι η διερεύνηση της ανοσολογικής τροποποιήσεως σε επίπεδο κυτταροκινών στην άνοια (στις δύο κύριες μορφές της), ελέγχοντας τα επίπεδα στον ορό του αίματος πέντε κυτταροκινών (IL-lß, IL-2, IL-6, IL-10,TNF-a). Επίσης, ελέγχεται εάν
υπάρχει μεταβολή του επιπέδου των κυτταροκινών με το είδος της άνοιας, τη βαρύτητά της, του χρόνου εμφανίσεώς της, εάν επηρεάζεται το επίπεδο των κυτταροκινών από την υπέρταση ή την κατάθλιψη, εάν υπάρχει συσχέτιση μεταξύ των επιπέδων των κυτταροκινών και εάν υπάρχει συσχέτιση των επιπέδων των κυτταροκινών με διαγνωστικές εξετάσεις (απεικόνιση, κλίμακες).

Μελετώντας τα προβλήματα που σχετίζονται με τη χρήση πολλών γνωστικών εργαλείων που χορηγούνται σε ασθενείς με άνοια, επιδιώξαμε να αξιολογήσουμε την εγκυρότητα και την αξιοπιστία της Εξέτασης Σοβαρής Mini-Mental State (SMMSE) για την παρακολούθηση ασθενών με μέτρια έως σοβαρή άνοια στον ελληνικό πληθυσμό. Μέθοδοι Συμπεριλάβαμε 210 ασθενείς με άνοια, οι οποίοι διαγνώστηκαν ως επί το πλείστον με τη νόσο του Αλτσχάιμερ, και τους χορηγήθηκαν το SMMSE, η MMSE, η κλίμακα GDS και η κλίμακα των καθημερινών δραστηριοτήτων του Katz (ADL). Η επίδραση των δημογραφικών χαρακτηριστικών στην SMMSE, η εγκυρότητα και η αξιοπιστία δοκιμάστηκαν αρχικά για το συνολικό δείγμα. Η διαγνωστική ακρίβεια της SMMSE εξετάστηκε μεταξύ υποομάδων ασθενών σύμφωνα με την απόδοσή τους στην MMSE. Οι διαχρονικές αλλαγές σε περίοδο 6 μηνών αξιολογήθηκαν για μια υποομάδα 100 ασθενών. Αποτελέσματα Καμία από τις δημογραφικές μεταβλητές δεν συσχετίστηκε με τη βαθμολογία SMMSE. Η ανάλυση αξιοπιστίας έδειξε υψηλούς δείκτες εσωτερικής συνοχής και εξέτασης-επανεξέτασης. Η ανάλυση της εγκυρότητας έδειξε υψηλούς συντελεστές συσχέτισης μεταξύ της SMMSE, της MMSE, της GDS και της ADL του Katz (παράλληλη εγκυρότητα) καθώς και εξαιρετικής διακριτικής εγκυρότητας του SMMSE για την σωστή κατηγοριοποίηση των ασθενών με βάση τη βαθμολογία MMSE. Στη διαχρονική ανάλυση, διαπιστώσαμε σημαντικές διαφορές (1) μόνο σε SMMSE για ασθενείς με MMSE = 0 έως 6 κατά την έναρξη και (2) και για SMMSE και MMSE για ασθενείς με MMSE = 7 έως 16 κατά την έναρξη. Δεν εντοπίστηκαν διαφορές σε ασθενείς με MMSE = 17 έως 22 κατά την έναρξη. Συμπεράσματα: Προτείνουμε το SMMSE ως σύντομο, αξιόπιστο, έγκυρο και μη επηρεαζόμενο από τα δημογραφικά χαρακτηριστικά εργαλείο για την παρακολούθηση των γνωστικών αλλαγών σε ασθενείς με σοβαρή άνοια.

Η νόσος του Alzheimer (AD) είναι μια χρόνια νευροεκφυλιστική διαταραχή που έχει ως αποτέλεσμα την ολική νοητική εξασθένηση και τη λειτουργική παρακμή. Τα μέλη της οικογένειας είναι οι πιο συνήθεις φροντιστές παγκοσμίως, με αποτέλεσμα την επακόλουθη υποβάθμιση της ποιότητας ζωής τους.
Μέθοδοι: Κατά τη διάρκεια του Νοεμβρίου 2013-Μαρτίου 2014 στην Αθήνα,στην Ελλάδα, αξιολογήθηκαν η ποιότητα της ζωής,σε σχέση με την υγεία τους, σε 155 φροντιστές υγείας ασθενών με τη νόσο του Alzheimer και η ύπαρξη καταθλιπτικής συμπτωματολογίας.
Αποτελέσματα: Έχει αποκαλυφθεί μια ισχυρή αρνητική συσχέτιση μεταξύ των διαστάσεων του HRQoL και των βαθμολογιών της κλίμακας κατάθλιψης. Οι φροντιστές ασθενών με Alzheimer έχουν χαμηλότερη HRQoL σχεδόν σε όλες τις διαστάσεις σε σύγκριση με τον ελληνικό αστικό γενικό πληθυσμό. Ο κοινωνικός ρόλος των φροντιστών, η ύπαρξη συναισθηματικών προβλημάτων και η κατάσταση ψυχικής υγείας τους οδήγησαν σε αυτό το αποτέλεσμα. Επιπλέον σημαντικές διαφορές στη συνολική HRQoL και την καταθλιπτική συμπτωματολογία των φροντιστών αναφέρθηκαν σε σχέση με το φύλο τους, την ύπαρξη υπέρτασης, τη συχνότητα περίθαλψης των ασθενών, τη συγκατοίκηση με τον ασθενή, την επιδείνωση της νόσου και την οικονομική κατάσταση.
Συμπεράσματα: Η φροντίδα για συγγενείς με AD συσχετίζεται έντονα με τις αρνητικές βαθμολογίες HRQoL των φροντιστών και επηρεάζει δυσμενώς την καταθλιπτική συμπτωματολογία τους. Αυτός ο αρνητικός συσχετισμός ενισχύεται στα μεταγενέστερα στάδια της νόσου, σε μεγαλύτερη συχνότητα φροντίδας, μέσω διαβίωσης με έναν ασθενή, σε κακή οικονομική κατάσταση και με την ύπαρξη χρόνιας ασθένειας.

Σκοπός να εξεταστεί το επίπεδο της φυσικής δραστηριότητας και η επίδρασή της στην ποιότητα ζωής σε ασθενείς με γεροντική άνοια και νόσο Alzheimer αλλά και σε φυσιολογικούς ηλικιωμένους. Από την έρευνα προκύπτει ότι οι ασθενείς καταφέρνουν να διατηρούν τις συνήθειές τους τουλάχιστον μέχρι το ήπιο στάδιο εξέλιξης της νόσου.

Η νόσος του Alzheimer (AD) αποτελεί το 60% όλων των περιστατικών άνοιας ενώ δεν υπάρχει κάποια καθορισμένη δοκιμασία για τη διάγνωση της. Πρόσφατα γίνεται προσπάθεια ανάπτυξης φαρμάκων που θα αλλάζουν την πορεία της νόσου, με άμεση συνέπεια την ανάγκη ανίχνευσής της σε πρώιμο στάδιο, με στόχο την αποτελεσματική αντιμετώπιση. Εξελίξεις στον τομέα της νευροαπεικόνισης υπόσχονται την αύξηση της ακρίβειας της διάγνωσης μέσω της ανίχνευσης ειδικών αλλαγών σε περιοχές του εγκεφάλου. Ο ιππόκαμπος είναι μια από τις κύριες δομές που μελετούνται, λόγω των συσχετίσεών του με τη λειτουργία της μνήμης.
Οι πρώτες μελέτες ολικής MRI ογκομέτρησης του ιπποκάμπου σε ασθενείς με AD έδειξαν ατροφία του ιπποκάμπου, η οποία καθ’ εαυτή φαίνεται να μην αποτελεί ειδικό εύρημα της νόσου του Alzheimer, καθώς απαντάται σε άνοιες με συμμετοχή του κροταφικού λοβού. Ειδικά γνωρίσματα της AD, όσον αφορά σε μορφομετρικά γνωρίσματα του ιπποκάμπου αφορούν σε διαφορές στην εντόπιση της ατροφίας στην πλάγια περιοχή, τα υποπεδίων του ιπποκάμπου και το νευροπίλημα της κορυφής. Μειωμένος όγκος του ιπποκάμπου σχετίζεται επίσης ισχυρά με μείωση στην ένταση της λευκής και της φαιάς ουσίας στις συνδέσεις του ιπποκάμπου. Νέες πιο εξελιγμένες τεχνικές απεικόνισης όπως η 1H-MRS, η οποία προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες για το νευροχημικό προφίλ του ιπποκάμπου επί νόσου του Alzheimer, και η fMRI, που παρέχει μοναδικές πληροφορίες για την κατάσταση της λειτουργίας του, αποτελούν πολλά υποσχόμενες μεθόδους για την πρώιμη ανίχνευση της AD. Τέλος η DWI και η DTI, τεχνικές απεικόνισης της υδατικής διάχυσης και της ανισοτροπίας υπόσχονται πρώιμη διάγνωση και διαφορική διάγνωση της νόσου.

Οι ανοϊκές νόσοι αποτελούν μια από τις πιο πολυσυζητημένες ασθένειες της σύγχρονης εποχής, εξαιτίας της τάσης τους να παρουσιάζουν συνεχόμενη ανοδική πορεία. Η απόφαση της φροντίδας ενός ανοϊκού ασθενή αποτελεί πρόκληση για το σύγχρονο άτομο, καθώς η σωματική, η συναισθηματική και η κοινωνική επιβάρυνση που βιώνει κατά τη διάρκεια της φροντίδας, λειτουργούν αποτρεπτικά στην ανάληψη της ευθύνης.
Στην παρούσα έρευνα μελετήθηκε η σχέση της απόφασης ανάληψης της ευθύνης φροντίδας με την ηθική. Μια αφηρημένη και με δυσκολία στην προσέγγιση της έννοια, η οποία όμως καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τη συμπεριφορά και τις αποφάσεις του ατόμου. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε θεωρώντας ως κυρίαρχη θέση, πως η πηγή της ηθικής σκέψης προέρχεται πρωτίστως από την θρησκεία και την κοινωνία, αλλά επηρεάζεται πολλές φορές βαθιά από την οικογένεια και τα χρήματα στη σύγχρονη εποχή. Ως συμπέρασμα προέκυψε, πως η πίστη στο θεσμό της οικογένειας είναι αυτή που κρατάει τους φροντιστές δεμένους με την φροντίδα ενός μέλους, που ασθενεί.

Η πτυχιακή αυτή προσπαθεί να δυναμώσει τη φωνή των ατόμων που φροντίζουν μέλη των οικογενειών τους και να τονίσει την ανάγκη στήριξης-ενίσχυσης τους, ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα της φροντίδας που παρέχουν και να μειωθούν οι αρνητικές συνέπειες στους ίδιους.

Η πτυχιακή αυτή προσπαθεί να δυναμώσει τη φωνή των ατόμων που φροντίζουν μέλη των οικογενειών τους και να τονίσει την ανάγκη στήριξης-ενίσχυσης τους, ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα της φροντίδας που παρέχουν και να μειωθούν οι αρνητικές συνέπειες στους ίδιους.  Η μέθοδος η οποία χρησιμοποιήθηκε για τη διεξαγωγή της έρευνας ήταν αυτή της ποιοτικής. Η συλλογή των στοιχείων της έρευνας πραγματοποιήθηκε με την τεχνική της ημι-δομημένης συνέντευξης. Το δείγμα επελέγη ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες που έχουν συγγενική σχέση με τα άτομα που πάσχουν από γνωστικές διαταραχές, τα οποία εμφανίζουν διαφορετικά επίπεδα ασθένειας .  Διαφαίνονται οι έντονες ακάλυπτες ανάγκες φροντίδας τόσο των ασθενών όσο και των φροντιστών τους. Είναι αναγκαίο να υποστηριχθεί η οικογένεια στο δύσκολο έργο της φροντίδας από τα επίσημα δίκτυα φροντίδας ώστε να παρέχει καλύτερης ποιότητας φροντίδα και να μην οδηγούνται οι φροντιστές σε εξουθένωση.

Ασκήσεις μνήμης μέσω Η/Υ Ενδιαφέρον για το κοινό

Σε αυτή τη σελίδα θα βρείτε εφαρμογές που θα σας βοηθήσουν να αξιολογήσετε αλλά και να εξασκήσετε τη μνήμη και άλλες βασικές γνωστικές λειτουργίες. Οι εφαρμογές αυτές περιλαμβάνουν μία δοκιμασία αξιολόγησης των νοητικών λειτουργιών και δύο ασκήσεις νοητικής ενδυνάμωσης σε εικονικό περιβάλλον.

Θεωρητικό υπόβαθρο: Ως αυτογνωσία ορίζεται η ικανότητα να αντιλαμβάνεται κανείς υποκειμενικά τις επιδόσεις του σε ένα συγκεκριμένο έργο ή κατάσταση με σχετικά αντικειμενικούς όρους. Η αυτογνωσία αποτελεί μία πολυδιάστατη ικανότητα, η οποία δεν περιορίζεται μόνο στην αξιολόγηση της επίδοσης σε νοητικά έργα, αλλά μπορεί να συμπεριλάβει και περιπτώσεις σε επίπεδο καθημερινής λειτουργικότητας και ανεξάρτητης διαβίωσης όπως η εργασία και οι οδηγικές ικανότητες. Μέχρι στιγμής, ελάχιστες είναι οι μελέτες οι οποίες εξετάζουν συστηματικά το φαινόμενο τόσο στον κλινικό όσο και στον υγιή πληθυσμό. Επιπλέον, στις ήδη υπάρχουσες μελέτες, η μεθοδολογία και τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται είναι είτε πολύ αδρά είτε ανεπαρκή για την εξέταση των λεπτότερων και ποιοτικότερων χαρακτηριστικών της αυτογνωσίας. Συγκρίσεις με αναφορές από φροντιστές και αδρές κλίμακες εκτίμησης της αυτογνωσίας είναι αυτές που χρησιμοποιούνται κατά κόρον διαμορφώνοντας επισφαλή συμπεράσματα.Σκοπός: Στόχος της παρούσας μελέτης ήταν η ανάπτυξη ενός εργαλείου για τη μελέτη της αυτοεπίγνωσης σε φυσιολογικό πληθυσμό καθώς και κλινικό πληθυσμό με νευροεκφυλιστικές παθήσεις, όπως Ήπια Νοητική έκπτωση (ΗΝΕ), νόσο Alzheimer και νόσο Parkinson. Η ικανότητα αυτό-αξιολόγησης διερευνήθηκε τόσο σε νοητικό επίπεδο (αξιολόγηση επίδοσης σε νευροψυχολογικά τεστ) όσο και σε λειτουργικό επίπεδο (αξιολόγηση επίδοσης της οδήγησης μέσω ενός προσομοιωτή οδήγησης).

Μεθοδολογία: Στη μελέτη συμμετείχαν 58 ασθενείς με Ήπια Νοητική Έκπτωση αμνησιακού τύπου, 30 ασθενείς με νόσο Alzheimer και 30 ασθενείς με νόσο Parkinson. Η διάγνωση της εκάστοτε νόσου βασίστηκε στα καθιερωμένα κλινικά κριτήρια κατόπιν ενδελεχούς κλινικής και παρακλινικής εξέτασης από ομάδα νευρολόγων, νευροψυχιάτρων και νευροψυχολόγων. Παράλληλα, αποκλείστηκε η πιθανότητα τα κλινικά συμπτώματα των ασθενών να βασίζονται σε δευτεροπαθείς αιτίες ή αιτίες διαφορετικές από τις υπό μελέτη νευροεκφυλιστικές παθήσεις. Όλοι οι συμμετέχοντες αξιολογήθηκαν με μία ευρεία συστοιχία δοκιμασιών που αξιολογούσαν την επεισοδιακή μνήμη, την προσοχή (εστιασμένη και διαιρούμενη), τις επιτελικές λειτουργίες, την ικανότητα οπτικοχωρικής αντίληψης και την ταχύτητα αντίδρασης. Μετά από κάθε νευροψυχολογική δοκιμασία χορηγούνταν η κλίμακα που χρησιμοποιήθηκε για την αυτό-αξιολόγηση της επίδοσης στις νευροψυχολογικές δοκιμασίες. Η κλίμακα αυτή παρότρυνε τον εξεταζόμενο να συγκρίνει τις επιδόσεις του με αυτές ατόμων ίδιας ηλικίας και μορφωτικού επιπέδου και να συμπληρώσει σε μία κλίμακα από το -100% μέχρι το +100% (με διαβαθμίσεις 10 μονάδων) πόσο καλά πίστευε ότι τα πήγε στη συγκεκριμένη νευροψυχολογική δοκιμασία. Επιπλέον, οι συμμετέχοντες έλαβαν μέρος σε ένα πείραμα αξιολόγησης της οδηγικής ικανότητας μέσω ενός προσομοιωτή οδήγησης. Για την εκτίμηση της αυτοεπίγνωσης των συμμετεχόντων ως προς τις επιδόσεις τους στην οδήγηση, μία ανάλογη κλίμακα αυτό-αξιολόγησης χορηγήθηκε αμέσως μετά την ολοκλήρωση του πειράματος. Η κλίμακα αυτή κυμαίνονταν πάλι από το -100 στο +100 με διαβαθμίσεις 10 μονάδων και αφορούσε στην εκτίμηση της επίδοσής τους σε σχέση με άλλα άτομα ίδιας ηλικίας και μορφωτικού επιπέδου στις παρακάτω οδηγικές παραμέτρους: (α) μέση ταχύτητα, (β) απόσταση από προπορευόμενο όχημα, (γ) ταχύτητα αντίδρασης και (δ) διακύμανση θέσης τιμονιού.

Αποτελέσματα:Αυτοεπίγνωση των νοητικών λειτουργιών σε ασθενείς με ΗΝΕ: Τα αποτελέσματά μας έδειξαν ότι οι ασθενείς με ΗΝΕ παρουσιάζουν σημαντικές δυσκολίες να εκτιμήσουν με ακρίβεια την επίδοσή τους, υπερεκτιμώντας τις ικανότητές τους σε όλες τις νευροψυχολογικές δοκιμασίες που αξιολογήθηκαν, σε αντίθεση με την ομάδα ελέγχου που φάνηκε ακριβής στην εκτίμησή της στην πλειονότητα των δοκιμασιών. Αυτοεπίγνωση της οδηγικής ικανότητας σε ασθενείς με ΗΝΕ: Τα ευρήματα της συγκεκριμένης ανάλυσης υποδεικνύουν ότι, σε σχέση με τους υγιείς ηλικιωμένους, οι ασθενείς με ΗΝΕ παρουσιάζουν σημαντικές δυσκολίες να εκτιμήσουν με ακρίβεια την επίδοσή τους στον προσομοιωτή. Χρειάζεται ωστόσο να σημειωθεί ότι οι ενδείξεις από τον περιβάλλοντα χώρο φαίνεται να συμβάλλουν σημαντικά στο επίπεδο της αυτοεπίγνωσης που παρουσιάστηκε από τους οδηγούς με ΗΝΕ σχετικά με την επίδοσή τους. Αυτοεπίγνωση των νοητικών λειτουργιών σε ασθενείς με νόσο Alzheimer: Τα αποτελέσματα της συγκεκριμένης μελέτης έδειξαν ότι οι ασθενείς με νόσο Alzheimer υπερεκτίμησαν σημαντικά τις επιδόσεις τους σε όλες τις νευροψυχολογικές δοκιμασίες που εξετάστηκαν παρουσιάζοντας σημαντικές δυσκολίες αυτό-αξιολόγησης σε όλους τους νοητικούς τομείς. Αυτοεπίγνωση της οδηγικής ικανότητας σε ασθενείς με νόσο Alzheimer: Σύμφωνα με τα ευρήματα τις συγκεκριμένης ανάλυσης, εντοπίστηκε ένας σημαντικός αριθμός διαφορών κατά την υποκειμενική εκτίμηση της οδηγικής επίδοσης και κυρίως στο αστικό περιβάλλον. Πιο συγκεκριμένα, οι ασθενείς με νόσο Alzheimer παρουσίασαν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ υποκειμενικής και αντικειμενικής επίδοσης στην εκτίμηση της μέσης ταχύτητας και της διακύμανσης θέσης τιμονιού στο αστικό περιβάλλον ενώ υπερεκτίμησαν σημαντικά τον χρόνο αντίδρασης σε αναπάντεχα συμβάντα τόσο στο αστικό όσο και στο υπεραστικό περιβάλλον. Αυτοεπίγνωση των νοητικών λειτουργιών σε ασθενείς με νόσο Parkinson: Τα αποτελέσματα της συγκεκριμένης ανάλυσης έδειξαν ότι οι ασθενείς με νόσο Parkinson παρουσίασαν ελλειμματική αυτοεπίγνωση σε σχέση με την ομάδα ελέγχου σε όλες τις νευροψυχολογικές δοκιμασίες που αξιολογήθηκαν. Πιο συγκεκριμένα, οι ασθενείς με νόσο Parkinson υπερεκτίμησαν σημαντικά την επίδοσή τους σε όλους τους νοητικούς τομείς ενώ η ομάδα ελέγχου, παρόλο που ήταν ακριβής στις εκτιμήσεις της, έδειξε ποιοτικά την τάση να υποτιμά τις επιδόσεις της. Αυτοεπίγνωση της οδηγικής ικανότητας σε ασθενείς με νόσο Parkinson: Σύμφωνα με τα ευρήματα της παρούσας ανάλυσης, οι ασθενείς με νόσο Parkinson παρουσίασαν σημαντικές δυσκολίες στην εκτίμηση της οδηγικής τους επίδοσης, με τη δυσκολία αυτή να είναι σαφώς εντονότερη στο υπεραστικό περιβάλλον, όπου και φάνηκαν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ υποκειμενικής και αντικειμενικής επίδοσης σε όλες τις μεταβλητές που εξετάστηκαν. Από την άλλη πλευρά, στο αστικό περιβάλλον, παρουσίασαν σημαντικές δυσκολίες ως προς την εκτίμηση της οδηγικής τους συμπεριφοράς μόνο στον δείκτη χρόνου αντίδρασης, όπου και υπερεκτίμησαν σημαντικά την επίδοσή τους.

Συμπερασματικά: Συνοψίζοντας, η παρούσα διδακτορική διατριβή αποσκοπεί στην μελέτη της λειτουργίας της αυτοεπίγνωσης με έναν πολύπλευρο και σφαιρικό τρόπο, ξεπερνώντας τους περιορισμούς των έως τώρα ερευνών. Παράλληλα, έγινε μία σημαντική προσπάθεια ώστε να προσεγγιστεί όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικά η πολύπλοκη φύση της διεργασίας αυτής έτσι ώστε τα να αξιοποιηθούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τα αποτελέσματά της στα πλαίσια της εφαρμοσμένης κλινικής πράξης. Τα έως τώρα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η διαταραχή της αυτοεπίγνωσης φαίνεται να ξεκινά ήδη από τα πρώτα στάδια της νοητικής έκπτωσης, τόσο σε νοητικούς όσο και σε λειτουργικούς τομείς. Ωστόσο, φαίνεται ότι η παροχή ανατροφοδότησης μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ικανότητα αυτό-αξιολόγησης στις συγκεκριμένες κλινικές ομάδες υπογραμμίζοντας έτσι την ανάγκη για τη διαμόρφωση κατάλληλων προγραμμάτων παρέμβασης προκειμένου να ενισχυθεί η αυτοεπίγνωση στους ασθενείς αυτούς και συνακόλουθα να προσφέρει τη δυνατότητα για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τόσο των ίδιων όσο και των οικογενειών τους.

Αυτό το έγγραφο πληροφορεί τις οικογένειες και το ευρύ κοινό σχετικά με την άνοια με έναν απλό τρόπο. Παρουσιάζονται, επίσης, χρήσιμες και συγκεκριμένες πληροφορίες για το πώς να αντιμετωπιστεί η ασθένεια και για το πώς να δημιουργηθούν δραστηριότητες αυτοβοήθειας για τις οικογένειες που πλήττονται από την άνοια.
Για το τελικό αποτέλεσμα που έχετε στα χέρια σας συνεργάστηκαν
τα μέλη της Παγκόσμιας Εταιρείας Νόσου Αλτσχάιμερ (ADI).

Πρακτικός οδηγός για τους περιθάλποντες ατόμων με άνοια

Αυτό το έγγραφο πληροφορεί τις οικογένειες και το ευρύ κοινό σχετικά με την άνοια με έναν απλό τρόπο. Παρουσιάζονται, επίσης, χρήσιμες και συγκεκριμένες πληροφορίες για το πώς να αντιμετωπιστεί η ασθένεια και για το πώς να δημιουργηθούν δραστηριότητες αυτοβοήθειας και αμοιβαίας στήριξης για τις οικογένειες που πλήττονται από την άνοια.
Για το τελικό αποτέλεσμα που έχετε στα χέρια σας συνεργάστηκαν
τα μέλη της Παγκόσμιας Εταιρείας Νόσου Αλτσχάιμερ (ADI).

Ο στόχος της διπλωματικής εργασίας ήταν η μελέτη των σύγχρονων βιοδεικτών της νόσου του Αλτσχάιμερ που γίνεται όλο και πιο κρίσιμη με την παγκόσμια γήρανση του πληθυσμού. Ιδιαίτερο βάρος στην παρούσα εργασία δίνεται στις μεθόδους γενετικής απεικόνισης  και στους συνδυαστικούς βιοδείκτες.

Η Γενετική της νόσου Alzheimer με όψιμη έναρξη (LOAD) έχει σημειώσει εντυπωσιακή πρόοδο τα τελευταία χρόνια. Μέχρι σήμερα, περισσότερα από εξακόσια γονίδια έχουν συνδεθεί με τη διαταραχή. Ωστόσο, μόνο ορισμένα από αυτά υποστηρίζονται από επαρκή αποδεικτικά στοιχεία. Αυτή η ανασκόπηση επικεντρώθηκε σε αυτά τα γονίδια και ανέλυσε κοινές βιολογικές οδούς (shared pathways).

Απαντήσεις σε συχνές ερωτήσεις αναφορικά με την άνοια

Γεροντική άνοια και ο ρόλος του νοσηλευτή. Ενδιαφέρον για την εκπαίδευση

Επισήμανση της σημαντικότητας της νόσου μέσω των πρόσφατων
μελετών και διερεύνηση των επιπτώσεων της, στην ποιότητα ζωής του ασθενή και του φροντιστή του.

Μελέτη των επιπτώσεων της φροντίδας ανοϊκού ασθενούς στους φροντιστές του.

Η σταθερή αύξηση του αριθμού των ανθρώπων που ζουν και πεθαίνουν με άνοια, σε συνδυασμό με την πρόσφατη έμφαση στην ποιότητα της φροντίδας,ανέδειξε τη σημασία της κατάρτισης άνοιας για τους επαγγελματίες υγείας. Φοιτητές νοσηλευτικής από το εξωτερικό περιγράφουν τη φροντίδα ασθενών με άνοια ως αρκετά δύσκολη, καθώς πολλοί από αυτούς δηλώνουν ανεπαρκώς προετοιμασμένοι σε σχέση με τις γνώσεις και τις διαπροσωπικές ικανότητες που απαιτεί η φροντίδα των συγκεκριμένων ασθενών.
 Σκοπός: Η εκτίμηση του επιπέδου και η σύγκριση των γνώσεων των φοιτητών του πρώτου και του τέταρτου έτους του τμήματος Νοσηλευτικής του ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης, καθώς και η καταγραφή της συμπεριφοράς, των στάσεων και των απόψεών τους απέναντι στους ασθενείς με Alzheimer.
 Υλικό και Μέθοδος: Διεξήχθη συγχρονική μελέτη με δείγμα 120 φοιτητών, 28 ανδρών και 92 γυναικών, ηλικίας 18-27 ετών, με μέση ηλικία τα 21,1 έτη. Για τις ανάγκες της έρευνας κατασκευάστηκε ερωτηματολόγιο 21 ερωτήσεων, έπειτα από συγκερασμό και προσαρμογή τριών ερωτηματολογίων από τη διεθνή βιβλιογραφία (Carrie Hill’s Alzheimer quiz II, Alzheimer quiz και Riverside Mayo Clinic Staff Alzheimer quiz). Η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε το χρονικό διάστημα Μαΐου-Ιουνίου του 2013. Οι μεταβλητές του δείγματος ήταν ονομαστικές και τακτικές, ενώ τα αποτελέσματα παρουσιάζονται σε απόλυτες (n, αριθμός παρατηρήσεων) και σχετικές (%, ποσοστά) συχνότητες. Για την ανάλυση  των κατηγορικών μεταβλητών χρησιμοποιήθηκε ο στατιστικός έλεγχος x2.
 Αποτελέσματα: Σε ποσοστό 85% των τελειόφοιτων φοιτητών σημειώθηκαν σωστές απαντήσεις για τη συμπτωματολογία της νόσου ενώ, αντίθετα, μόνο 57% των πρωτοετών απάντησαν σωστά .

Στόχος ο έλεγχος του επιπέδου γνώσεων κατά την προοδευτική εξέλιξη των φοιτητών απο το 1ο έως το 4ο έτος, η αποτύπωση της ποικιλομορφίας απόψεων των φοιτητών νοσηλευτικής, ανάλογα με το έτος σπουδών τους και η εξέταση της πιθανής αρνητικής στάσης των φοιτητών νοσηλευτικής απέναντι στους ασθενείς που πάσχουν από την νόσο Alzheimer.

Ο στόχος ήταν να εκτιμηθεί η κλινική εγκυρότητα των εξετάσεων «Test Your Memory» (TYM) και «Αξιολόγηση γενικής ιατρικής της γνωστικής λειτουργίας» (GPCog), η οποία σχεδιάστηκε ειδικά για την πρωτοβάθμια ιατρική περίθαλψη σε ένα περιβάλλον πρωτοβάθμιας φροντίδας αγροτικών περιοχών στην Ελλάδα, χρησιμοποιώντας τη κλίμακα Mini Mental State Examination " (MMSE) ως πρότυπο αναφοράς. Τα όργανα TYM και GPCog φαίνεται να είναι κατάλληλα για τη καθημερινή πρακτική στην πρωτοβάθμια περίθαλψη ως εργαλεία για την ανίχνευση του κινδύνου γνωστικής δυσλειτουργίας σε ηλικιωμένους αγροτικούς πληθυσμούς.

Η μελέτη που παρουσιάζεται ερεύνησε τις δυνατότητες της γνωστικής παρέμβασης σε ασθενείς με Νόσο Αlzheimer (ΝΑ) με στόχο τη βελτίωση της γνωστικής και λειτουργικής επίδοσης δια της άσκησης ικανοτήτων προσοχής και εκτελεστικής λειτουργίας. Η μελέτη περιλαμβάνει εννέα κεφάλαια και Παράρτημα. Στο πρώτο κεφάλαιο, την εισαγωγή, γίνεται μια ανασκόπηση πάνω στα κλινικά χαρακτηριστικά και τα διαγνωστικά κριτήρια της Άνοιας τύπου Alzheimer (ΝΑ), της Πρώιμης νόσου Alzheimer’s (ΠΡΩ.ΝΑ) και της Ήπιας Γνωστικής Εξασθένησης
(ΗΓΕ). Στο δεύτερο κεφάλαιο με τίτλο ΠΡΟΣΟΧΗ, αναφέρονται διεξοδικά οι θεωρίες και τα μοντέλα για την προσοχή και μελετώνται τα διαφορετικά είδη αυτής, όπως η επιλεκτική προσοχή και αναόδευση της κατεύθυνσης της προσοχής, η συντηρούμενη προσοχή και επαγρύπνηση και η διαμοιραζόμενη προσοχή και εκτέλεση διπλού έργου. Το τρίτο κεφάλαιο αναφέρεται στην ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ και πραγματεύεται τις θεωρίες και τα μοντέλα για την εκτελεστική λειτουργία. Προσδιορίζονται τέσσερις πλευρές εκτελεστικού ελέγχου: η επιλογή, η συντήρηση, η ενημέρωση και η αναόδευση και τα στάδια, μέσα από τα οποία πραγματώνεται η στοχοκατευθυνόμενη συμπεριφορά. Κατόπιν, στο τέταρτο κεφάλαιο με τίτλο ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΣΤΗ ΝΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΗΓΕ, συμπεριλάβαμε τα ερευνητικά δεδομένα που πιστοποιούν τις ελλείψεις των ασθενών με ΝΑ και ΗΓΕ, στην επιλεκτική προσοχή και αναόδευση της κατεύθυνσης της προσοχής, στη συντηρούμενη προσοχή και επαγρύπνηση, στη διαμοιραζόμενη προσοχή και εκτέλεση διπλού έργου και στον
εκτελεστικό έλεγχο. Επίσης, αναφέρουμε τις ερμηνείες που προτείνονται για τη δυσλειτουργία της προσοχής στη ΝΑ. Ακολουθεί το πέμπτο κεφάλαιο ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ, όπου παρουσιάζουμε τα σύγχρονα δεδομένα για την πλαστικότητα του εγκεφάλου κατά το γήρας και τη ΝΑ και τις δυνατότητες που υπάρχουν για γνωστικές
παρεμβάσεις. Περιγράφεται η γνωστική αποκατάσταση σαν μέθοδος συστηματικής και δομημένης ενεργοποίησης του εγκεφάλου, με βασικές αρχές και συγκεκριμένους στόχους. Μεταξύ των στόχων εξέχουσα θέση έχει η αποκατάσταση της προσοχής σαν στοιχείο κλειδί για επιτυχή μάθηση. Γι' αυτό, παρατίθενται αναλυτικά οι γνωστικές παρεμβάσεις που έχουν γίνει για την άσκηση της προσοχής και της εκτελεστικής λειτουργίας σε ασθενείς με εγκεφαλικές βλάβες. Επίσης, συζητούνται η αποτελεσματικότητα των γνωστικών παρεμβάσεων και οι μεθοδολογικές αδυναμίες των προγραμμάτων για την άσκηση της προσοχής. Στη συνέχεια, παρατίθεται το έκτο κεφάλαιο που αφορά την ΕΡΕΥΝΑ και περιλαμβάνει καταρχήν το θεωρητικό και μεθοδολογικό υπόβαθρο στο οποίο βασίσθηκε ο σχεδιασμός της παρέμβασης και κατόπιν τους στόχους και τις υποθέσεις που θέσαμε κατά την εκκίνηση της έρευνας.
Το έβδομο κεφάλαιο αναφέρεται στη ΜΕΘΟΔΟ που ακολουθήσαμε προκειμένου να σχεδιάσουμε τη μελέτη, στα κριτήρια επιλογής που θέσαμε για τους συμμετέχοντες, στην περιγραφή του δείγματος και σε στοιχεία από τη διαγνωστική διαδικασία. Εδώ, περιγράφονται τα εργαλεία που χρησιμοποιήσαμε και οι ψυχομετρικές μετρήσεις που
έγιναν κατά τη διάρκεια και μετά την παρέμβαση, όπως και το πρόγραμμα των ασκήσεων με αναλυτικές πληροφορίες για τον σχεδιασμό τους. Ακολούθως, παρουσιάζονται η διαδικασία και οι φάσεις της γνωστικής παρέμβασης, καθώς και οι συνεργαζόμενοι σ' αυτή. Ακολουθεί το όγδοο κεφάλαιο των ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ, το οποίο περιλαμβάνει τα αποτελέσματα της στατιστικής ανάλυσης των δεδομένων που συλλέξαμε με τις διαδοχικές ψυχομετρικές εκτιμήσεις και το ιατρικό-κοινωνικό ιστορικό. Έγιναν συγκρίσεις των επιδόσεων τόσο μεταξύ πειραματικών και αντιστοίχων ομάδων ελέγχου όσο και μεταξύ των επιδόσεων κάθε ομάδας ξεχωριστά, πριν, μετά το τέλος και 6 μήνες μετά το τέλος της παρέμβασης. Επίσης, εξετάσθηκε η συσχέτιση της ηλικίας με τις επιδόσεις στα πλαίσια του προγράμματος άσκησης, καθώς και η αλληλεπίδραση της εκπαίδευσης με την άσκηση. Ακόμη, ερευνήσαμε την επίδραση της φαρμακευτικής αγωγής με αναστολείς χολινεστεράσης στην αποτελεσματικότητα της άσκησης. Στο τελευταίο κεφάλαιο, παρατίθεται η ΣΥΖΗΤΗΣΗ των αποτελεσμάτων της έρευνας, οι περιορισμοί που επισημάνθηκαν και τα συμπεράσματα που προέκυψαν ώστε να χρησιμοποιηθούν μελλοντικά για νέες προσπάθειες γνωστικής αποκατάστασης σε ασθενείς με ΝΑ και ΗΓΕ. Ακολουθεί η ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ, ελληνική και ξένη, που κρίθηκε χρήσιμη για την πραγματοποίηση της έρευνας. Στο ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ έχουν καταχωρηθεί οι ασκήσεις του προγράμματος, οι γνωστικές και λειτουργικές επιδόσεις των συμμετεχόντων αναλυτικά, ενδεικτική αγγλική ορολογία που χρησιμοποιήθηκε σε ελληνική μετάφραση και κατάλογος συντομογραφιών που αφορούν τις ονομασίες των δοκιμασιών αυτής της μελέτης.

Η εµφάνιση άνοιας σε ασθενείς µε νόσο Πάρκινσον (ΝΠ) θεωρείτο επί µακρόν ως µη σχετιζόµενη µε την κύρια νόσο. Η πρόοδος στην διαχείριση των κινητικών συµπτωµάτων και η συνεχώς αυξανόµενη διάρκεια ζωής των ασθενών κατέστησαν δυνατή την ανάδειξη της άνοιας ως εγγενές χαρακτηριστικό της ΝΠ µε σαφή διακριτά σηµεία από άλλες µορφές άνοιας. Συγκεκριµένα κλινικά χαρακτηριστικά όπως η ηλικία, ο κινητικός υπότυπος της νόσου κ.α. αυξάνουν τον κίνδυνο για άνοια. Τουλάχιστον κατά τα αρχικά στάδια η γνωστική έκπτωση σε ασθενείς µε ΝΠ ακολουθεί ένα υποφλοιώδες-δυσεκτελεστικό πρότυπο, µε τη διαταραχή φλοιωδών λειτουργιών να χαρακτηρίζει την κλινική µετάβαση σε άνοια. Η παθοφυσιολογία της άνοιας στη ΝΠ αφορά δυσλειτουργία τόσο ντοπαµινεργικών όσο και µη-ντοπαµινεργικών κυκλωµάτων. Σε κυτταρικό επίπεδο το σήµα κατατεθέν αποτελούν τα σωµάτια και οι νευρίτες Lewy, ενώ νευριτιδικές πλάκες και νευροϊνιδιακά συµπλέγµατα έχουν επίσης ανευρεθεί σε ασθενείς µε ΝΠ. Η αξιολόγηση της γνωστικής έκπτωσης λόγω του ιδιαίτερου προτύπου της απαιτεί τη χρήση ειδικών εργαλείων. Για το λόγο αυτό έχουν προταθεί ειδικές για τη ΝΠ νευροψυχολογικές κλίµακες, κατάλληλες τόσο για σύντοµη όσο και για ενδελεχή αξιολόγηση των γνωστικών λειτουργιών. Κριτήρια για τη διάγνωση της άνοιας αλλά και της ήπιας γνωστικής διαταραχής στη ΝΠ είναι επίσης διαθέσιµα. Όσον αφορά την αντιµετώπιση, η ριβαστιγµίνη είναι επί του παρόντος η µοναδική εγκεκριµένη από τον FDA αγωγή, ενώ υπό διερεύνηση βρίσκεται η αποτελεσµατικότητα πολλών άλλων
θεραπειών.

Στην παρούσα διατριβή μελετήθηκε η κοινωνική νόηση (ΚΝ) και οι εκτελεστικές λειτουργίες στη μετωπιαία μορφή της μετωποκροταφικής άνοιας (MA), προκειμένου να κατανοηθεί ο λόγος που σε αυτή την ασθένεια συμβαίνουν συμπεριφορικές διαταραχές. Ένα δεύτερο στόχο αποτέλεσε η διασαφήνιση της δομής της ΚΝ και του ρόλου της κοινωνικής νόησης στην εκδήλωση αποτελεσματικής κοινωνικής συμπεριφοράς. 21 ασθενείς με ΜΑ και 18 υγιείς ενήλικες εξισωμένοι με τους ασθενείς ως προς την ηλικία και το μορφωτικό επίπεδο, διαχειρίστηκαν νευροψυχολογικές δοκιμασίες που εξετάζουν παράγοντες της ΚΝ (αντίληψη συναισθημάτων και Θεωρία του Νου) και εκτελεστικές λειτουργίες. Οι συμπεριφορικές διαταραχές (θετικά και αρνητικά συμπτώματα) εξετάστηκαν με την Κλίμακα Αξιολόγησης Μετωπιαίων Συμπεριφορών (ΚΑΜΣ). Οι ασθενείς με ΜΑ παρουσίασαν εξασθένηση στην αντίληψη της Θεωρίας του Νου σε σχέση με την αντίστοιχη ομάδα ελέγχου. Επιπλέον, είχαν δυσκολία στην αντίληψη του συναισθήματος της έκπληξης αλλά και της ουδέτερης συναισθηματικής κατάστασης. Εκτελεστικές δυσλειτουργίες επίσης ήταν εμφανείς κυρίως σε δοκιμασίες γνωστικής ευελιξίας και ικανότητας εφαρμογής ανασταλτικών μηχανισμών. Τα ελλείμματα στην ΚΝ συσχετίστηκαν σημαντικά με τις συμπεριφορικές διαταραχές, κυρίως με τα θετικά συμπτώματα, αλλά όχι με τις «αρνητικές συμπεριφορές», όπως η απάθεια και η αδιαφορία. Οι εκτελεστικές δυσλειτουργίες συνέβαλλαν σημαντικά στην κλινική εικόνα της ΜΑ. Συσχετίστηκαν σημαντικά και με τις αρνητικές και με τις θετικές συμπεριφορικές διαταραχές και συνέβαλλαν στην εξασθένηση της ικανότητας αντίληψης Θεωρίας του Νου. Τέλος, ;όσον αφορά τη δομή της ΚΝ, τα δεδομένα της παρούσας έρευνας παρέχουν ενδείξεις για πολύ ισχυρή σχέση μεταξύ των δύο υποπαραγόντων της, δηλαδή της αντίληψης των συναισθημάτων και της Θεωρίας του Νου. Επιπλέον, υποστηρίζουν μια πολύ ισχυρή σχέση μεταξύ του γνωστικού υποπαράγοντα της ΚΝ, δηλαδή της Θεωρίας του Νου, με τις εκτελεστικές λειτουργίες. Τα πορίσματα της παρούσας διατριβής τονίζουν τον ρόλο, τον οποίο παίζουν συγκεκριμένες πλευρές της ΚΝ και  εκτελεστικές λειτουργίες στην εκδήλωση συμπτωμάτων της ΜΑ και βοηθούν στη διασαφήνιση του τρόπου με τον οποίο συμπεριφορικές διαταραχές εμφανίζονται νωρίς στην πορεία της διαταραχής.

Ο τίτλος της συγκεκριμένης έρευνας είναι ''Γνωστική παρέμβαση σε ασθενείς με πιθανή άνοια τύπου Alzheimer (ATA) μέσα από λεκτικά έργα''. Η πρώτη σκέψη για την εκπόνησή της ήταν τα μαθήματα του Μεταπτυχιακού του Τμήματος Ψυχολογίας για την ποιότητα ζωής στην τρίτη ηλικία, αλλά και σύγχρονα ερευνητικά δεδομένα για την πλαστικότητα του εγκεφάλου στην ενήλικη ζωή. Στα ελληνικά δεδομένα είναι η πρώτη, από όσο γνωρίζω, αποπερατωμένη έρευνα γνωστικής αποκατάστασης που συντελείται σε ασθενείς με ΑΤΑ και αφορά μια γνωστική διεργασία, αυτή της δυσκολίας κατονομασίας ύστερα από μακρόχρονη παρέμβαση. Επίσης, για πρώτη φορά τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό, τουλάχιστον από όσο γνωρίζουμε, για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα γίνεται προσπάθεια αποκατάστασης αυτής της λειτουργίας με συνδυασμό διαφόρων τεχνικών της γνωστικής ψυχολογίας. Βασικός στόχος ήταν η βελτίωση της κατονομαστικής ικανότητας ασθενών με πιθανή ΑΤΑ σε μια σειρά βασικών καθημερινών αντικειμένων ώστε να μπορούν να εκφράσουν τις ανάγκες τους στους συγγενείς και περιθάλποντες, αλλά και να συνεχίσουν να είναι επικοινωνιακοί επιβραδύνοντας ακόμη και κατά το ελάχιστο την
εξέλιξη της νόσου.

Σκοπός ο εντοπισµός διατροφικών σχέσεων µε τη νόσο Alzheimer, βάσει πρόσφατης βιβλιογραφίας, σε µία προσπάθεια συγκέντρωσης διαιτητικών συστάσεων για τους πάσχοντες από τη νόσο. Επιπλέον, έγινε προσπάθεια διαµόρφωσης ενός χρήσιµου φυλλαδίου ενηµέρωσης προς τους πάσχοντες µε Alzheimer, ενηµερώνοντας για τη συµβολή της διατροφής στην εξέλιξη της νόσου τους.

Δημιουργία πρωτοκόλλου αξιολόγησης ανοιών. Ενδιαφέρον για την εκπαίδευση

Μελέτη με σκοπό τη δημιουργία πρωτοκόλλου αξιολόγησης της άνοιας προσαρμοσμένο στα ελληνικά δεδομένα.

Μια παρουσίαση περίπτωσης  καυκάσιου άνδρα 71 χρόνων, με σοβαρή νόσο του Αλτσχάιμερ, κλινήρη και πλήρως εξαρτημένου όσον αφορά τις δραστηριότητες καθημερινής διαβίωσης, του οποίου η γενική γνωστική λειτουργία είναι σχεδόν άθικτη. Τονίζεται η ποικιλία των υποκείμενων παθολογιών που συμβάλλουν σε αυτή την ενδιαφέρουσα κλινική παρουσίαση και στη διαγνωστική αβεβαιότητα.

Στην παρούσα πτυχιακή εργασία γίνεται λεπτομερής ανάλυση των διαταραχών λόγου και επικοινωνίας σε ασθενείς με άνοια. Ξεκινώντας με την επιγραμματική αναφορά των βασικότερων ειδών άνοιας, καταγράφεται αναλυτικά και με τη σειρά η σταδιακή επιδείνωση τόσο του λόγου όσο και της επικοινωνίας. Στον κάθε τύπο άνοιας αναγράφονται τα παθολογικά ευρήματα σε όλους τους τομείς του λόγου (φωνητική, φωνολογία, πραγματολογία, σημασιολογία, μορφολογία και σύνταξη). Στη συνέχεια, παρουσιάζονται διεθνείς έρευνες με σημαντικά ευρήματα στο γλωσσικό και επικοινωνιακό κομμάτι των ασθενών με άνοια. Επιπλέον, γίνεται λόγος για το ρόλο του λογοθεραπευτή σε όλα τα στάδια της νόσου καθώς επίσης και ο σχεδιασμός πλάνου παρέμβασης, ανάλογος με τις ανάγκες του κάθε ασθενή.

Το Treating Memory Impairments αναπτύχθηκε για να βοηθήσει έφηβους και ενήλικες με προβλήματα μνήμης και για να ενισχύσει την ανεξαρτησία τους μέσω των εσωτερικών και εξωτερικών στρατηγικών του προγράμματος. Φτιάχτηκε για να καλύψει όλες τις ανάγκες του ασθενή και σε όλους τομείς της ζωής του, αλλα και για να τον βοηθήσει να μπορεί να ζει χωρίς να χρειάζεται να έχει συνέχεια κάποιον να τον επιβλέπει. Επομένως είναι ένα βιβλίο το οποίο είναι τόσο χρήσιμο στην ζωή του ασθενή όσο χρήσιμη είναι και η βοήθεια και η στήριξη  που χρειάζεται απο την οικογένειά του.
 Επιπλέον  είναι εξαιρετικά χρήσιμο και για την οικογένεια, τους φίλους αλλα και γενικότερα όσους βρίσκονται κοντά στον ασθενή.

Η χημειοθεραπεία συχνά συσχετίζεται με νοητικές διαταραχές οι οποίες μπορεί να παραμένουν μετά το τέλος της θεραπείας. Η παρούσα ανασκόπηση έχει περιλάβει προηγηθείσες γενετικές, απεικονιστικές και νευροψυχολογικές μελέτες καθώς και μελέτες σε πειραματόζωα οι οποίες πραγματεύονται τη διαταραχή στις νοητικές λειτουργίες μετά από χημειοθεραπεία. Σε ηλικιωμένους ασθενείς με καρκίνο, πολλαπλοί παράγοντες όπως το βιολογικό υπόστρωμα της νόσου και οι χορηγηθείσες θεραπείες συμβάλλουν στην ανάπτυξη νοητικής διαταραχής. Ένας υποπληθυσμός των ασθενών φαίνεται να είναι περισσότερο ευάλωτοι σε αλλαγές μετά τη χημειοθεραπεία. Τα νοητικά ελλείμματα μπορεί να αφορούν τη μνήμη, την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών και τις επιτελικές λειτουργίες. Είναι επομένως επιβεβλημένη η χρήση ενός εκτεταμένου συνόλου ευαίσθητων νευροψυχολογικών δοκιμασιών έτσι ώστε να εκτιμηθεί σωστά όλο το φάσμα της νοητικής δυσλειτουργίας που προκύπτει μετά από τη χορήγηση της χημειοθεραπείας. Τέλος, νεώτερα δεδομένα αφορούν υποσχόμενες θεραπείες οι οποίες προτείνονται για τη συμπτωματική και αιτιολογική αντιμετώπιση της διαταραχής.

Τα περιστατικά άνοιας, καθώς και της νόσου Alzheimer (ΝΑ), που είναι η συχνότερη αιτία της, παρουσιάζουν αύξηση, η οποία συνδέεται με τη γήρανση του πληθυσμού, με αποτέλεσμα τα ανοϊκά νοσήματα να συνιστούν μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας. Αυξανόμενο είναι και το επιστημονικό ενδιαφέρον γύρω από τον πιθανό ρόλο της διατροφής ως τροποποιήσιμου παράγοντα κινδύνου για γνωσιακή έκπτωση, άνοια και ΝΑ, δεδομένου ότι τα σημερινά θεραπευτικά και προληπτικά μέτρα είναι ανεπαρκή. Στόχος της παρούσας ανασκόπησης είναι η παρουσίαση των σημαντικότερων επιδημιολογικών μελετών αναφορικά με τις συσχετίσεις μεταξύ διατροφικών παραγόντων και άνοιας και η παράθεση των επικρατέστερων βιολογικών υποθέσεων που έχουν αναπτυχθεί για να επεξηγήσουν θεωρητικά τις ευρεθείσες σχέσεις. Τα αποτελέσματα των διαφόρων αναλύσεων είναι κάποιες φορές αντικρουόμενα, αλλά ορισμένες επιδημιολογικές σχέσεις εμφανίζονται συχνά. Όσον αφορά σε διατροφικά είδη και σχήματα, μεγαλύτερη κατανάλωση ψαριών, φρούτων και λαχανικών και μέτρια κατανάλωση κρασιού αλλά και μεγαλύτερη προσήλωση σε διατροφικά σχήματα, όπως η μεσογειακή δίαιτα, ενδεχομένως σχετίζονται με μικρότερο κίνδυνο για άνοια και ΝΑ. Αντίστοιχα, όσον αφορά σε διατροφικά συστατικά, μεγαλύτερη κατανάλωση αντιοξειδωτικών, όπως βιταμίνης Ε, βιταμινών του συμπλέγματος Β, όπως φυλλικού οξέος, μονοακόρεστων και ω-3 πολυακόρεστων λιπαρών οξέων, μέτρια κατανάλωση αλκοόλης και μικρή κατανάλωση ολικών, κορεσμένων και trans λιπιδίων, πιθανόν σχετίζονται με μικρότερο κίνδυνο για άνοια και ΝΑ. Παρά τις συσχετίσεις που έχουν επισημανθεί σε επιδημιολογικές μελέτες παρατήρησης, οι υπάρχουσες δοκιμές παρέμβασης σε επίπεδο πρωτογενούς και δευτερογενούς πρόληψης, όπως στην περίπτωση της βιταμίνης Ε και των βιταμινών του συμπλέγματος Β, δεν έχουν επιβεβαιώσει το ρόλο κάποιων διατροφικών παραγόντων. Συμπερασματικά, δεν μπορούν να δοθούν διατροφικές συστάσεις με βάση τα μέχρι στιγμής δεδομένα. Νέες προοπτικές μελέτες με μεγάλο χρόνο παρακολούθησης και επαρκή έλεγχο πιθανών συγχυτικών παραγόντων, δοκιμές παρέμβασης και μετα-αναλύσεις απαιτούνται για την τεκμηρίωση των παραπάνω ή και νέων επιδημιολογικών σχέσεων. Μια τέτοια τεκμηρίωση μπορεί να οδηγήσει στη μερική πρόληψη της άνοιας και της ΝΑ.

Εισαγωγή: Τα άτομα που πάσχουν από Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια Τελικού Σταδίου και υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση, πάσχουν συχνά από κατάθλιψη και άνοια. Ωστόσο, στους ασθενείς αυτούς δεν έχει διερευνηθεί επαρκώς η συσχέτιση του σακχαρώδη διαβήτη με την κατάθλιψη και την άνοια.
Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση της επίδρασης του σακχαρώδη διαβήτη στην εμφάνιση κατάθλιψης και άνοιας σε ασθενείς που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση.

Μεθοδολογία: Μελετήθηκαν 53 ασθενείς, εκ των οποίων 27 ήταν διαβητικοί και 26 μη διαβητικοί, οι οποίοι υποβάλλονταν σε χρόνιο πρόγραμμα αιμοκάθαρσης τριών συνεδριών την εβδομάδα για 28.34(±56.36) μήνες. Όλοι οι ασθενείς απάντησαν σε τυποποιημένα ερωτηματολόγια «Σύντομη Εξέταση της Νοητικής Κατάστασης» (MMSE) και «Κλίμακα Άγχους και Κατάθλιψης» (HADS), με τη μορφή συνέντευξης κατά τη διάρκεια της συνεδρίας αιμοκάθαρσης, ώστε να προσδιοριστεί ο βαθμός κατάθλιψης και άνοιας. Λήφθηκαν δείγματα αίματος για τον προσδιορισμό της αιμοσφαιρίνης, της επάρκειας κάθαρσης (kt/V), των επιπέδων νατρίου, καλίου, ασβεστίου και φωσφόρου του αίματος, καθώς και των επιπέδων της C-αντιδρώσας πρωτεΐνης (CRP). Η ανάλυση των δεδομένων έγινε με το στατιστικό πρόγραμμα SPSS 17.0.

Αποτελέσματα: Συνολικά, ο βαθμός κατάθλιψης και άνοιας αντιστοιχούσε σε μέτριου βαθμού νόσο (13.91±10.56 και 15.00±5.49, αντίστοιχα). Η σύγκριση μεταξύ διαβητικών και μη διαβητικών έδειξε στατιστικά σημαντική διαφορά, με τους διαβητικούς να παρουσιάζουν σοβαρού βαθμού κατάθλιψη σε σύγκριση με τους μη διαβητικούς (17.63±10.63 vs 10.04±9.15, p<.05). Η άνοια αξιολογήθηκε ως μετρίου βαθμού, τόσο στους διαβητικούς όσο και στους μη διαβητικούς, αλλά με στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων (13.19±5.19 vs 16.88±5.23, p<.05). Στην ομάδα των μη διαβητικών ασθενών διαπιστώθηκε σημαντική διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών σε ότι αφορά το βαθμό κατάθλιψης (Α:8.79±7.70 vs Γ:13.43±12.35, p<.05), χωρίς ωστόσο να διαπιστωθεί στατιστικά σημαντική διαφορά στο βαθμό άνοιας στην ίδια ομάδα ασθενών. Στην ομάδα των διαβητικών ασθενών δεν διαπιστώθηκε σημαντική διαφορά σε σχέση με το φύλο. Σημαντική συσχέτιση διαπιστώθηκε στα επίπεδα της CRP στους μη διαβητικούς ασθενείς (r=0.487, p<.05), αλλά όχι στους διαβητικούς ασθενείς. Στις υπόλοιπες παραμέτρους δεν διαπιστώθηκε σημαντική συσχέτιση.

Συμπεράσματα: Η κατάθλιψη σχετίζεται με την παρουσία του σακχαρώδη διαβήτη στους αιμοκαθαιρόμενους και είναι σοβαρότερου βαθμού στους διαβητικούς ασθενείς. Ο βαθμός άνοιας είναι υψηλότερος στους διαβητικούς, αλλά όχι σοβαρού βαθμού, ωστόσο απαιτούνται μακροχρόνιες μελέτες για τη γνωστική κατάσταση των αιμοκαθαιρόμενων οι οποίες θα αποκάλυπταν πιθανά ενδιαφέρουσες παραμέτρους.

Στη συγκεκριμένη πτυχιακή εργασία παρουσιάζεται αρχικά η γενική εικόνα της άνοιας, μέσα από βιβλιογραφικές πηγές, και δευτερευόντως ακολουθεί η έρευνα σχετικά με τους φροντιστές των ατόμων με άνοια στις αστικές περιοχές των Νομών Ρεθύμνου και Χανίων καθώς και τα αποτελέσματα αυτής. Αναλυτικότερα και κατόπιν της περιγραφής της νόσου, αναλύεται η έννοια της φροντίδας που παρέχεται από τους φροντιστές και η επιβάρυνσή τους από αυτή όπως και η ζωή μετά της λήξη της φροντίδας. Στο ερευνητικό μέρος γίνεται αποτύπωση της προσπάθειας να διερευνηθούν οι ανάγκες που έχουν οι φροντιστές υγείας ατόμων με άνοια στις αστικές περιοχές των Νομών Ρεθύμνου και Χανίων,ποιες από τις ανάγκες τους καλύπτονται, ποιες όχι και τέλος ποιες είναι οι προτάσεις τους για να βελτιωθεί η κατάσταση.

H αυξημένη σύνθεση β-αμυλοειδούς και η εναπόθεσή του στους νευρώνες και το αγγειακό τοίχωμα θεωρείται σήμερα ως μία πιθανή αιτία παθογένεσης της νόσου Alzheimer. Tα αίτια, βέβαια, της νόσου αυτής δεν είναι επαρκώς γνωστά, αλλά η συνεχής έρευνα δίδει πληροφορίες και παρέχει νέους στόχους για τον σχεδιασμό φαρμακολογικών παρεμβάσεων σε μοριακό επίπεδο. Mία από τις κυριότερες θεραπευτικές επιλογές αποτελεί η προσπάθεια να αυξηθούν τα επίπεδα της ακετυλοχολίνης στον εγκεφαλικό ιστό και σήμερα είναι σε ευρεία χρήση η δεύτερη γενιά των εκλεκτικών αναστολέων της ακετυλοχολινεστεράσης. Tα οιστρογόνα που προστατεύουν τη λειτουργία του αγγειακού τοιχώματος από τη βλαβερή επίδραση του β-αμυλοειδούς και συνδυάζουν και αντιοξειδωτικές ενέργειες μπορούν να συνεισφέρουν στην όλη θεραπευτική προσπάθεια. Παράγοντες που ενισχύουν τη δράση του αδρενεργικού και του γλουμινεργικού συστήματος ευρίσκονται υπό έρευνα ή σε φάση κλινικών δοκιμών. Mία από τις μελλοντικές θεραπευτικές προσεγγίσεις θα ήταν η φαρμακολογική τροποποίηση του μεταβολισμού της προδρόμου πρωτεΐνης του β-αμυλοειδούς με στόχο την ελαττωμένη σύνθεση του τελευταίου. Παράγοντες που επηρεάζουν σε μοριακό επίπεδο την απόπτωση, όπως οι κασπάσες και η οικογένεια των πρωτεϊνών Bcl-2, η παρεμπόδιση της υπερφωσφορυλίωσης της ενδοκυττάριας πρωτεΐνης τ, οι αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικοί παράγοντες, οι στατίνες και οι νευροτροφικοί παράγοντες, αποτελούν στόχους για μελλοντική φαρμακολογική παρέμβαση.

Η έγκαιρη ανίχνευση γνωστικών διαταραχών στην τρίτη ηλικία είναι υψίστης σημασίας και βασίζεται κυρίως στην ενεργοποίηση τόσο των ασθενών όσο και των επαγγελματιών υγείας. Τα κυριότερα πορίσματα είναι τα κάτωθι:  (1) Προτείνεται η χρήση σύντομων και έγκυρων εργαλείων για την ανίχνευση γνωστικών διαταραχών (2) Ο συνδυασμός πληροφόρησης από τους ασθενείς και τους φροντιστές τους είναι ο πλέον ενδεδειγμένος για τη διάγνωση (3) Η έγκαιρη ανίχνευση των διαταραχών οδηγεί ως επί το πλείστο σε αποδοτικότερη θεραπεία, και (4) Σύγχρονα δεδομένα υποστηρίζουν πως ο συνδυασμός φαρμακευτικής παρέμβασης με παράλληλες παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής μπορεί να καθυστερήσει και να μειώσει την πιθανότητα έκπτωσης της νοητικής λειτουργείας.

Εγχειρίδιο για επαγγελματίες υγείας: Βασικές αρχές για την άνοια. Ενδιαφέρον για τους επαγγελματίες υγείας και περίθαλψης

Το παρόν εγχειρίδιο αποτελεί έναν ολοκληρωμένο οδηγό για επαγγελματίες υγείας που ενδιαφέρονται να ενημερωθούν για την άνοια. Περιλαμβάνει θεματικές όπως: οι τύποι άνοιας, διάγνωση, φαρμακευτική και μη φαρμακευτική αντιμετώπιση, παρεμβάσεις για φροντιστές, δομές και υπηρεσίες για την άνοια στην Ελλάδα.

Το εγχειρίδιο αυτό απευθύνεται κυρίως στους οικογενειακούς φροντιστές, οι οποίοι θα βρουν – εκτός από χρήσιμες πληροφορίες για την Άνοια και τη νόσο Αλτσχάιμερ- οδηγίες για τη συνολική διαχείριση των προβληματικών καταστάσεων και συμπεριφορών των ανθρώπων που φροντίζουν, αλλά και πρακτικούς τρόπους διαχείρισης του ψυχικού φορτίου που προκαλεί η νόσος.

Στόχος του συγκεκριμένου Σχεδίου Δράσης είναι να καταγράψει τομείς
ελλειμμάτων και προβλημάτων, δράσεων και πρακτικών, ώστε να αποτελέσουν τη βάση ανάπτυξης ενός ολοκληρωμένου σχεδίου Δράσης για την άνοια και τη νόσο Alzheimer στη χώρα μας.

Η άνοια είναι μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη Δημόσια Ηγεία. Με βάση υπολογισμούς της Alzheimer‟s Disease International, στις μέρες μας 44 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με άνοια παγκοσμίως, αριθμός που θα διπλασιαστεί μέχρι το 2030 και θα υπερτριπλασιαστεί μέχρι το 2050. Στη χώρα μας υπάρχουν σήμερα 200.000 άτομα με άνοια και ο αριθμός αυτός μέχρι το 2050 αναμένεται να ξεπεράσει τις 600.000. Παρά τις επιστημονικές προόδους των τελευταίων 25 ετών η αντιμετώπιση της άνοιας αποτελεί μείζον ζήτημα τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Το στίγμα, η άρνηση και η έλλειψη οικονομικών πόρων αποτελούν τα κύρια εμπόδια για την ολοκληρωμένη φροντίδα των ατόμων με άνοια.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Ηγείας, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και οι διεθνείς οργανώσεις Alzheimer έχουν επανειλημμένα ασχοληθεί με την ανάπτυξη οδηγιών και τη συγγραφή εκθέσεων σχετικά με τις πολιτικές διαχείρισης της άνοιας και των συνεπειών της. Στην πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής για την άνοια των G8 στο Λονδίνο το Δεκέμβριο του 2013, διεθνείς οικονομικοί εμπειρογνώμονες, γιατροί και πολιτικοί έκαναν έκκληση στις κυβερνήσεις όλων των χωρών να καταστήσουν την πρόληψη της άνοιας μείζονα στόχο της δημόσιας υγείας τα επόμενα χρόνια. Έντεκα χώρες υλοποιούν αυτήν τη στιγμή Εθνικά Σχέδια Δράσης για την άνοια που καθορίζουν πολιτικές, τομείς παρέμβασης, προτεραιότητες και δράσεις, σηματοδοτώντας ταυτόχρονα την αναγκαιότητα και τη σπουδαιότητα ανάληψης συντονισμένων μέτρων για την ικανοποίηση των αναγκών των ατόμων με άνοια.
Σε αυτό το πλαίσιο, κάτω από τον ολοένα αυξανόμενο κοινωνικό-οικονομικό αντίκτυπο της άνοιας και ως αποτέλεσμα των μακροχρόνιων αγώνων των Μη Κερδοσκοπικών Εταιριών Alzheimer στη χώρα μας, το Υπουργείο Υγείας συγκρότησε Εθνική Επιτροπή-Ομάδα εργασίας που εκπόνησε το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την άνοια-νόσο Alzheimer 2015-2020.
Στόχος του συγκεκριμένου Σχεδίου Δράσης δεν είναι η πλήρης καταγραφή των ερευνητικών και άλλων αποτελεσμάτων και μελετών στο χώρο της άνοιας που θα απαιτούσε συλλογική δουλειά πολλών ανθρώπων για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η Ομάδα Εργασίας προσπάθησε να καταγράψει τομείς ελλειμμάτων και προβλημάτων, δράσεων και πρακτικών, ώστε να αποτελέσουν τη βάση ανάπτυξης ενός ολοκληρωμένου Σχεδίου Δράσης για την άνοια και τη νόσο Alzheimer στη χώρα μας.

Εισήγηση για την επικοινωνία με ασθενείς με άνοια.

Εκπαιδευτικές προοπτικές της άνοιας 10ο μάθημα: Καθημερινές δραστηριότητες Ενδιαφέρον για τους επαγγελματίες υγείας και περίθαλψης

Εισήγηση για τις δραστηριότητες με ασθενείς με άνοια.

Εκπαιδευτικές προοπτικές της άνοιας 11ο μάθημα: Διατροφικές διαταραχές Ενδιαφέρον για τους επαγγελματίες υγείας και περίθαλψης

Εισήγηση σχετικά με την άνοια και τις διατροφικές διαταραχές.

Εκπαιδευτικές προοπτικές της άνοιας 12ο μάθημα: Επικοινωνία με τους ασθενείς Ενδιαφέρον για τους επαγγελματίες υγείας και περίθαλψης

Εισήγηση για τον τρόπο επικοινωνίας με ασθενείς με άνοια.

Εκπαιδευτικές προοπτικές της άνοιας 7ο μάθημα: Παραισθήσεις - Ψευδαισθήσεις Ενδιαφέρον για τους επαγγελματίες υγείας και περίθαλψης

Εισήγηση σχετικά με την άνοια.

Εισήγηση σχετικά με την άνοια.

Σκοπός: Να εξετασθεί εάν οι αναστολείς της ακετυλοχολινεστεράσης (ChEIs) και η μεμαντίνη υπερτερούν του εικονικού φαρμάκου (placebo) στη θεραπεία α) της νόσου Alzheimer (AD) σε τουλάχιστον 6 μήνες θεραπείας και β) της αγγειακής άνοιας (VaD). Μέθοδοι: Πραγματοποιήθηκε εκτεταμένη βιβλιογραφική διερεύνηση σε τρεις ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων (PubMed, Cochrane Database, EMBASE) και τέσσερα αρχεία καταγραφής (Cochrane Collaboration Trial Register, Clinical Trial.gov, EU-Psi PsiTri, International Federation of Pharmaceutical Manufacturers & Associations Clinical Trial Portal) για να εξαχθούν όλα τα σχετιζόμενα αρχεία έως και το Νοέμβριο του 2007 για τη νόσο Alzheimer & έως και τον Ιούνιο 2008 για την αγγειακή άνοια. Χρησιμοποιήθηκε μια τυποποιημένη φόρμα εξαγωγής δεδομένων η οποία αναπτύχθηκε για την παρούσα ανασκόπηση. Εξαιτίας της αναμενόμενης διαφοροποίησης, λόγω των ευρέων διακυμάνσεων που έχουν βρεθεί στην AD και VaD και στην ανταπόκριση τους στη θεραπεία, το μοντέλο των τυχαίων επιδράσεων χρησιμοποιήθηκε για τον υπολογισμό του συνολικού αποτελέσματος των επιδράσεων της θεραπείας. Η ποιότητα αναφοράς αξιολογήθηκε από τις κλίμακες Jadad, την τροποποιημένη κλίμακα Chalmers και από τις λίστες CONSORT-22 στοιχείων, Delphi. Αποτελέσματα: 22 μελέτες ήταν σύμφωνες με τα κριτήρια εισαγωγής που είχαν θεσπιστεί στο πρωτόκολλο για την AD (10 μελέτες για τη δονεπεζίλη, 3 μελέτες για την γκαλανταμίνη, 4 μελέτες για τη ριβαστιγμίνη και 5 μελέτες για τη μεμαντίνη). Τα δεδομένα προτείνουν ένα σχετικά μέτριο όφελος των ChEIs και της μεμαντίνης στη γνωσιακή ικανότητα (WMD για την ADAS-cog -2.56, 95% CI -3.12, -2.01). Οφέλη παρατηρήθηκαν και για τη συνολική λειτουργία (ΝΝΤ=10 για ασθενείς σταθερούς ή βελτιωμένους στην κλίμακα CIBIC-Plus & WMD για την GDS 0.14, 95% CI 0.05-0.24). Τα διαθέσιμα δεδομένα προτείνουν ότι η μεμαντίνη μπορεί να έχει θετικές επιδράσεις στη συμπεριφορά (WMD για NPI -2.90, 95% CI -4.57, -1.22). Οι αποχωρήσεις και οι συνολικές ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν περισσότερες στην ομάδα θεραπείας που ελάμβανε ChEIs σε σύγκριση με το placebo (NNH 13 & 11, αντίστοιχα), ενώ τα αποτελέσματα για τη μεμαντίνη δεν ήταν στατιστικά σημαντικά. Μια ανάλυση υπο-ομάδας για σοβαρή AD (που καθορίστηκε ως MMSE ? 12) κατέδειξε μέτρια οφέλη για τη δονεπεζίλη και τη μεμαντίνη στη γνωσιακή ικανότητα, στη συνολική λειτουργία, στις καθημερινές δραστηριότητες και στη συμπεριφορά, αλλά καθώς ο αριθμός μελετών είναι μικρός τα αποτελέσματα δεν μπορούν να είναι καταληκτικά. Οχτώ μελέτες ήταν σύμφωνες με τα κριτήρια εισαγωγής που είχαν θεσπιστεί στο πρωτόκολλο για την VaD (2 για τη δονεπεζίλη, 2 για την γκαλανταμίνη, 2 για τη ριβαστιγμίνη και 2 για τη μεμαντίνη). Δεδομένα στην κλίμακα ADAS-cog καταδεικνύουν ένα σχετικά μικρό όφελος για τους ChEIs και μεμαντίνη στα γνωσιακά ελλείμματα στην VaD (WMD=-1.70; 95% CI -2.20, -1.20 για τους ChEIs & WMD=-1.85; 95% CI -2.83, -0.88 για τη μεμαντίνη), ενώ δεν παρατηρήθηκαν στατιστικά σημαντικά αποτελέσματα για τους συνολικά ανταποκρινόμενους ασθενείς. Αποτελέσματα για τις καθημερινές δραστηριότητες ήταν διαθέσιμα μόνο για τις μελέτες της δονεπεζίλης, ριβαστιγμίνης και γκαλανταμίνης. Οι αποχωρήσεις λόγω οποιασδήποτε αιτίας ήταν υψηλότερες για τους ασθενείς που ελάμβαναν ChEIs /ή μεμαντίνη με NNH 12 (10-17) και NNH 15 (9-100), αντίστοιχα. Συμπεράσματα: Η χρήση των ChEIs και της μεμαντίνης σχετίστηκε με μέτρια οφέλη στη γνωσιακή ικανότητα, συνολική εικόνα και στη λειτουργικότητα στους ασθενείς με AD, ενώ οι αποχωρήσεις και οι συνολικές ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν υψηλότερες στην ομάδα θεραπείας των ChE

Η άνοια προσβάλλει το 5% των ηλικιωμένων, ενώ το 80% των περιπτώσεων αποτελούν η νόσος Alzheimer και η αγγειακή άνοια. Προς το παρόν μόνο συμπτωματικές θεραπείες για τη νόσο Alzheimer έχουν λάβει έγκριση από τους Οργανισμούς Φαρμάκων. Αυτές περιλαμβάνουν τους αναστολείς ακετυλοχολινεστεράσης και την μεμαντίνη. Παράλληλα, τα ίδια φάρμακα χρησιμοποιούνται πειραματικά και στην περίπτωση της αγγειακής άνοιας. Καθώς νεώτερες οδηγίες αναφέρουν ότι στη νόσο Alzheimer οι κλινικές μελέτες πρέπει να έχουν διάρκεια τουλάχιστον έξι μηνών για να καταδείξουν κλινική βελτίωση και καθώς υπάρχουν περιορισμένα στοιχεία για δράση των αναστολέων της ακετυλοχολινεστεράσης και της μεμαντίνης στην αγγειακή άνοια, σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν η συστηματική ανασκόπηση των διαθέσιμων πληροφοριών για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα της δονεπεζίλης, γκαλανταμίνης, ριβαστιγμίνης και της μεμαντίνης α) στη νόσο Alzheimer με τη χρήση μελετών διάρκειας τουλάχιστον 6 μηνών και β) στην αγγειακή άνοια.

Τα στοιχεία αναφορικά με τον επιπολασμό της νόσου του Alzheimer και άλλων μορφών άνοιας είναι διαθέσιμα σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση και συλλέγονται από την Alzheimer Europe. Ωστόσο, οι εκτιμήσεις αυτές χρειάζεται να λαμβάνονται με προσοχή, δεδομένου ότι το είδος της πηγής ποικίλλει σημαντικά στα κράτη μέλη. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, 7,3 εκατομμύρια Ευρωπαίοι (σε 27 κράτη μέλη) ηλικίας 30 έως 99 ετών υπέφεραν από διαφορετικές μορφές άνοιας το 2006 (14,6 ανά 1.000 κατοίκους). Το μεγαλύτερο μέρος εξ αυτών ήταν γυναίκες (4,9 εκατομμύρια).

Εμπειρίες από την εφαρμογή των νέων τεχνολογιών στην άνοια σήμερα Ενδιαφέρον για τους επαγγελματίες υγείας και περίθαλψης

Ομιλία για τις δυνατότητες που προσφέρουν οι νέες τεχνολογίες στο χώρο της άνοιας.

Σε αυτό το άρθρο, έχουν αναφερθεί ο κώδικας και λίγα πειραματικά αποτελέσματα ενός υπολογιστικού Bayesian εργαλείου, το οποίο συσχετίζει και αξιολογεί διάφορους βιοδείκτες της νόσου του Alzheimer για την εξαγωγή μιας πιθανολογικής ιατρικής προγνωστικής διαδικασίας. Αυτό το νέο στατιστικό λογισμικό είναι εκτελέσιμο στα Bayesian λογισμικά Winbugs, με βάση την τελευταία ταξινόμηση της νόσου του Alzheimer και τη διατύπωση των γνωστών σχετικών πιθανοτήτων των διαφόρων βιοδεικτών, σε συσχετισμό με την πρόοδο της νόσου του Alzheimer, μέσω ενός συνόλου διακριτών κατανομών.

Έχει δημιουργηθεί ο καλύτερος πρακτικός οδηγός σε συνεργασία με μια ομάδα κορυφαίων κλινικών επαγγελματιών υγείας που ειδικεύονται στην Άνοια. Ο σκοπός του είναι να παρέχει μια αποτελεσματική υποστήριξη, συμβουλές και πηγές σε ένα ευρύ φάσμα επαγγελματιών τόσο υγείας όσο και κοινωνικών λειτουργών, που φροντίζουν ασθενείς με Άνοια με συμπεριφορικά και ψυχολογικά προβλήματα.
Έχει σχεδιαστεί για να αποτελεί ένα πρακτικό, ενημερωτικό εργαλείο, με έμφαση στις εναλλακτικές θεραπείες σε σχέση με τα φάρμακα.
Αυτές οι αρχές καλύτερης εφαρμογής και το υποστηρικτικό υλικό προορίζονται για να είναι εφαρμόσιμα από όλους τους επαγγελματίες υγείας, εκτός από τα επείγοντα περιστατικά που καταφθάνουν στα Νοσοκομεία. Ελπίζουμε ότι θα είναι μεγάλη βοήθεια στους επαγγελματίες σε χώρους, όπου η αυτή η πλευρά της κλινικής πράξης θα είναι επιτακτική ανάγκη όλο και περισσότερο. Για τους επαγγελματίες υγείας που ενδιαφέρονται για επιπλέον πηγές βιβλιογραφικής ενημέρωσης παρέχονται οι συνδέσεις με αντίστοιχους ιστότοπους (links), (Ανατρέξτε στη σελ. 24 «Πηγές»).

Ενημερωτικό βίντεο για τη νόσο Alzheimer Ενδιαφέρον για τους επαγγελματίες υγείας και περίθαλψης

Ενημερωτικό βίντεο για την κατανόηση της νόσου του Alzheimer

Κύριος σκοπός του έργου είναι να προσφέρει μια νέα συνεργατική προσέγγιση μεταφραστικής έρευνας στα νοσήματα Νοητικών Διαταραχών, η οποία θα έχει τη δυνατότητα να:
αποτιμά διαρκώς την κατάσταση (προγραμματισμένη και μη) ενός ασθενή με ΗΝΔ, κατ’ οίκον και να παρακολουθεί βιολογικούς αλλά και περιβαλλοντικούς παραμέτρους.
παρακολουθεί και να καταγράφει την ομαλή και ορθή εκτέλεση μη φαρμακευτικών παρεμβάσεων στο σπίτι να επιταχύνει την μετάφραση της καινοτομικής γνώσης σε υπηρεσία στοχευόμενης θεραπείας στον ασθενή.
επιτρέπει σε θεράποντες ιατρούς να παρακολουθούν τις παρεχόμενες θεραπείες.
παρακολουθεί την καθημερινή συμπεριφορά των ασθενών και την γενικότερη ψυχολογική τους κατάσταση αλλά και να επιτρέπει την αμφίδρομη επικοινωνία μεταξύ χρηστών του συστήματος.
επεμβαίνει όταν παραστεί ανάγκη για την αποφυγή της επιδείνωσης της κατάστασης των ασθενών.
παρέχει σε ιατρούς, αλλά και ερευνητές που μελετούν τις αιτίες εμφάνισης της ΗΝΔ καθώς και της εξέλιξης αυτής σε ΝΑ, ένα ολοκληρωμένο αρχείο νευροεκφυλλιστικών νοσημάτων στο οποίο θα καταγράφονται περιστατικά ασθενών με ΗΝΔ και ΝΑ από διαφορετικές ομάδες και ιατρούς απ’όλη την Ελλάδα.

Εισαγωγή: Τα ηλικιωμένα άτομα με άνοια παρουσιάζουν σύνθετες ανάγκες και οι προκλήσεις στην φροντίδα τους μπορεί να καταστήσουν το νοσηλευτικό προσωπικό σε μονάδες μακροχρόνιας φροντίδας ευάλωτο στην ανάπτυξη εξουθένωσης εξαιτίας της συναισθηματικής και σωματικής αποστράγγισης που υφίσταται.
Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης ήταν να διερευνηθούν οι παράγοντες που συντελούν στην ανάπτυξη της επαγγελματικής εξουθένωσης
των επαγγελματιών φροντιστών ηλικιωμένων με άνοια ώστε να σχεδιαστούν αποτελεσματικά προγράμματα πρόληψης και αντιμετώπισής της. Μέθοδος: Αναζητήθηκαν ανασκοπικές και ερευνητικές μελέτες της τελευταίας δεκαετίας σε διεθνείς βάσεις δεδομένων όπως οι PubMed, Google scholar, CINAHL και Healink καθώς και στην βιβλιογραφία των ανευρεθέντων άρθρων και τα άρθρα αξιολογήθηκαν για την αξιοπιστία τους, κατηγοριοποιήθηκαν θεματικά και παρουσιάστηκαν στην παρούσα ανασκόπηση.
Αποτελέσματα: Η διεθνής βιβλιογραφία αποτυπώνει ως
κυριότερους παράγοντες που σχετίζονται με την εξουθένωση, το εργασιακό περιβάλλον του γηροκομείου, τα προσωπικά χαρακτηριστικά των νοσηλευτών, την εκπαίδευση και τα συμπεριφορικά προβλήματα των ανοϊκών ασθενών. Σημαντικό εύρημα αποτελεί το γεγονός ότι οι επαγγελματίες φροντιστές βιώνουν εξουθένωση ως αποτέλεσμα των λανθασμένων αντιλήψεων για τους ασθενείς και αρνητικές πεποιθήσεις ως προς την συμπεριφορά των ασθενών τους, καθώς και αρνητικές πεποιθήσεις και συναισθηματικές αντιδράσεις ως προς την άνοια. Υψηλά
επίπεδα στρες συντελούν σε μειωμένη ποιότητα φροντίδας, παραλείψεις στην φροντίδα, αυξημένη συχνότητα ελλιπούς ασφάλειας και υψηλότερη συχνότητα λαθών στην καθημερινή κλινική στα γηροκομεία. Συμπεράσματα: Είναι σημαντικό να βρεθούν νέες κατευθύνσεις με στόχο τη βελτίωση του σχεδιασμού των προγραμμάτων που στοχεύουν
στην ελάττωση της επαγγελματικής εξουθένωσης ώστε να περιλαμβάνουν όχι μόνο τους οργανωσιακούς παράγοντες που οδηγούν στην εξουθένωση αλλά επίσης να εστιάζουν στις γνωστικές και συναισθηματικές αντιδράσεις των επαγγελματιών απέναντι στη νόσο των ασθενών τους, με αναφορά στα συγκεκριμένα και μοναδικά χαρακτηριστικά των
νοσηλευτών.

Η ανακάλυψη ότι το αλληλόμορφο γονίδιο της απολιποπρωτεΐνης Ε (Apo-E) εμπλέκεται στη νόσο του Alzheimer έδωσε ώθηση σε έρευνες για τη μελέτη του ρόλου της Apo-E στην παθοφυσιολογία ορισμένων νευροεκφυλιστικών νοσημάτων. Υπάρχουν 3 κύριες ισομορφές Apo-E (E2, E3, E4) που κωδικοποιούνται από 3 αλληλόμορφα γονίδια ε2, ε3, ε4. Δημιουργούνται έτσι 6 γονότυποι (ε2/ε2, ε3/ε3, ε4/ε4, ε2/ε3, ε2/ε4, ε3/ε4). Η δράση της Apo-E στον εγκέφαλο είναι σημαντική επειδή θεωρείται ότι συμμετέχει σε διάφορες διεργασίες νευροπροφύλαξης και ανάπλασης.

Στην ανασκόπηση αυτή παρουσιάζονται τα νεώτερα ευρήματα σχετικά με την πιθανή σχέση των διάφορων γονότυπων της Apo-E με εκφυλιστικές παθήσεις του ΚΝΣ. Οι μέχρι τώρα έρευνες γύρω από τη σχέση των γονότυπων της Apo-E με τη νόσο του Parkinson, την άνοια με σωμάτια του Lewy, την ατροφία πολλαπλών συστημάτων, τη φλοιοβασικο-γαγγλιακή εκφύλιση και τη χορεία του Huntington έδωσαν αντικρουόμενα αποτελέσματα.

Εισαγωγή. Η γνωστική εξασθένηση και η αδυναμία είναι σημαντικά προβλήματα της μεγαλύτερης ηλικίας. Αυτή η μελέτη στοχεύει στη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ αδυναμίας και νοητικής εξασθένησης σε μια αγροτική ομάδα ηλικιωμένων ατόμων στη Νότια Ευρώπη (Κρητική Ομάδα Γήρανσης). Μέθοδοι: Κοινοτική, πρωτοβάθμια φροντίδα, κοινοτικό δείγμα, μελέτη στο νομό Ηρακλείου, Κρήτη, Ελλάδα. Τετρακόσια δύο άτομα ηλικίας 60-100 ετών από την Κρητική Ομάδα Γήρανσης [100 με άνοια, 175 με ήπια γνωστική δυσλειτουργία (MCI) και 127 γνωστικά μη εξασθενημένα άτομα] εγγράφηκαν, κυρίως αγροτικοί κάτοικοι (86,2%). Η αδυναμία αξιολογήθηκε με το  Απλής  "Αδυναμίας"  Ερωτηματολογίου. Προσδιορίστηκαν δημογραφικά δεδομένα, ΒΜΙ, βαθμολογίες Μινι-Ψυχικής Κατάστασης Εξέτασης (MMSE), σοβαρότητα άνοιας σύμφωνα με την Κλίμακα Κλινικής 'Ανοιας και καταθλιπτικά συμπτώματα σύμφωνα με την Γηριατρική Κλίμακα Κατάθλιψης (GDS).
Αποτελέσματα. Η αδυναμία ήταν παρούσα στο 17% των ατόμων με άνοια (73,8% ήπιας σοβαρότητας), στο 6,3% των ατόμων με MCI και στο 8,7% των ατόμων με γνωστικές διαταραχές (P 0,05). Μεταξύ των διαφόρων μεταβλητών αδυναμίας, η κόπωση και η δυσκολία του περπατήματος αναφέρθηκαν σημαντικά συχνότερα από άτομα με άνοια. Κάθε μεταβλητή ευπάθειας και η βαθμολογία αδυναμίας συσχετίστηκαν αρνητικά με τη βαθμολογία MMSE και θετικά με τη βαθμολογία GDS και την πολυφαρμακία. Πολλαπλασιαστική ανάλυση αποκάλυψε ότι η αναφερόμενη κόπωση βελτίωσε την ταυτοποίηση της άνοιας επιπλέον του MMSE, σημαντικά και ανεξάρτητα από τα συμπτώματα της κατάθλιψης (P = 0,04).
Συμπέρασμα. Τα ποσοστά αδυναμίας είναι σημαντικά υψηλότερα σε άτομα με άνοια. Σε αυτήν την κατά κύριο λόγο αγροτική ομάδα ηλικιωμένων, η αναφερόμενη κόπωση θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως δείκτης της φυσικής παρακμής και ενός συμπληρωματικού δείκτη για παραπομπή για περαιτέρω νευροψυχολογική και νευροψυχιατρική αξιολόγηση.

Ο επιπολασμός της άνοιας ποικίλλει σε ολόκληρο τον κόσμο, γεγονός που συνέβαλε ενδεχομένως στις διεθνείς διαφορές στα ποσοστά της κλινικής συσχέτισης που σχετίζεται με την ηλικία. Πρωταρχικός στόχος μας ήταν να διερευνήσουμε πώς τα ποσοστά της συρρίκνωσης της απόδοσης της γνωστικής εξέτασης που σχετίζεται με την ηλικία ήταν διαφορετικά στις διεθνείς μελέτες  για τη γνωστική γήρανση. Καθορίσαμε επίσης τον βαθμό στον οποίο το φύλο,το μορφωτικό επίπεδο και η κατάσταση του φορέα της απολιποπρωτεΐνης Ε ε4 (APOE * 4) συσχετίστηκαν με πτώση.

Στόχος να αναδειχθεί η σχέση αµφισηµίας- άνοιας και να διερευνηθεί η σκοπιµότητα ύπαρξης ενός µεθοδολογικού εργαλείου για την εκτίµηση και τη διερεύνηση της γλωσσικής έκπτωσης στη άνοια µέσα από την γλωσσική επεξεργασία των λεξικών σχέσεων (µεταφορών –οµωνυµίας- µετωνυµιών) και να παρουσιαστεί το προφίλ των ασθενών αυτών.

ΣΚΟΠΟΣ: Σκοπός της εργασίας ήταν η ανάλυση της εγκυρότητας και αξιοπιστίας της κλίμακας μέτρησης τoυ φορτίου που ενέχει η φροντίδα ασθενών με άνοια, “The Burden Interview” των Zarit & Zarit. Η κλίμακα πρωτοδημοσιεύθηκε το 1986 ως μια σύντομη και αξιόπιστη μέθοδος για την αξιολόγηση της επιβάρυνσης που βιώνουν τα άτομα τα οποία φροντίζουν μέλη της οικογένειάς τους που υποφέρουν από άνοια,και έκτοτε χρησιμοποιείται ευρύτατα ανά την υφήλιο.
ΥΛΙΚΟ-ΜΕΘΟΔΟΣ: Η κλίμακα δόθηκε σε 172 πρωτοβάθμιους φροντιστές ασθενών με νόσο Alzheimer, που επιλέχθηκαν από το Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής και τις Υπηρεσίες Κοινοτικής Ψυχικής Υγείας της Κύπρου. Τα 22 σημεία της κλίμακας εισήχθησαν σε ανάλυση παραγόντων και χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος των βασικών στοιχείων με κυκλική εναλλαγή VARIMAX.
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Η ανάλυση έδωσε 4 παράγοντες, οι οποίοι εξηγούν το 63,92% της διακύμανσης και καλύπτουν και τις 22 ερωτήσεις. Η αξιοπιστία των ερωτήσεων του κάθε παράγοντα μετρήθηκε με τον α του Cronbach, και το αποτέλεσμα έδειξε πως η γενική αξιοπιστία αυτής της κλίμακας ήταν εξαιρετική  (α=0,93), όπως και η αξιοπιστία των παραγόντων που δημιουργήθηκαν για τον έλεγχο της εγκυρότητας και αναφέρονται στην «προσωπική ένταση», την «ένταση του ρόλου», την «αποστέρηση σχέσεων» και τη «διαχείριση της φροντίδας».
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότι η κλίμακα της επιβάρυνσης που βασίζεται στο “Burden Interview” αποτελεί ένα έγκυρο και αξιόπιστο εργαλείο στα χέρια του ερευνητή που θέλει να μετρήσει την επιβάρυνση της φροντίδας σε ελληνόφωνο πληθυσμό.

Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΤΑΝ ΝΑ ΒΡΕΘΟΥΝ ΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΗΠΙΑ ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΝΟΣΟ ΑΛΤΣΧΑΙΜΕΡ ΚΑΙ Ο ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΕΡΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗ ΟΔΗΓΗΣΗΣ

Η κύρια φυσιολογική αποστολή του ιππόκαμπου επικεντρώνεται στη λειτουργία της επεισοδιακής μνήμης. Η νευρωνική πλαστικότητα, που συνίσταται στην ενδυνάμωση και την αποδυνάμωση συνάψεων, αποτελεί το μηχανισμό διά του οποίου επιτελείται η εν λόγω λειτουργία. Με δεδομένη την καθοριστική εμπλοκή του ιππόκαμπου στο αυτοβιογραφικό τμήμα της μνήμης, είναι απόλυτα αναμενόμενη η εμπλοκή του σε ψυχιατρικά νοσήματα. Η νευρωνική πλαστικότητα πλήττεται σε διάφορες παθολογικές καταστάσεις που εμπλέκουν στρεσογόνες διαδικασίες, γεγονός που ανιχνεύεται στην κατάθλιψη, στη
σχιζοφρένεια και στη νόσο Alzheimer, ενώ η διαταραχή μετατραυματικού stress (PTSD) αποτελεί χαρακτηριστικό νόσημα για την πρόκληση οργανικών διαταραχών από ένα σαφές εξωτερικό γεγονός. Φαίνεται ότι, παρά τις διάφορες θεωρίες που υπάρχουν για τα νοσήματα τα οποία προαναφέρθηκαν, η νευρωνική πλαστικότητα πλήττεται ανεξάρτητα από τη βασική αιτία, που άλλωστε για τα συγκεκριμένα νοσήματα παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστη. Η παρούσα ανασκόπηση εστιάζεται σε μια συνδυαστική-συνθετική θεώρηση βασικών ψυχιατρικών νοσημάτων προκειμένου να καταλήξουμεσε κοινούς δρόμους έκφρασης, στο βαθμό που έχει αποκαλύψει η έρευνα.
Σταδιακά, αποκαλύπτονται κοινοί δρόμοι στην παθοφυσιολογία των ανωτέρω νοσημάτων που συσχετίζονται με τη συναπτική λειτουργία. Η συρρίκνωση του ιππόκαμπου φαίνεται να είναι κοινό εύρημα, αν και υπάρχουν εξαιρέσεις.
Η μείωση της πυκνότητας του δενδριτικού δικτύου αποτελεί επίσης συχνό εύρημα, αφού με αυτόν τον τρόπο μειώνεται η συνολική συναπτική επιφάνεια και καταδεικνύονται ότι παράλληλα με τον όγκο εκπίπτει και η συναπτική λειτουργία. Ωστόσο, παρά την πρόοδο στη Νευροφυσιολογία και τη Νευροπαθολογία, δεν υπάρχει μια ακριβής σύνδεση των ευρημάτων και των κλινικών εκδηλώσεων. Για κάτι τέτοιο απαιτείται η αποκάλυψη πολλών βημάτων, με σχέση αιτίας-αποτελέσματος, ώστε να προσδιοριστούν και να συνδεθούν τα κοινά ευρήματα και η διαφορετικότητα στις εκδηλώσεις των νοσημάτων.

ΣΚΟΠΟΣ:
Η προσαρμογή του εγκεφάλου στη γήρανση υπόκειται στην επίδραση ψυχολογικών και περιβαλλοντικών παραγόντων και πιθανώς κλιμακτηριακής συμπτωματολογίας. Στόχος μας ήταν να προσδιορίσουμε τη συσχέτιση της κλιμακτηριακής συμπτωματολογίας με διαφορετικές πτυχές της βιωματικής μνήμης σε ένα δείγμα ελληνικών εμμηνοπαυσιακών γυναικών.
ΜΕΘΟΔΟΣ:
Η συγχρονική αυτή μελέτη περιελάμβανε 39 μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με υποκειμενικές αιτιάσεις μνημονικής εξασθένισης. Για τη μνημονική επίδοση χρησιμοποιήθηκε η δοκιμασία Hopkins Verbal Learning (HVLT) και η η δοκιμασία Brief Visuospatial Memory Test (BVMT), αξιολογώντας τη λεκτική και οπτικοχωρική βιωματική μνήμη αντίστοιχα. Αξιολογήσαμε τη γενική νοητική κατάσταση χρησιμοποιώντας τη δοκιμασία MMSE (Mini-Mental State Examination) και τη δοκιμασία σχεδίασης ρολογιού (Clock test). Για την αξιολόγηση των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης χορηγήθηκε η κλίμακα εκτίμησης συμπτωμάτων εμμηνόπαυσης του Greene (Greene's Climacteric scale).
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ:
Στην πολυπαραγοντική ανάλυση, τα αγγειοκινητικά συμπτώματα προέβλεψαν ανεξάρτητα την επίδοση στη δοκιμασία HVLT (ποσοστό διατήρησης και καθυστερημένη ανάκληση: συντελεστής-β = -0.568, p = 0.009 και συντελεστής-β = -0.563, p = 0.012, αντίστοιχα). Τα ψυχολογικά συμπτώματα προέβλεψαν ανεξάρτητα την επίδοση στη δοκιμασία MMSE (συντελεστής-β = -0.391, ρ = 0.024), και σε συνδυασμό με τα ελεύθερα οιστρογόνα (logFEI), τα ψυχολογικά συμπτώματα προέβλεψαν την επίδοση στη δοκιμασία BVMT (συνολική επίδοση και καθυστερημένη ανάκληση: συντελεστής β = -0.558, p = 0.001 και συντελεστής-β = -0.474, p = 0.005) και την επίδοση στη δοκιμασία HVLT αναγνώρισης (συντελεστής β = -0.390, ρ = 0.023). Ο συνδυασμός της συμπτωματολογίας προέβλεψε ανεξάρτητα την επίδοση στη δοκιμασία MMSE (συντελεστής-β = -0,457, p = 0,006) και στη συνολική επίδοση στη δοκιμασία HVLT (συντελεστής-β = -0,557, p = 0,034). Ο συνδυασμός της συμπτωματολογίας προέβλεψε, σε συνδυασμό με τα ελεύθερα οιστρογόνα, τη συνολική επίδοση στη δοκιμασία BVMT (συνελεστής-β = -0.593, p0.001), την καθυστερημένη ανάκληση στη δοκιμασία BVMT (συνελεστής-β = -0.492, p = 0.002).
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ:
Η ένταση των ψυχολογικών, αγγειοκινητικών και συμπτωμάτων εμμηνόπαυσης αποτέλεσε προβλεπτικό παράγοντα των γνωστικών επιδόσεων σε αυτό το δείγμα μετεμμηνοπαυσιακών γυναικών. Παρουσιάζεται μια διαφορετική συμβολή των αγγειοκινητικών συμπτωμάτων στην επεισοδιακή μνήμη, με την αρνητική επίδραση να είναι πιο έντονη στην οπτικοχωρική παρά στη λεκτική βιωματική μνήμη.

Η άνοια δεν επηρεάζει μόνο τους ίδιους τους ασθενείς, αλλά και τους φροντιστές τους. Η αξιολόγηση της Επιβάρυνσης από τη φροντίδα ασθενών με άνοια έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια, καθώς μελέτες δείχνουν πως η Επιβάρυνση από τη φροντίδα ατόμων με άνοια είναι μεγαλύτερη σε σχέση με άλλες νόσους. Ο βασικός σκοπός της παρούσας μελέτης είναι ο υπολογισμός της Επιβάρυνσης σε ένα δείγμα φροντιστών ασθενών με άνοια που διαμένουν στην Αθήνα, καθώς και η εύρεση των παραγόντων που την επηρεάζουν. Πρόκειται για συγχρονική μελέτη επισκόπησης και συσχέτισης σε 161 ασθενείς με άνοια και τους φροντιστές τους, οι οποίοι κατοικούν στην κοινότητα και επισκέφτηκαν ένα ιατρείο μνήμης. Η Επιβάρυνση από τη φροντίδα μετρήθηκε με το Ερωτηματολόγιο Επιβάρυνσης του Zarit (Zarit Burden Interview, ZBI) και η κατάθλιψη των φροντιστών, με την κλίμακα του Κέντρου Επιδημιολογικών Ερευνών για την Κατάθλιψη (Center for Epidemiological Studies Depression Scale,
CES-D), ενώ τα κλινικά χαρακτηριστικά των ασθενών υπολογίστηκαν με χρήση σταθμισμένων κλιμάκων (γνωσιακή κατάσταση, λειτουργικότητα, διαταραχές συμπεριφοράς). Για την εύρεση των παραγόντων που επηρεάζουν την Επιβάρυνση, πραγματοποιήθηκε μια ιεραρχική ανάλυση παλινδρόμησης τριών σταδίων. Οι περισσότεροι ασθενείς έπασχαν από τη νόσο του Alzheimer (n=101·62,73%) σε μέτριο έως σοβαρό στάδιο άνοιας σύμφωνα με το MMSE (μέση τιμή MMSE=11,50) και παρουσίαζαν αδυναμία στην πραγματοποίηση δύο βασικών δραστηριοτήτων της καθημερινότητας κατά μέσον όρο. Σύμφωνα με την κλίμακα CSDD, 45 ασθενείς (27,95%) έπασχαν από κατάθλιψη, ενώ σύμφωνα με το NPI οι ασθενείς παρουσίαζαν 5 προβλήματα συμπεριφοράς κατά μέσον όρο. Οι φροντιστές παρείχαν τις υπηρεσίες τους στους ασθενείς για μέσο χρονικό διάστημα 3,6 χρόνια και για περισσότερο από 70 ώρες την εβδομάδα. Σχεδόν οι μισοί (n=80· 49,06%) από τους 161 φροντιστές παρουσίαζαν υψηλή επιβάρυνση (ZBI>40) και 36 φροντιστές (22,4%) είχαν κατάθλιψη σύμφωνα με την κλίμακα CES-D (αποτέλεσμα≥24). Η ιεραρχική ανάλυση παλινδρόμησης κατέδειξε πως όλα τα επίπεδα που εισήχθησαν ιεραρχικά στο μοντέλο συνέβαλαν ανεξάρτητα στη διακύμανση της επιβάρυνσης (δημογραφικά στοιχεία ασθενών και φροντιστών, κλινικά χαρακτηριστικά των ασθενών και χαρακτηριστικά της φροντίδας). Η μικρότερη ηλικία του φροντιστή, οι διαταραχές συμπεριφοράς στο πλαίσιο της άνοιας και η κατάθλιψη του φροντιστή παρουσίασαν ανεξάρτητη συσχέτιση με την επιβάρυνση από τη φροντίδα. Το R2 του τελικού μοντέλου ήταν 0,472. Η άνοια προκαλεί σημαντική επιβάρυνση στους φροντιστές των ασθενών. Η Επιβάρυνση από τη φροντίδα είναι μια πολύπλοκη έννοια, η οποία εξαρτάται από πολλούς παράγοντες των ασθενών και των φροντιστών. Στην καθημερινή κλινική πρακτική, η Επιβάρυνση των φροντιστών πρέπει να αξιολογείται.

Συμβουλές για την πρόληψη της επιβάρυνσης φροντιστών ασθενών με άνοια

Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να εστιάσει στην επιβάρυνση των γυναικών φροντιστών ηλικιωμένων ατόμων. Επιμέρους στόχοι της εργασίας είναι:
α) να προσδιοριστούν τα χαρακτηριστικά των ατόμων που φροντίζουν χωρίς αμοιβή ηλικιωμένους στο σπίτι,
β) να καταγραφεί η επιβάρυνση που υφίστανται τα άτομα που φροντίζουν ηλικιωμένους, ως αποτέλεσμα της φροντίδας που προσφέρουν και,
γ) να διαπιστωθεί η κατάσταση της υγείας των ατόμων που φροντίζουν χωρίς αμοιβή ηλικιωμένους στο σπίτι.

Η επιβάρυνση των φροντιστών ατόμων με άνοια. Ενδιαφέρον για την εκπαίδευση

Μέσα από μια ερευνητική διαδικασία δύο φάσεων επιχειρήθηκε να προσδιοριστεί ο βαθμός επιβάρυνσης, άγχους και κατάθλιψης που βιώνουν οι περιθάλποντες των ατόμων με άνοια. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε τυχαίο δείγμα 100 φροντιστών ατόμων με άνοια, που δεν είχαν καμία συμβουλευτική στήριξη σε επιλεγμένες αστικές και αγροτικές περιοχές του νομού Ηρακλείου.

Πληροφορίες για τη νόσο Αλτσχάιμερ και μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις όπως κινητική δραστηριότητα, εργοθεραπεία και μουσικοθεραπεία.

Η εργασία αυτή έχει ως στόχο να διερευνήσει ένα από τα πιο γνωστά φαινόμενα στο χώρο της μουσικής ψυχολογίας: την επίδραση της μουσικής του Mozart (Mozart effect). Το φαινόμενο Mozart αναφέρεται σήμερα γενικότερα σε κάθε είδους βραχυπρόθεσμη ή μακρο-πρόθεσμη θετική επίδραση της μουσικής σε ανθρώπους και ζώα. Εδώ όμως εξετάζεται σε σχέση με έργα γνωστικού χαρακτήρα και ειδικότερα σε σχέση με έργα αντίστροφης μνημονικής ανάκλησης αριθμών. Στην έρευνα συμμετείχαν 24 εθελοντές, η ηλικία των οποίων ήταν 50–55 ετώνκαι οι οποίοι πήραν μέρος και στις 3 δεκάλεπτες συνθήκες του πειράματος (1. Allegro con spirito K.448 του Mozart, 2. Rondo-Allegro opus 61 του Beethoven και 3. δέκα λεπτά σιωπής χωρίς κανένα ηχογραφημένο ακουστικό ερέθισμα). Τα άτομα χωρίστηκαν τυχαία σε έξι ομάδες. Ως υλικό προς εξέταση χρησιμοποιήθηκαν τρεις αυτοσχέδιες ομάδες σειρών με μονοψήφιους αριθμούς από 2 έως 9 ψηφία που διαβάζονταν με ρυθμό ενός ψηφίου ανά δευτερόλεπτο. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η πλειονότητα των συμμετεχόντων δεν εμφάνισε αλλαγή στον αριθμό των ψηφίων που μπορούσαν να ανακαλέσουν λόγω της ακρόασης του κομματιού του Mozart. Επίσης, δεν παρατηρήθηκε καμία στατιστικώς σημαντική διαφορά ανάμεσα στις τρεις συνθήκες λόγω της ακρόασης ενός παρόμοιου μορφολογικά αποσπάσματος του Beethoven. Βρέθηκε όμως ότι άτομα που προτιμούσαν τη συνθήκη Mozart τα πήγαν καλύτερα από τους υπόλοιπους (p=0,005). Τέλος, φαίνεται ότι συμμετέχοντες με έστω και βασικές μουσικές σπουδές θυμόντουσαν περισσότερα και στις τρεις συνθήκες του πειράματος απ’ότι άτομα που δεν είχαν παρακολουθήσει ποτέ στο παρελθόν μαθήματα μουσικής (p=0,000).

Η παρουσίαση αυτή επιχειρεί μια διερεύνηση της πιθανής σχέσης μεταξύ κοινωνικών δομών και άνοιας. Συγκεκριμένα διερευνάται η σχέση μεταξύ εξασθένησης κοινωνικών θεσμών, κοινωνικής αλλοτρίωσης και άνοιας. Η υπόθεση εργασίας είναι ότι η παρατηρούμενη μείωση εμπιστοσύνης σε πολλούς κοινωνικούς θεσμούς σήμερα όπως οικογένεια, θρησκεία και πολιτική οργάνωση οδηγεί σε αυξανόμενα επίπεδα αλλοτρίωσης. Με τη σειρά της η αλλοτρίωση οδηγεί σε υψηλότερα επίπεδα άνοιας. Η εφαρμογή αυτής της σχέσης συναντάται κυρίως στις οικονομικά ανεπτυγμένες κοινωνίες. Κλείνοντας επιχειρείται μια σύγκριση μεταξύ οικονομικά ανεπτυγμένων και αναπτυσσόμενων κοινωνιών. Με αυτόν τον τρόπο δίνεται στο θέμα μια ευρεία κοινωνική διάσταση. Συμπερασματικά, η άνοια σε ατομικό επίπεδο είναι αποτέλεσμα μιάς κοινωνικής παθολογίας, ενδημικής στις οικονομικά ανεπτυγμένες κοινωνίες η οποία ολοένα και αυξάνεται.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε συγκεκριμένες προτάσεις για την αντιμετώπιση της νόσου του Alzheimer, της άνοιας και άλλων νευροεκφυλιστικών παθήσεων. Αυτές οι κοινές στην Ευρώπη υγειονομικές και κοινωνικές προκλήσεις απαιτούν συντονισμένα μέτρα για να εξασφαλιστεί αποτελεσματική πρόληψη, διάγνωση, θεραπεία και περίθαλψη των πασχόντων. Επιπλέον, οι ευρωπαϊκές χώρες καλούνται να συνενώσουν τους πόρους τους και να συντονίσουν καλύτερα τις ερευνητικές τους προσπάθειες στο πεδίο των νευροεκφυλιστικών παθήσεων και, ειδικότερα, της νόσου του Alzheimer , προγραμματίζοντας για πρώτη φορά τις οικείες επενδύσεις στην έρευνα από κοινού και όχι η καθεμία χωριστά. Στην Ευρώπη, οι πάσχοντες από τη νόσο του Alzheimer και συναφείς διαταραχές υπερβαίνουν σήμερα τα επτά εκατομμύρια και ο αριθμός τους προβλέπεται να διπλασιαστεί τα επόμενα 20 έτη. Ο προγραμματισμός, οι επενδύσεις και η συνεργασία στον συγκεκριμένο τομέα σήμερα είναι ζωτικής σημασίας, τόσο για τον έλεγχο του κοινωνικού κόστους των ασθενειών αυτών, όσο και για την προσφορά ελπίδας, αξιοπρέπειας και πιο υγιεινής ζωής στα εκατομμύρια των πασχόντων και στις οικογένειές τους. Τα σημερινά μέτρα αποτελούν ένα σημαντικό πρώτο βήμα στο πλαίσιο της εκστρατείας «Η Ευρώπη για τους ασθενείς» της Επιτροπής, αλλά και της νέας προσέγγισης που συνίσταται σε κοινό προγραμματισμό στον τομέα της έρευνας .

Η Επίτροπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) Ανδρούλλα Βασιλείου, αρμόδια για την υγεία, δήλωσε τα εξής: « Η απώλεια διανοητικής ικανότητας λόγω άνοιας δεν αποτελεί φυσιολογική εξέλιξη του γήρατος. Λαμβάνοντας υπόψη τη γήρανση του πληθυσμού της Ευρώπης, πρέπει να συνεργαστούμε για τη βαθύτερη κατανόηση και την πρόληψη των παθήσεων αυτών. Πρέπει να επιδείξουμε αλληλεγγύη προς τα άτομα που πάσχουν από άνοια, με την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών όσον αφορά την περίθαλψή τους και με το σεβασμό των δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειάς τους. »

Ο Επίτροπος της Janez Poto čnik , αρμόδιος για την επιστήμη και την έρευνα, δήλωσε τα εξής: « Επιθυμούμε να συμβάλουμε στην ενίσχυση του ρόλου της έρευνας στην αντιμετώπιση κοινωνικών προκλήσεων όπως είναι η νόσος του Alzheimer και οι συναφείς διαταραχές. Η Επιτροπή έχει προϊστορία στη στήριξη ευρωπαϊκών ερευνητικών έργων, στα οποία συμμετέχουν οι καλύτεροι επιστήμονες του χώρου. Αν όμως τα κράτη μέλη αρχίσουν να συντονίζουν τα εθνικά τους προγράμματα με κοινό θεματικό άξονα, αυτό θα είναι μεγάλο βήμα προόδου. Με τη σύσταση για κοινό προγραμματισμό της έρευνας, που προτείνουμε σήμερα, καλούμε τα κράτη μέλη να δεσμευθούν σε μια ρεαλιστική προσέγγιση για τη συνένωση των πόρων και των επενδύσεων στην έρευνα με σκοπό την καλύτερη αντιμετώπιση της νόσου του Alzheimer και άλλων νευροεκφυλιστικών παθήσεων. Πρόκειται για μια ευκαιρία για την ευρωπαϊκή επιστήμη και για την ανταπόκριση σε μια πρόκληση της σύγχρονης ευρωπαϊκής κοινωνίας.»

Αυξανόμενη κοινωνική και οικονομική επιβάρυνση
Λόγω της αύξησης του προσδόκιμου ζωής και της μείωσης της αναλογίας εργαζομένων/συνταξιούχων αυξάνεται η κοινωνική και οικονομική επιβάρυνση που συνεπάγονται τα νευροεκφυλιστικά νοσήματα. Το 2005, το συνολικό κόστος της άμεσης και της άτυπης περίθαλψης ασθενών με νόσο του Alzheimer και άλλες μορφές άνοιας στην ΕΕ-27 υπολογιζόταν σε 130 δισ. ευρώ (21.000 ευρώ ανά ασθενή), ενώ το 56% των δαπανών αυτών αναλογεί στην άτυπη περίθαλψη. Οι πιο διαδεδομένες μορφές άνοιας στην ΕΕ είναι η νόσος του Alzheimer (περίπου 70% των περιστατικών) και η αγγειακή άνοια (ποσοστό κάτω του 30%).

Η Επιτροπή προτείνει τέσσερα κύρια πεδία δράσης
Στόχος της ευρωπαϊκής αυτής πρωτοβουλίας είναι να αντιμετωπιστούν τα βασικά προβλήματα που προκαλούνται από τη νόσο του Alzheimer και την άνοια σε τέσσερα κύρια πεδία:

πρώιμη διάγνωση της άνοιας και μείωση του κινδύνου εμφάνισης άνοιας,
βελτίωση του συντονισμού της έρευνας μεταξύ των χωρών της ΕΕ,
ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και
παροχή φόρουμ προβληματισμού σχετικά με τα δικαιώματα, την αυτονομία και την αξιοπρέπεια των πασχόντων.
Η πρώτη πρωτοβουλία κοινού προγραμματισμού για τον συντονισμό της έρευνας που έχει ως αντικείμενο τη νόσο του Alzheimer και άλλα νευροεκφυλιστικά νοσήματα
Η νόσος του Alzheimer και οι συναφείς διαταραχές χαρακτηρίστηκαν από τις χώρες της ΕΕ πεδίο από το οποίο θα έπρεπε να ξεκινήσει ο κοινός προγραμματισμός ερευνητικών δραστηριοτήτων. Ο κοινός προγραμματισμός αφορά τις χώρες της ΕΕ που είναι διατεθειμένες να δεσμευθούν στη διαμόρφωση κοινού στρατηγικού ερευνητικού προγράμματος, το οποίο θα τους επιτρέπει να συμμετέχουν με βάση την αρχή της μεταβλητής γεωμετρίας. Είκοσι χώρες της Ευρώπης έχουν ήδη δηλώσει ότι είναι διατεθειμένες να συνενώσουν πόρους και να αναλάβουν τη διεξαγωγή έρευνας σε έναν τομέα όπου η κοινή πρωτοβουλία μπορεί να προσδώσει μεγάλη προστιθέμενη αξία σε σύγκριση με τις κατακερματισμένες ερευνητικές προσπάθειες που καταβάλλονται σήμερα στην Ευρώπη.

Αυτή η πιλοτική πρωτοβουλία κοινού προγραμματισμού αναμένεται να προλειάνει το έδαφος για άλλες ανάλογες πρωτοβουλίες στο μέλλον.

Ιστορικό
Η νόσος του Alzheimer και οι άλλες μορφές άνοιας εντάσσονται στην ευρύτερη έννοια των νευροεκφυλιστικών νοσημάτων. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε ψηφίσματα το 1996 και το 1998, ενώ στη στρατηγική της Επιτροπής στον τομέα της υγείας « Μαζί για την υγεία» του 2007 διαπιστώνεται η ανάγκη βαθύτερης κατανόησης των νευροεκφυλιστικών νοσημάτων, όπως είναι η νόσος του Alzheimer , στο πλαίσιο της γήρανσης. Το 2008 το Συμβούλιο ζήτησε από την Επιτροπή να καταρτίσει σχέδιο δράσης για την αντιμετώπιση των νευροεκφυλιστικών νοσημάτων και, ειδικότερα, της νόσου του Alzheimer . Η Επιτροπή χρηματοδοτεί ερευνητικά έργα με αντικείμενο τη νόσο του Alzheimer και τα νευροεκφυλιστικά νοσήματα μέσω του 7 ου προγράμματος-πλαισίου για την έρευνα.

Στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία παρατηρείται µία αµφιθυµική στάση γύρω από τον ηλικιωµένο γενικά. Έχουµε την τάση να τους φροντίζουµε και να τους προστατεύουµε θεωρώντας το αντίθετο ως αβάσταχτη κοινωνική µοµφή. Ταυτόχρονα µέσα µας ενυπάρχει ένα αίσθηµα γεροαπόρριψης. Μια γεροντοφοβία που οφείλεται όπως πιστεύουν πολλοί
επιστήµονες στο φόβο απέναντι στο θάνατο και το γεγονός ότι ο ηλικιωµένος αντιπροσωπεύει τη θνησιµότητα. Υπάρχουν επίσης, σαφείς ενδείξεις ότι η αµφιθυµία αυτή οφείλεται και στα βάρη και τις ευθύνες που φέρει η συγκατοίκηση ηλικιωµένου και οικογένειας ειδικά όταν ο ηλικιωµένος έχει προβλήµατα µε την υγεία του.

Η δοκιμασία Boston Diagnostic Aphasia Examination (ΒDΑΕ) των Goodglass & Kaplan, 1983 χρησιμοποιείται ως διαγνωστική κλίμακα για να αξιολογηθεί η γλωσσική ικανότητα των αφασικών ασθενών. Δεδομένου ότι η αφασία, τουλάχιστον με τη μορφή της κατονομασίας Emery, 1985, 1993, Faber-Langendoen et al., 1988, Ferm, 1974, Kertesz et al., 1986, Kertesz., 1994) είναι από τα πρωταρχικά συμπτώματα της νόσου Αlzheimer (ΝΑ), οι διαταραχές του λόγου μπορούν να λειτουργήσουν ως διαγνωστικοί αλλά και ενδεχομένως ως προγνωστικοί δείκτες της νόσου.

Στόχοι της συγκεκριμένης έρευνας ήταν να διερευνηθεί η ύπαρξη ή όχι συσχέτισης της απόδοσης στην κλίμακα Mini Mental State Examination (MMSE) που εκτιμά τις γνωστικές ικανότητες και στα λεκτικά έργα που περιλαμβάνονται στο ΒDΑΕ για τους υγιείς και τους ασθενείς με πιθανή ΝΑ και o εντοπισμός των υποδοκιμασιών στις οποίες οι ασθενείς με πιθανή ΝΑ παρουσιάζουν τις χειρότερες επιδόσεις. Επίσης, να προσαρμοστεί η βαθμολόγηση για το προφίλ του αφασικού όπως παρουσιάζεται στις επιδόσεις στο BDAE ώστε να αντανακλά το προφίλ του ασθενούς με πιθανή ΝΑ.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι υπάρχει συσχέτιση ανάμεσα στο MMSE και σε όλες τις υποδοκιμασίες του BDAE για τους ασθενείς με πιθανή ΝΑ και για τις περισσότερες για τους υγιείς και ότι οι γλωσσικές ικανότητες που εκπίπτουν όπως προκύπτει από τις υποδοκιμασίες, είναι η ικανότητα κατονομασίας, γραφής κυρίως αφηγηματικού κειμένου, η αναγνωστική κατανόηση και η ακουστική κατανόηση σκιαγραφώντας το προφίλ μιας μορφής διαφλοιικής αισθητηριακής αφασίας.

Ιστορικό: Παρά τις καλά τεκμηριωμένες αποδείξεις για τις ψυχολογικές συνέπειες της φροντίδας ενός συγγενή με άνοια, λίγα είναι γνωστά για τις εμπειρίες πένθους των οικογενειακών φροντιστών. Σκοπός αυτής της μελέτης ήταν η διερεύνηση των βασικών ψυχολογικών αλλαγών που σχετίζονται με την προσαρμογή των φροντιστών στο πένθος και στη «ζωή μετά τη φροντίδα».
Μέθοδοι: Όλοι οι φροντιστές που συμμετείχαν, προσελήφθησαν από ένα κέντρο ημερήσιας φροντίδας, παρέχοντας εξειδικευμένες υπηρεσίες σε άτομα με άνοια. Ζητήσαμε από τους φροντιστές να περιγράψουν τις βασικές αλλαγές που σχετίζονται με την ψυχολογική προσαρμογή στο πένθος μέσω ημιδομημένων ποιοτικών σε βάθος συνεντεύξεων. Οι στρατηγικές που οι φροντιστές χρησιμοποίησαν για να αντιμετωπίσουν και να προσαρμοστούν στον νέο ρόλο τους εξερευνήθηκαν επίσης. Όλα τα δεδομένα υποβλήθηκαν σε θεματική ανάλυση.
Αποτελέσματα: Διεξήχθησαν συνεντεύξεις με τριάντα ένα φροντιστές. Οι πιο συχνές συναισθηματικές αντιδράσεις στο πένθος ήταν τα συναισθήματα της μοναξιάς, της απώλειας, του κενού, της θλίψης, του θυμού και της ανακούφισης. Οι περισσότεροι φροντιστές ήταν σε θέση να προσαρμοστούν στον νέο ρόλο τους, και η συμμετοχή σε ευχάριστες δραστηριότητες ήταν η πιο συχνή στρατηγική που χρησιμοποιήθηκε για την αντιμετώπιση της απώλειας και της «ζωής μετά τη φροντίδα».
Συμπεράσματα: Τα συναισθήματα της μοναξιάς και της απώλειας είναι μεταξύ των βασικών συναισθηματικών αντιδράσεων που διαμορφώνουν την προσαρμογή των φροντιστών στο πένθος. Οι περισσότεροι φροντιστές είναι σε θέση να προσαρμοστούν στην απώλεια. Ωστόσο, μια μειονοτική εμπειρία αύξησε την ψυχολογική δυσφορία μετά τον θάνατο του αγαπημένου τους προσώπου. Ένα μικρό ποσοστό των φροντιστών συνεχίζει να φροντίζει άλλα εξαρτώμενα άτομα.
Απαιτείται περαιτέρω έρευνα για τον προσδιορισμό του τρόπου με τον οποίο οι φροντιστές των ατόμων με άνοια προσαρμόζονται στο πένθος και πώς αυτός ο αυξανόμενος αριθμός ατόμων μπορεί να υποστηριχθεί καλύτερα.

Η μείωση της μνήμης που σχετίζεται με την ηλικία Ενδιαφέρον για τους επαγγελματίες υγείας και περίθαλψης

Περιγραφή των προβλημάτων μνήμης που εμφανίζονται μετά τη μέση ηλικία.

Η νόσος του Αlzheimer αποτελεί την συνηθεστέραν αιτίαν ανοίας κατά την προγεροντικήν και γεροντικήν ηλικίαν, ακολουθούσης, υπό την έννοιαν της συχνότητας, της αγγειακής ανοίας. Εν τούτοις υφίστανται και έτεραι σπανιώτεραι μορφαί φλοιικής ανοίας, εν μέσω των οποίων εντάσσεται και η μετωπιαία άνοια, αι οποίαι ενίοτε δυσχερώς διακρίνονται κλινικώς εκ της νόσου του Αlzheimer, παρά το γεγονός ότι το γενετικόν, μοριακόν και νευροπαθολογικόν υπόβαθρον αυτών διαφέρει εμφανώς εξ αυτής. Περιγράφομεν, εις την παρούσαν μελέτην, τρείς περιπτώσεις μετωπιαίας ανοίας, η κλινική φαινομενολογία και πορεία των οποίων καθιστά εμφανή την δυνατότητα διακρίσεως αυτών εκ της νόσου του Αlzheimer. Αι διαταραχαί της εκφράσεως του προφορικού λόγου και η προϊούσα εξέλιξις εις κινητικήν αφασίαν αποτελεί εν εκ των ουσιωδεστέρων κλινικών φαινομένων της νόσου, το οποίον ελλείψει σοβαρών διαταραχών προσανατολισμού εις τον χώρον και βαθείας διαταραχής της προσφάτου μνήμης, δύναται να συμβάλη εις την έγκαιρον διάκρισιν της μετωπιαίας ανοίας εκ της νόσου του Αlzheimer. Αι διαταραχαί της συμπεριφοράς άλλοτε μεν υπό την μορφήν της πλήρους κοινωνικής αποσύρσεως, άλλοτε δε υπό την μορφήν της πλήρους άρσεως του κριτικού ελέγχου επί των διαμορφουμένων σχημάτων κοινωνικής συμπεριφοράς επιπροσθέτουν έτερον ισχυρόν κριτήριον διαγνωστικής στοιχειοθετήσεως της μετωπιαίας ανοίας. Αι μεταλλάξεις της τ πρωτεϊνης αι οποίαι διαδραματίζουν ουσιώδη ρόλον εις την παθογένειαν της νόσου του Αlzheimer, έχουν αξονικήν θέσιν εις την πρόκλησιν των κυτταροσκελετικών αλλοιώσεων, αι οποίαι θα αποτελέσουν το παθογενετικόν υπόβαθρον της μετωπιαίας ανοίας.

Η χαρτογράφηση του εγκεφαλικού φλοιού και οι αλλαγές που συμβαίνουν κατά την εξέλιξή του έχει μελετηθεί με μορφομετρικές μεθόδους που βασίζονται στην Ευκλείδια Γεωμετρία. Η πολυπλοκότητά του που μπορεί να εκφραστεί με την Μορφοκλασματική Διάσταση,και οι διαφορές που μπορούν να προκύψουν κατά την εξέλιξή του, δεν έχουν μέχρι σήμερα εκτιμηθεί. Εξάλλου η διάσταση αυτή μπορεί να αποτελέσει ένα μέτρο του «ατροφικού» φλοιού, η εκτίμηση του οποίου με απεικονιστικές μεθόδους είναι υποκειμενική,ειδικά σε οριακές καταστάσεις, παρά το ότι αποτελεί μια παράμετρο της οποιασδήποτε αιτιολογίας άνοιας.Η έλλειψη ερευνητικών δεδομένων στο θέμα αυτό μας οδήγησε στην ανάληψη
αυτής της Διδακτορικής Διατριβής που έγινε με υπόδειξη του καθηγητή Κου Γιώργου Δελίδη τον οποίο ευχαριστώ ιδιαίτερα για τη συνεχή επίβλεψη και τις υποδείξεις του.

Η νόσος Alzheimer σήμερα Ενδιαφέρον για το κοινό

Ομιλία της Κυρίας Σακκά, Π. για τη νόσο Alzheimer.

Η νόσος Alzheimer σήμερα: 2ο μέρος Ενδιαφέρον για το κοινό

Το 2ο μέρος της ομιλίας της Κυρίας Σακκά, Π. για τη νόσο Alzheimer.

Στόχος να αναδειχθούν οι ανάγκες και η ψυχολογία των ατόμων με νόσο Alzheimer και της οικογένειάς τους, πώς μπορεί η οικογένεια να αντιμετωπίσει καλύτερα τα προβλήματα που παρουσιάζονται και ποιος είναι ο ρόλος του κράτους.
 

Φυλλάδιο με πληροφορίες για τη νόσο Αλτσχάιμερ και τις άλλες μορφές Άνοιας, τα συμπτώματα της νόσου ανά στάδιο, τη φαρμακευτική και μη φαρμακευτική αντιμετώπισή της αλλά και τις τελευταίες εξελίξεις στην έρευνα.

Αναφορά στον ορισμό της τρίτης ηλικίας, στα χαρακτηριστικά της καθώς και στα εμπόδια- δυσκολίες τους, παρουσιάζονται ορισμοί, τύποι άνοιας και η κλινική εικόνα για την άνοια. Τονίζεται ο ρόλος της οικογένειας και των φροντιστών στα ανοϊκά άτομα, αναλύονται οι παρεμβάσεις και ο ρόλος που αναλαμβάνει ο κοινωνικός λειτουργός σε ασθενείς με άνοια.

Σκοπός:Κύριος σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η μελέτη της εξέλιξης των γνωστικών και των εκτελεστικών δεξιοτήτων στην ήπια γνωστική διαταραχή και σε ασθενείς με διαφορετικούς τύπους άνοιας. Επιπρόσθετος στόχος ήταν η αξιολόγηση της πιθανής συσχέτισης του εκπαιδευτικού επιπέδου  με την απόδοση σε λεκτικές και μη λεκτικές δοκιμασίες σε άτομα με ήπια γνωστική διαταραχή και σε ομάδα ασθενών με νόσο Alzheimer.
Μέθοδοι: Αξιολογήσαμε 105 ασθενείς, οι οποίοι έχουν διαγνωστεί με ήπια γνωστική διαταραχή (ΗΓΔ), νόσο Alzheimer (ΝΑ), αγγειακή άνοια (ΑΑ) και μετωποκροταφική άνοια (ΜΤΚΑ),ηλικίας 50 ετών και άνω, με καλή χρήση της ελληνικής γλώσσας, ικανότητα κατανόησης και διατήρησης της προσοχής σε ένα ελάχιστα δυνατό επίπεδο για τη σωστή ανταπόκριση στις ψυχομετρικές δοκιμασίες, ιστορικό γνωστικής έκπτωσης για τουλάχιστον 6 μήνες πριν την είσοδο στη μελέτη και επίδοση στη γνωστική δοκιμασία MMSE 90 > 18. Στις ομάδες της ΗΓΔ, της ΝΑ και της ΜΤΚΑ αποκλείσθηκαν ασθενείς με αγγειακούς παράγοντες κινδύνου. Κάθε συμμετέχων υποβλήθηκε σε μια σειρά κλινικών εκτιμήσεων, όπως έχουν προταθεί από Consortium to Establish a Registry for AD(CERAD) και σε μια ημιδομημένη συνέντευξη για την ανίχνευση νευροψυχιατρικών συμπτωμάτων. Τα ψυχομετρικά εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν ήταν η κλίμακα Cambridge Cognitive Examination(CAMCOG), η Δοκιμασία Boston Naming Test (ΒΝΤ), η Δοκιμασία Pyramids and Palm Trees (PPT), η γνωστικόσυμπεριφορική κλίμακα FunctionalCognitive Assessment Scale (FUCAS), η Κλίμακα Λειτουργικής Αξιολόγησης των Συμπτωμάτων Άνοιας (Functional Rating Scale of Symptoms ofDementia-FRSSD), η Γηριατρική Κλίμακα Κατάθλιψης (GDS), το νευροψυχιατρικό Ερωτηματολόγιο NPI (Neuropsychiatric Inventory) και η κλίμακα Hamilton. Οι συμμετέχοντες εκτιμήθηκαν στην πλήρη σειρά των δοκιμασιών του πρωτοκόλλου σε αρχικό στάδιο, έπειτα από 6 και 12 μήνες(σύνολο 18μηνη παρακολούθηση). Στο δεύτερο μέρος της μελέτης, αξιολογήθηκαν τα αποτελέσματα στη βάση του επιπέδου εκπαίδευσης των συμμετεχόντων στις 2 ομάδες, στην ΗΓΔ και στη ΝΑ, με συνολική διάρκεια παρακολούθησης 12 μήνες.
Αποτελέσματα: Στο πρώτο μέρος της μελέτης καταγράφηκαν οι επιδόσεις στις δοκιμασίες και η εξέλιξή τους στις 4 ομάδες: ασθενείς με ΗΓΔ, με ΝΑ, με ΑΑ,και με ΜΤΚΑ. Οι μεταβλητές που μελετήθηκαν με τρεις διαδοχικές μετρήσεις ήταν γνωστικές, λεκτικές και μη λεκτικές, και εκτελεστικές δεξιότητες,Στην υπομελέτη, στο δεύτερο μέρος, μελετήθηκε ο ρόλος της εκπαίδευσης ως ανεξάρτητου παράγοντα στην εξέλιξη της πορείας των ικανοτήτων στην ΗΓΔ και στη ΝΑ, όπου αποκλείσθηκαν ασθενείς με αγγειακούς παράγοντες κινδύνου.
Συμπεράσματα: Στην ΗΓΔ:Παρατηρήθηκε πως ένα μεγάλο ποσοστό (62,5%) δεν παρουσίασε επιδείνωση, σύμφωνα με την επίδοση στις νευροψυχολογικές δοκιμασίες, ενώ ένα μικρό ποσοστό (6,25%) πληρούσε τα κριτήρια για τη διάγνωση ΝΑ στην τελευταία αξιολόγηση. Παρατηρήθηκε επιδείνωση σε συγκεκριμένα υποσυστήματα της μνήμης: εργαζόμενη μνήμη, σημασιολογική μνήμη και επεισοδιακή μνήμη.
Στην ΝΑ :Η μεταβολή στις γνωστικές δεξιότητες υποδεικνύει μία πιο “γρήγορη”(στατιστικά σημαντική) επιδείνωση στο σύνολο της μνήμης και συγκεκριμένα στα υποσυστήματα όπως της οπτικοχωρικής μνήμης, σημασιολογικής μνήμης, άδηλης μνήμης, επεισοδιακής μνήμης και εργαζόμενης μνήμης.
Στην ΑΑ: Δυσλειτουργίες επιβεβαιώθηκαν στους τομείς: σημασιολογική μνήμη,εργαζόμενη μνήμη, οπτικοχωρική μνήμη, αφαιρετικός συλλογισμός,δυσλειτουργία των εκτελεστικών δεξιοτήτων, το οποίο μπορεί να εξελιχθεί σε σύνδρομο και αποτελεί κύριο χαρακτηριστικό της υποφλοιώδους αγγειακής άνοιας και αλλαγές στη διάθεση και στην προσωπικότητα.
Στην ΜΤΚΑ: Παρατηρήθηκαν σταστιστικά σημαντικές αλλαγές στην προσωπική και κοινωνική συμπεριφορά, στη σημασιολογική μνήμη, ιδιαίτερα στην ικανότητα κατονομασίας, στον αφαιρετικό συλλογισμό, στις οπτικοκατασκευαστικές ικανότητες, στην εργαζόμενη μνήμη, ιδιαίτερα στις εκτελεστικές δεξιότητες και στην κριτική ικανότητα συνοδευόμενη από σημαντικές αλλαγές στην προσωπικότητα.
Η μελέτη της επίδρασης της εκπαίδευσης σε ασθενείς με ΗΓΔ έδειξε πως το επίπεδο εκπαίδευσης επηρεάζει την επίδοση σε λεκτικές και μη λεκτικές δοκιμασίες με την πάροδο του χρόνου. Οι ασθενείς με χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης είχαν χειρότερη επίδοση από τους ασθενείς με ανώτερο ή ανώτατο επίπεδο. Αυτά τα ευρήματα επιβεβαιώνουν τη θεωρία του γνωστικού αποθέματος, το οποίο μπορεί να μεταβάλλει την κλινική εκδήλωση της άνοιας και να επηρεάσει την επίδοση στις νευροψυχολογικές δοκιμασίες στους ασθενείς με ΗΓΔ. Η μελέτη της επίδρασης του επιπέδου εκπαίδευσης σε ασθενείς με ΝΑ έδειξε ότι από το επίπεδο εκπαίδευσης επηρεάστηκε η πορεία της επιδείνωσης μόνο στις λεκτικές δοκιμασίες. Ο ρόλος της εκπαίδευσης στην πορεία της επιδείνωσης της νόσου μετά την κλινική της εμφάνιση είναι θέμα περαιτέρω συζήτησης και έρευνας.

Η εργασία αποτελεί σημαντικόν παράγοντα διά την διατήρησιν εις ικανοποιητικόν επίπεδον των νοητικών δυνατοτήτων του ατόμου. Τόσον η εργασία, η αναφερομένη εις την επιτέλεσιν νοητικού έργου όσον και η παραγωγική τοιαύτη, η συνοδευομένη υπό σωματικής ή φυσικής ασκήσεως, παρέχουν πληθώραν πληροφοριών εις τον εγκέφαλον και συμβάλλουν εις την αύξησιν της συναπτογενέσεως, κινητοποιούσαι τας διεργασίας της νευρωνικής πλαστικότητος. Η νευρωνική πλαστικότης εκφραζομένη κατά κύριον λόγον διά της αυξήσεως των δενδριτικών πεδίων των νευρώνων, της αυξήσεως των δενδριτικών ακανθών, της εντάξεως νέων νευρώνων εις ήδη υφιστάμενα νευρωνικά δίκτυα ή διά της δημιουργίας νέων νευρωνικών δικτύων, υπό το κράτος συνεχούς εισόδου επαναλαμβανομένων, εξειδικευμένων πληροφοριών, αποτελεί το υπόβαθρον της μαθήσεως και της αναπτύξεως υψηλών δεξιοτήτων και ικανών νοητικών ή φυσικών επιδόσεων. Κατά το γήρας η νευρωνική πλαστικότης σταδιακώς κάμπτεται, διατηρουμένη εν τούτοις και εις την προβεβηκυίαν ηλικίαν, ενώ κατά την νόσον του Alzheimer αύτη υφίσταται δραματικήν κάμψιν, οφειλομένην εις παθολογικήν αλλοίωσιν των δενδριτικών ακανθών και εις αδυναμίαν προβολής νέων, συνδυαζομένην μετά σημαντικού βαθμού μιτοχονδριακών αλλοιώσεων. Η εργασία κατά το γήρας και ιδίως κατά τα αρχικά στάδια της νόσου του Alzheimer, συμβάλλει εις την κινητοποίησιν του φλοιού των λοβών των εγκεφαλικών ημισφαιρίων και εις την διατήρησιν νευρωνικών δικτύων, διαλοβιακής επικοινωνίας, διά των οποίων διατηρείται η καθ' ημέραν λειτουργικότης του ατόμου, επιβραδύνεται η φθίνουσα πορεία αυτού και διατηρείται εις ικανοποιητικά πλαίσια η ποιοτική στάθμη της ζωής αυτού.

Η σωματική άσκηση στην άνοια. Ενδιαφέρον για το κοινό

Ασκήσεις γυμναστικής που απευθύνονται σε ασθενείς που βρίσκονται στο πρώτο και μέσο στάδιο της νόσου. Ασκήσεις αντοχής, ευλυγισίας, δύναμης και ισορροπίας διατυπωμένες απλά και με κατατοπιστικά σχέδια και εικόνες.

Η συχνότητα της νόσου Alzheimer (NA) αυξάνει με ταχύτατους ρυθμούς, τείνοντας να λάβει διαστάσεις επιδημίας. Τα συμπεριφορικά και ψυχολογικά συμπτώματα (ΣΨΣ) αποτελούν συχνά τμήμα της κλινικής εικόνας της νόσου και η εμφάνισή τους σχετίζεται με πτωχή πρόγνωση ως προς την εξέλιξη της νόσου. Η αντιμετώπισή τους συνιστά πρόκληση λόγω της σημασίας τους για την ποιότητα ζωής των ασθενών και των οικείων τους. Η εφαρμογή μη φαρμακολογικών μεθόδων αποτελεί το πρώτο βήμα στον έλεγχο αυτών των συμπτωμάτων. Όταν οι μη φαρμακολογικές μέθοδοι αποβούν ανεπαρκείς,
τότε η φαρμακοθεραπεία μπορεί να συμβάλλει στη βελτίωση της κλινικής εικόνας. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας διαφόρων φαρμάκευτικών παραγόντων στη διαχείριση των νευροψυχιατρικών συμπτωμάτων της NA. Μια συστηματική ανασκόπηση της βιβλιογραφίας που σχετίζεται με τη θεραπεία των ΣΨΣ πραγματοποιήθηκε μέσω των μηχανών αναζήτησης MEDLINE και PubΜed.
Τα αντικαταθλιπτικά φαίνεται να είναι αποτελεσματικά, αποκλειστικά και
μόνο, στην αντιμετώπιση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων της ΝΑ. Οι αναστολείς της χολινεστεράσης γενικά έχουν μια κλινικά περιορισμένη, αλλά στατιστικά σημαντική συμβολή στον έλεγχο των ΣΨΣ. Οι μέχρι σήμερα μελέτες της δράσης των κλασικών αντιψυχωσικών δείχνουν μια μικρή, στην καλύτερη περίπτωση, δραστικότητα έναντι των ανωτέρω συμπτωμάτων, ενώ προκαλούν συχνότατα ανεπιθύμητες ενέργειες. Τα αποτελέσματα των μελετών της συμβολής των άτυπων αντιψυχωσικών δείχνουν μια μέτρια αλλά στατιστικά σημαντική αποτελεσματικότητα, ενώ η χορήγησή τους
σε χαμηλές δόσεις σπάνια προκαλεί ανεπιθύμητες ενέργειες. Η χορήγηση
άτυπων αντιψυχωσικών σε ομάδες πληθυσμού μεγάλης ηλικίας σχετίστηκε
με αύξηση της θνησιμότητας. Νεότερες αναδρομικές πληθυσμιακές μελέτες κατέδειξαν όμως ότι τα άτυπα αντιψυχωσικά προκαλούν την ίδια, εάν όχι μικρότερη, αύξηση της θνησιμότητας με τα κλασικά αντιψυχωσικά. Τα δεδομένα που αφορούν στη δράση της μεμαντίνης και της καρβαμαζεπίνης είναι αλληλοσυγκρουόμενα. Το βαλπροϊκό νάτριο δεν φαίνεται να συμβάλλει στη θεραπεία των ΣΨΣ.

H διαγνωστική διαδικασία της αφασίας αφορά: (i) τη διάγνωση παρουσίας και τύπου αφασικού συνδρόμου και τον εντοπισμό βλάβης που προκαλεί ελλείμματα λόγου, (ii) τη μέτρηση της απόδοσης σε δεξιότητες λόγου και (iii) τη δημιουργία ≪προφίλ≫ με τις γλωσσικές ικανότητες και αδυναμίες του ασθενή ώστε να σχεδιαστεί το πλάνο θεραπείας αποκατάστασης.

Ο σκοπός της έρευνας αυτής ήταν η διερεύνηση της αξιοπιστίας της ηλεκτρονικής διάγνωσης σε αφασικούς ασθενείς. Συγκεκριμένα χρησιμοποιείται το ελληνικό ηλεκτρονικό διαγνωστικό εργαλείο LOGOS-APHASIA για την αξιολόγηση προφορικού και γραπτού λόγου ενηλίκων με δομικές βλάβες εγκεφάλου. Το δείγμα της έρευνας είναι 23 ασθενείς με αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, όγκο εγκεφάλου, πλάγια αμυατροφική σκλήρυνση και εγκεφαλίτιδα. Εφαρμόστηκε το ηλεκτρονικό διαγνωστικό τεστ και τα αποτελέσματά του συγκρίθηκαν με τον κλινικό έλεγχο. Βρέθηκε ότι (i) τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια (ΑΕΕ) αποτελούν την πλειοψηφία των αιτιών της αφασίας (56,5%), (ii) κυρίαρχος τύπος αφασίας του δείγματος εμφανίζεται η αφασία Broca (30%), (iii) οι τομείς της επικοινωνίας με τα χαμηλότερα ποσοστά επιτυχίας είναι η γραφή (13%) και οι γνωστικές ικανότητες (19%). Τα αποτελέσματα της έρευνας παρουσιάζονται αναλυτικά, συζητούνται και υποδεικνύουν τη χρησιμότητα του ηλεκτρονικού διαγνωστικού εργαλείου που σε συνδυασμό με τις απεικονιστικές μεθόδους και την κλινική εξέταση μπορούν να συμβάλουν στην εξαγωγή συμπερασμάτων για την διάγνωση της αφασίας.

Στην παρούσα μελέτη παρατίθενται συγκριτικά δεδομένα που αφορούν στον ύπνο και τα στοιχεία αυτού (μακροδομή, μικροδομή καθώς και διαταραχές του), τα οποία προέρχονται από ασθενείς με γνωστική ανεπάρκεια ( ανοϊκές ή προανοϊκές μορφές) καθώς και από υγιείς μάρτυρες αναλόγου φύλου και ηλικίας, με απώτερο σκοπό την αξιολόγηση πιθανών βιοδεικτών μιας έγκαιρης  διάγνωσης και την πορεία της άνοιας . Συγκεκριμένα, αρχικά συγκρίθηκαν 30 ασθενείς με αμνησιακού τύπου ήπια νοητική έκπτωση - aMCI (19 άνδρες, 11 γυναίκες μ.ο. ηλικίας 72.9 6.6), με 18 ασθενείς με ήπιας-μέτριας βαρύτητας νόσο Alzheimer - AD (9 άνδρες, 9 γυναίκες μ.ο. ηλικίας 70 10.6) και 24 υγιείς μάρτυρες (14 άνδρες, 10 γυναίκες μ.ο. ηλικίας 72.7 12.7). Τα αποτελέσματα των στοιχείων τόσο της μακρο- όσο και της μικροαρχιτεκτονικής ανέδειξαν κάποια μορφή ακολουθίας στην επιδείνωση των διαταραχών του ύπνου, η ένταση των οποίων είναι ανάλογη με τη νοητική επιδείνωση από το φυσιολογικό γήρας ως το AD. Συγκεκριμένα στην πορεία αυτή (από το φυσιολογικό γήρας προς το AD) ο ύπνος γίνεται ελαφρύτερος (αύξηση του σταδίου 1 με ταυτόχρονη ελάττωση του σταδίου 2), πιο κατακερματισμένος ενώ φαίνεται να χάνει τη φυσιολογική κυκλικότητα των φάσεών του (κύκλοι NREM/REM). Eπίσης, οι πρωτοπαθείς διαταραχές του ύπνου, π.χ. υπνική άπνοια γίνονται όλο και πιο εμφανείς. Αντίστοιχα και η μελέτη της μικροαρχιτεκτονικής ανέδειξε ανάλογα στοιχεία, όπου παράλληλα με τη νοητική επιδείνωση, παρατηρείται προοδευτική καθυστέρηση στο συγχρονισμό της φλοιικής εμφάνισης των υπνικών ατράκτων στα αντίπλευρα εγκεφαλικά ημισφαίρια. Για την μελέτη της μικροδομής του ύπνου και συγκεκριμένα για τον προσδιορισμό του πληθυσμού των υπνικών ατράκτων, έγινε «εκπαίδευση» ενός αυτόματου συστήματος ανίχνευσης υπνικών ατράκτων (Τεχνητό Νευρωνικό Δίκτυο – ΤΝΔ) σε δείγμα 2 ασθενών με AD (1 άνδρας, 1 γυναίκα 75 και 76 χρ. αντίστοιχα), 7 ασθενών aMCI (7 γυναίκες μ.ο. ηλικίας 75.7 5.8) και σε δύο διαφορετικές ομάδες υγιών μαρτύρων α) 3 ενηλίκων (άνδρες ηλικίας 26 χρ) και β) 4 ηλικιωμένων (3 άνδρες, 1 γυναίκα μ.ο ηλικίας 67 7 χρ.). Η λειτουργία και η αξιοπιστία του ΤΝΔ ήταν ικανοποιητικές. Ακολούθησε συγκριτική μελέτη του ύπνου και των παραμέτρων αυτού σε δύο ομάδες ασθενών με φλοιώδη άνοια (σε αρκετά πρώιμο στάδιο): ο ύπνος 12 ασθενών με μετωποκροταφική άνοια (συμπεριφορική μορφή) - bvFTD (7 άνδρες, 5 γυναίκες, μ.o. ηλικίας 61.0 ± 7.0) συγκρίθηκε με αυτόν 12 ασθενών με AD (7 άνδρες, 5 γυναίκες, μ.o. ηλικίας 64.5 ± 8.0). Οι δύο ομάδες ασθενών παρουσιάζουν ίδια βαρύτητα νοητικής έκπτωσης, ενώ διαφέρουν σημαντικά στη διάρκεια νόσου. Έτσι οι ασθενείς με FTD καίτοι έχουν σχεδόν μισή διάρκεια νόσου εμφανίζουν ένα προφίλ ύπνου αρκετά διαταραγμένο ίδιο και χειρότερο σε σχέση με εκείνο των ασθενών με AD. Συγκεκριμένα σχεδόν το σύνολο των υπνικών παραμέτρων (λανθάνοντες χρόνοι επέλευσης σταδίων, κυκλικότητα ΝREM/REM) στους FTD είναι χειρότεροι εκείνων των AD. Τέλος, δεδομένων των διαφορών των ευρημάτων στον ύπνο σε αυτές τις δύο κατηγορίες άνοιας (AD, FTD), δομείται το σκεπτικό και η υπόθεση μιας πιθανής «κεντρικής» αιτιολογίας όσον αφορά τις προαναφερθείσες διαφορές. Έτσι χρησιμοποιείται το ΤΝΔ αυτόματης ανίχνευσης ατράκτων για την προσέγγιση υπνικών διαταραχών κεντρικής αιτιολογίας αλλά και ως δυνητικά έμμεσος δείκτης νευροεκφύλισης. Τα αποτελέσματα από την εφαρμογή του TΝΔ είναι ενδιαφέροντα. Κατ’ αρχήν τόσο οι ασθενείς με ΑD όσο και εκείνοι με FTD έχουν ομοίως συνολικό μειωμένο αριθμό ατράκτων όταν συγκρίνονται με υγιείς μάρτυρες ίδιας ηλικίας. Έτσι αναλογικά με τα αποτελέσματα της μακροαρχιτεκτονικής και τα στοιχεία της μικροαρχιτεκτονικής δείχνουν ότι οι ασθενείς με FTD σε μισό χρόνο νόσου παρουσιάζουν ανάλογη διαταραχή ύπνου με τους ασθενείς με AD. Έτσι για πρώτη φορά βιβλιογραφικά φαίνεται ότι και οι ασθενείς με FTD έχουν μειωμένο αριθμό ατράκτων. Επίσης πολύ ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι η κατανομή του πληθυσμού των ατράκτων φαίνεται να αντιστοιχεί στις ανατομοπαθολογικές βλάβες των υποκείμενων νόσων. Συγκεκριμένα στους επιμέρους πληθυσμούς των ατράκτων φαίνεται ότι οι ασθενείς με FTD έχουν περισσότερες ατράκτους από τους ασθενείς με AD στις κεντρικές απαγωγές ενώ αντιθέτως οι τελευταίοι στις μετωπιαίες.

Σε αυτή τη μελέτη: (1) εντοπίζουμε τα γλωσσικά ελλείμματα των αμνηστικών MCI (aMCIs) και των ήπιων AD (mAD) συμμετεχόντων και παρουσιάζουμε την γλωσσική επίδοσή τους
(Boston Diagnostic Examination Examination - BDAE) σύμφωνα με το εκπαιδευτικό επίπεδο, (2) μελετούμε την διαγνωστική αξία
των γλωσσικών ελλειμμάτων σύμφωνα με τη γνωστική κατάσταση των συμμετεχόντων.

Γενικές συμβουλές για την αντιμετώπιση ασθενών με άνοια

Μεγάλο ποσοστό (περίπου το 40%) των ασθενών που υπέστησαν αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο (ΑΕΕ) θα αναπτύξουν κατάθλιψη, η οποία φαίνεται να συσχετίζεται με μείωση της λειτουργικότητας και της ποιότητας της ζωής τους, καθώς και με αυξημένη θνητότητα. Γαι τους λόγους αυτούς, η πρόληψη, και όταν αυτή δεν είναι δυνατή, η σωστή και έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία της κατάθλιψης μετά το ΑΕΕ, κρίνονται απαραίτητες και επιβεβλημμένες. Η θεραπευτική αντιμετώπιση της κατάθλιψης μετά το ΑΕΕ περιλαμβάνει βιολογικού τύπου (φαρμακοθεραπεία, ηλεκτροσπασμοθεραπεία, διακρανιακός μαγνητικός ερεθισμός, κλπ.) και ψυχοθεραπευτικού τύπου παρεμβάσεις (υποστηρικτική, γνωσιακή-συμπεριφορική, διαπροσωπική, κ.λπ.).

Ειδικά η σερτραλίνη, η σιταλοπράμη και η νορτριπτυλίνη απέδειξαν την αποτελεματικότητά τους στη θεραπεία της κατάθλιψης μετά από ΑΕΕ.

Σε ό,τι αφορά στη πρόληψη της κατάθλιψης μετά από ΑΕΕ, διπλές τυφλές μελέτες υποστηρίζουν πως η σερτραλίνη και η εσιταλοπράμη είναι αποτελεσματικές σε αυτό το τομέα. Το αν η πρόληψη της κατάθλιψης μπορεί να μειώσει και τη θνητότητα των ασθενών με ΑΕΕ παραμένει προς διερεύνηση.

Αγχώδεις διαταραχές (όπως Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή), σε συνδυασμό ή όχι με κατάθλιψη, μπορεί να προκύψουν μετά από ΑΕΕ, πιο συχνά στην περίοδο αμέσως μετά το επεισόδιο αλλά και αργότερα (Μετατραυματική Διαταραχή του stress). Φαρμακοθεραπεία και ψυχοθεραπευτικού τύπου παρεμβάσεις μπορούν να βοηθήσουν και σε αυτή την περίπτωση.

Οι ασθενείς με άνοια τύπου Αλτσχάιμερ φαίνεται πως αυξάνονται με το πέρασμα των ετών, δεδομένης της αύξησης του γηριατρικού πληθυσμού. Ένα από τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι συγκεκριμένοι ασθενείς, κυρίως στα μεσαία και τελευταία στάδια της νόσου, είναι οι διαταραχές σίτισης και κατάποσης. Σημαντική λοιπόν κρίνεται η αντιμετώπισή τους. Στην παρούσα εργασία γίνεται αναφορά στα συγκεκριμένα προβλήματα και στους τρόπους διαχείρισης και θεραπευτικής αντιμετώπισής τους τόσο από τη σκοπιά του εξειδικευμένου λογοθεραπευτή (δυσφαγιολόγου), με ειδικές θεραπευτικές τεχνικές και συμβουλές, όσο και από την ιατρική σκοπιά με την τοποθέτηση καθετήρων σίτισης. Επίσης, παρουσιάζονται ερευνητικά δεδομένα, ξένων ερευνητών, που εμφανίζουν τα θεραπευτικά αποτελέσματα στους ασθενείς αυτούς ύστερα από τις αντίστοιχες παρεμβάσεις.

Ιατρικές πράξεις και ανοϊκοί ασθενείς. Ενδιαφέρον για την εκπαίδευση

Αντικείμενο της παρούσας εργασίας αποτελεί η παρουσίαση των ζητημάτων που σχετίζονται με την παροχή συναίνεσης σε ιατρικές πράξεις όταν ο ασθενής πάσχει από ανοϊκή νόσο. Ειδικότερα στο πρώτο μέρος θα παρουσιαστούν η έννοια της άνοιας, ο θεσμός της δικαστικής συμπαράστασης και ζητήματα δικαιοπρακτικής ικανότητας του ανοϊκού ασθενούς, ενώ στο δεύτερο μέρος θα αναλυθούν οι έννοιες της συναίνεσης κατόπιν ενημέρωσης και της ικανότητας συναίνεσης του ανοικού ασθενούς κατά τον Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας (στο εξής ΚΙΔ), σε γενικές αλλά και ειδικές ιατρικές πράξεις.

Η άνοια όπως και η καρδιαγγειακή νόσος αποτελούν καταστάσεις με αυξημένο επιπολασμό στην τρίτη ηλικία. Δεδομένα, που όλο και συσσωρεύονται στη βιβλιογραφία, δίνουν ενδείξεις για εμπλοκή της καρδιαγγειακής νόσου και των παραγόντων κινδύνου της, όχι μόνο στην αγγειακού τύπου άνοια, αλλά και στην άνοια τύπου Alzheimer.  
Ο σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να αξιολογήσει το βαθμό συνύπαρξης
της άνοιας με την καρδιαγγειακή νόσο και τους παράγοντες κινδύνου της σε
άτομα άνω των 65 ετών.Η έρευνα που σχεδιάστηκε είναι μια μελέτη ασθενών
- ομάδας ελέγχου  (case-control  study), ενώ οι συμμετέχοντες προέρχονται
από ένα Γηριατρικό Εξωτερικό Ιατρείο νοσοκομείου της Θεσσαλονίκης.
Συμμετείχαν 85 ασθενείς με άνοια και 109  ηλικιωμένοι χωρίς άνοια.Η
έρευνα έδωσε ενδείξεις για εκείνους τους παράγοντες που υποδεικνύουν τα
καρδιαγγειακά χαρακτηριστικά των ασθενών που είναι σε μεγαλύτερο κίνδυνο
να αναπτύξουν άνοια, υποβοηθώντας την υποψία των μη ειδικών στην άνοια
ιατρών που παρακολουθούν ηλικιωμένους για καρδιαγγειακή συμπτωματολογία.

Μελέτες έχουν δείξει ότι η ύπαρξη καρδιαγγειακών κινδύνων στην ενήλικη ζωή μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο για εμφάνιση άνοιας αργότερα στη ζωή. Σ' αυτή τη μελέτη μετρήθηκε αν οι παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά σχετίζονται με τη θνησιμότητα από άνοια στη διάρκεια της 40ετούς παρακολούθησης 10.211 ανδρών - ηλικίας 40-59 ετών κατά την 1η μέτρηση -, από 13 κοόρτες της μελέτης των επτά χωρών. Η πληροφορία και καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου ελήφθη από τα αρχικά ερωτηματολόγια και τη φυσική εξέταση. Θάνατος από άνοια θεωρήθηκε αν υπήρχε καταγραφή στο πιστοποιητικό θανάτου. Βρέθηκαν 160 θάνατοι από άνοια στη διάρκεια της παρακολούθησης. Κάπνισμα, υπερχοληστεριναιμία, υπέρταση, χαμηλή αναπνευστική ικανότητα και προηγούμενο ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου συσχετίστηκαν με υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από άνοια.

Η νόσος του Πάρκινσον αποτελεί νόσο-μοντέλο, στην οποία παρατηρούνται
διαταραχές σε επίπεδο πολλών νευροδιαβιβαστών, οι οποίες οδηγούν στη συνοδό εμφάνιση ποικίλων νευροψυχιατρικών διαταραχών, όπως γνωστική έκπτωση, κατάθλιψη, άγχος, ψύχωση καθώς και συμπτωμάτων από το Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα (ΑΝΣ), επιπρόσθετα με τα, συνήθως αναγνωρίσιμα, κινητικά συμπτώματα.
Ο στόχος της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι ουσιαστικά διπλός:
α) Η μελέτη της κυρίαρχης ψυχικής διαταραχής, η οποία παρατηρείται στη
συγκεκριμένη νόσο, δηλαδή της κατάθλιψης μέσω της χρήσης της ημιδομημένης κλίμακας
Hamilton (HAM-D17), καθώς και των γνωστικών διαταραχών που πιθανόν τη συνοδεύουν με
τη χρήση της Mini Mental State Examination (MMSE) και της Wechsler II.
β) Η μελέτη της νόσου του Πάρκινσον με οπτικές νευροφυσιολογικές μεθόδους: τα
οπτικά προκλητά δυναμικά (ΟΠΔ), το ηλεκτροαμφιβληστροειδογράφημα (ΗΑΓ) και κυρίως
τη κορημετρία.

Εισαγωγή: Η διάγνωση της νόσου του Parkinson είναι κυρίως κλινική.  Το DaT SCAN μπορεί να βοηθήσει σε δύσκολες περιπτώσεις. Η διάγνωση της κατάθλιψης, η οποία είναι συχνή και επίμονη στη νόσο του Parkinson είναι επίσης κλινική. Η άνοια είναι συχνή στη νόσο του Parkinson, συνήθως όμως όχι στα αρχικά στάδια της νόσου. Η θεραπεία όλων των παραπάνω είναι δύσκολη και συχνά εξατομικευμένη.
Παρουσίαση περίπτωσης: Γυναίκα 64 ετών με ιστορικό υποθυρεοειδισμού, κατάθλιψης και αγχώδους διαταραχής εξετάστηκε στα εξωτερικά ιατρεία μνήμης του 3ου τμήματος Νευρολογίας. Τα μεγαλύτερα προβλήματα της ασθενούς ήταν λειτουργική και γνωστική έκπτωση, σοβαρή εξωπυραμιδική συμπτωματολογία και κατάθλιψη.
Σύμφωνα με τα κριτήρια της UKPDS Brain Bank η ασθενής παρουσίαζε βραδυκινησία, μυική δυσκαμψία, αστάθεια και τρόμο, με έναρξη μονόπλευρη αριστερά και προοδευτικά επιδεινούμενο. Το αποτέλεσμα της τροποποιημένης κλίμακας των Hoehn και Yahr scale ήταν 3: ήπια έως μέτρια αμφοτερόπλευρη νόσος, αστάθεια, ανεξάρτητη λειτουργικά. Τα συμπτώματα επέμεναν στον επανέλεγχο, μετά από 9 μήνες , παρά τη φαρμακευτική αγωγή.  Η ασθενής έκανε απόπειρα αυτοκτονίας και μεταφέρθηκε στα επείγοντα περιστατικά με εγκαύματα δευτέρου βαθμού και αναπνευστική δυσχέρεια. Νοσηλεύτηκε στη μονάδα αντιμετώπισης εγκαυμάτων και μεταφέρθηκε την ψυχιατρική κλινική. Ένα μήνα μετά η ασθενής δεν παρουσίαζε κατάθλιψη και η εξωπυραμιδική συμπτωματολογία μειώθηκε θεαματικά με συνακόλουθη λειτουργική και γνωσιακή βελτίωση.
Συμπέρασμα:
Η ασθενής παρουσίασε θεαματική βελτίωση μετά την απειλή που δέχτηκε η ζωή της. Δύο χρόνια μετά την απόπειρα αυτοκτονίας τα καταθλιπτικά συμπτώματα απουσιάζουν και η λειτουργική και γνωσιακή κατάσταση είναι φυσιολογική. Τα εξωπυραμιδικά συμπτώματα εξαφανίστηκαν.

Οι ηλικιωμένοι που συμμετέχουν σε φυσικές
δραστηριότητες έχουν πολλαπλά οφέλη στην υγεία τους,
συμπεριλαμβανομένης της διατήρησης της καλής
φυσικής κατάστασης και πνευματικής λειτουργίας. Όποια
φυσική δραστηριότητα είναι καλύτερη από καθόλου, και
όσο περισσότερες φυσικές δραστηριότητες τόσο
περισσότερα οφέλη στην υγεία.

Καφές για φροντιστές Ενδιαφέρον για το κοινό

Συναντήσεις φροντιστών στις οποίες έχουν την ευκαιρία να ανταλλάξουν απόψεις με άλλους φροντιστές ασθενών με άνοια, να ενημερωθούν και να πάρουν συμβουλές από επαγγελματίες υγείας με διαφορετική θεματολογία σε κάθε συνάντηση, όπως προβλήματα συμπεριφοράς των ασθενών,μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις, δημιουργική απασχόληση στο σπίτι, τρόποι μείωσης της επιβάρυνσης του φροντιστή, φροντίδα του ασθενή, νομοθεσία και ασφαλιστικά ζητήματα κ.α.

Ο στόχος των διεθνών κατευθυντήριων οδηγιών για την άνοια είναι να παρουσιάσει τεκμηριωμένες οδηγίες για την καθοδήγηση νευρολόγων, γηριάτρων, ψυχιάτρων, ψυχογηριάτρων και άλλων ειδικευμένων ιατρών υπεύθυνων για τη φροντίδα ασθενών με άνοια. Καλύπτει κύριους τομείς της διαγνωστικής εκτίμησης και θεραπείας δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον τύπο του ασθενούς που συχνά παραπέμπεται στον ειδικό ιατρό.
Εστιάζει κύρια στη νόσο Alzheimer (ΝΑ), αλλά πολλές από τις προτάσεις αφορούν γενικώς στις διαταραχές των ανοιών.

Η νόσος του Alzheimer (AD) περιγράφεται ως μια χρόνια, προοδευτική, εκφυλιστική ασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (CNS) και αποτελεί τον πιο κοινό τύπο άνοιας που επηρεάζει κυρίως άτομα άνω των 65 ετών. Τα συμπτώματα μπορεί να διαγνωσθούν εσφαλμένα ως επιδείνωση εγκεφάλου που σχετίζεται με την ηλικία, με δυσκολίες απομνημόνευσης. Επιδημιολογικές μελέτες έχουν τεκμηριώσει πολλούς προκλητικούς παράγοντες  αλλά καμία συγκεκριμένη αιτιολογία δεν έχει αποδοθεί στην εμφάνιση της νόσου του Αλτσχάϊμερ. Οι ασθενείς φροντίζονται από τους επαγγελματίες υγείας και τους συγγενείς, όταν βρίσκονται στο σπίτι. Συναισθηματική,φυσική και κοινωνική υποστήριξη παρέχεται στα άτομα από τους φροντιστές τους με σκοπό να τους κάνει να αισθάνονται ότι έχουν τον έλεγχο της νόσου. Η φροντίδα που δίνεται κυρίως από στενά μέλη της οικογένειας, είναι περίπλοκη και χρονοβόρα, με δυσκολίες στην καθημερινή ζωή και κοινωνικούς περιορισμούς. Οι τοπικές κοινωνικές υπηρεσίες, όπως οι "υπηρεσίες φροντίδας κατ 'οίκον", πρέπει να συμπεριληφθούν στη φροντίδα ασθενών με νόσο του Alzheimer. Επιπλέον, ομάδες υποστήριξης, μπορούν να παρέχουν αμοιβαία υποστήριξη, αίσθημα του ανήκειν και οποιεσδήποτε πληροφορίες χρειάζονται.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η άνοια αποτελεί μία ιδιαίτερα δαπανηρή νόσου λόγω των αυξημένων πόρων που διατίθενται για την πρόληψη, τη διάγνωση, τη θεραπεία και τη διαχείρισή της. Το κόστος των ασθενειών υπερβαίνει το άμεσο κόστος για την υγεία, δηλαδή το κόστος που προέρχεται κυρίως από τον τομέα της υγείας, καθώς η ασθένεια έχει σημαντικές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις τόσο για τους ίδιους τους ασθενείς όσο και για τις οικογένειές τους.
ΣΚΟΠΟΣ: Η μελέτη επιχειρεί την οικονομική αποτίμηση της νόσου, με τη δημιουργία ενός ερωτηματολογίου μέσω του οποίου εκτιμάται ξεχωριστά κάθε είδους εξόδων που επιβαρύνει τον ασθενή και την οικογένειά του, είτε άμεσα ως δαπάνη είτε έμμεσα ως απώλεια παραγωγικότητας.
ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: Για την παρούσα μελέτη αναπτύχθηκε εξειδικευμένο ερωτηματολόγιο από τους ερευνητές, το οποίο βασίσθηκε εν μέρει στο ερευνητικό εργαλείο CATS (Caregiver Activities Time Survey). Η πιλοτική φάση της μελέτης πραγματοποιήθηκε σε δύο κέντρα φροντίδας ασθενών με άνοια. Το πιλοτικό δείγμα ευκολίας αποτέλεσαν 46 ασθενείς.
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Το ερωτηματολόγιο, που βασίσθηκε εν μέρει στο ερωτηματολόγιο των Jacobsen et al. (2011), ελέγχθηκε και διαμορφώθηκε ώστε να είναι εύκολα κατανοητό από ανθρώπους όλων των εκπαιδευτικών βαθμίδων. Τα αποτελέσματα που προέκυψαν κατά την πιλοτική μελέτη ήταν συμβατά με τα αποτελέσματα και άλλων διεθνών μελετών για το κόστος της νόσου. Το συνολικό ετήσιο κόστος της νόσου εκτιμήθηκε σε €12.140 (SD: 6.555,9) για το ήπιο στάδιο,  σε €13.735 (SD: 7.858,7) για το μέτριο στάδιο και σε  €22.666 (SD: 8.467,2) για το σοβαρό στάδιο (το οποίο θα πρέπει να σημειωθεί ότι δεν περιλάμβανε ιδρυματοποιημένους ασθενείς). Πιο αναλυτικά, στην ήπια μορφή της νόσου το 79% του συνολικού κόστους αποτελεί το κόστος ευκαιρίας του κύριου και του δευτερεύοντα φροντιστή, το 10% το κόστος της φαρμακευτικής αγωγής, το 3% το κόστος των ιατρικών επισκέψεων και το 2% το κόστος της νοσοκομειακής περίθαλψης. Αντίστοιχα, στη μέτρια μορφή της νόσου το 77% του συνολικού κόστους αποτελεί το κόστος ευκαιρίας του κύριου φροντιστή και του δευτερεύοντα φροντιστή, το 10% το κόστος της φαρμακευτικής αγωγής, το 1% το κόστος των ιατρικών επισκέψεων και το 4% το κόστος της νοσοκομειακής περίθαλψης. Η απώλεια παραγωγικότητας του κύριου φροντιστή ξεπερνά το 5% και 2% του συνολικού κόστους ανά ασθενή με Alzheimer σε ήπιο και μέτριο στάδιο, αντίστοιχα, γεγονός που επιβεβαιώνει τη σημαντική επίπτωση της νόσου όχι μόνο στον ασθενή αλλά και στο συγγενικό του περιβάλλον.  
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Όσο επιδεινώνεται ο ασθενής και μεταβαίνει απο το ήπιο στάδιο σε βαρύτερα, αυξάνεται τόσο το κόστος του υγειονομικού όσο και του μη υγειονομικού τομέα καθώς και η απώλεια παραγωγικότητας. Ως εκ τούτου κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική, από οικονομικής πλευράς, η κατά το δυνατόν μεγαλύτερη παραμονή των ασθενων στα πρώιμα στάδια της νόσου.

Προηγούμενα νευροεπιστημονικά ευρήματα έχουν συνδέσει τη νόσο του Alzheimer (AD) με λιγότερo aποτελεσματική επεξεργασία πληροφοριών και αποδιοργάνωση του εγκεφάλου. Ωστόσο, οι παθολογικές μεταβολές των δικτύων του εγκεφάλου κατά την προκλινική φάση της αμνησίας ήπιας γνωστικής δυσλειτουργίας (aMCI) παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστες. Η παρούσα μελέτη στοχεύει στη σύγκριση προτύπων ανίχνευσης λειτουργικής αποδιοργάνωσης στην Ήπια Νευρογνωσιακή Διαταραχή, σε σχέση με την ήπια άνοια (MD).

πόρους για τους επαγγελματίες και τους ηλικιωμένους

Τύποι ασκήσεων που μπορούν να βοηθήσουν τους ηλικιωμένους να γίνουν πιο κατάλληλοι και ενεργοί.

Μια σειρά δοκιμασιών, που αξιολογούν τις ικανότητές των ηλικιωμένων. Κάθε δοκιμασία έχει «φυσιολογικές τιμές» ανάλογα με την ηλικία και μπορεί να δώσει μια εικόνα για τη φυσική τους κατάσταση σε σχέση με άλλους
συνομηλίκους τους. Λειτουργικές ασκήσεις γυμναστικής και αντίστοιχες κάρτες.

Η παρούσα διπλωματική εργασία - στηριζόμενη στις έρευνες που υποστηρίζουν πως η διατήρηση φυσικής και νοητικής δραστηριότητας
αλλά και ο συνδυασμός περιβαλλοντολογικών και βιολογικών παραγόντων (πχ. διατροφή, άσκηση του σώματος και του μυαλού, κοινωνική αλληλεπίδραση κ.α.) μειώνουν την πιθανότητα εξέλιξης σε νόσου Alzheimer ή/ και άλλων vευροεκφυλιστικών νοσημάτων των ασθενών που παρουσιάζουν ΗΝΔ - συμβάλει στην ανάπτυξη μεθοδολογιών αλλά και νέων τεχνολογιών. Αυτές στοχεύουν στη δημιουργία βελτιωμένων διαγνωστικών εργαλείων για την εξ’ αποστάσεως παρακολούθηση των ασθενών. Παράλληλα, διαθέτουν την ικανότητα συμπερασμάτων και λήψης αποφάσεων για την πορεία του ασθενή, ενσωματώνοντας κατάλληλα παιχνίδια εξάσκησης της μνήμης.

Η κλίμακα Severe Mini Mental State Examination, σε αντίθεση με την κλασική κλίμακα Mini Mental State Examination μπορεί να ανιχνεύσει αλλαγές στη γνωστική κατάσταση ακόμα και σε ασθενείς με σοβαρό και πολύ σοβαρό έλλειμμα (MMSE)  3.

Η παρούσα μελέτη διαπραγματεύεται το θέμα της νοητικής έκπτωσης μετά από εγχείρηση αορτοστεφανιαίας παράκαμψης και του πιθανού ρόλου συγκεκριμένων γενετικών πολυμορφισμών στη γένεση αυτών των επιπλοκών.
Οι πολυμορφισμοί αυτοί των γονιδίων APOE, SOAT-1 APOE-promoter, ch25h_1/LIPA, olr, LPL (2 πολυμορφισμοί) και APOa4 είναι τµήµα της αλυσίδας του μεταβολισμού της χοληστερόλης στον εγκέφαλο και πιστεύεται ότι συνδέονται µε την αιτιολογία της Νόσου του Alzheimer και άλλων μορφών άνοιας.
Για τους σκοπούς της έρευνας συγκεντρώθηκαν 137 ασθενείς που είχαν προγραμματιστεί για επέμβαση αορτοστεφανιαίας παράκαμψης στο Καρδιοχειρουργικό τµήµα Rhoen Klinik στο Bad Neustadt της Γερμανίας. Οι ασθενείς εξετάστηκαν κατά την εισαγωγή και ένα μήνα μετά την εγχείρηση µε νευροψυχολογική συστοιχία αποτελούμενη από τη Mini Mental State Examination, Brief Psychiatric Rating Scale, Wechsler Memory Scale-Revised και Delirium Rating Scale. Η τελευταία χρησιμοποιείτο οποιαδήποτε μετεγχειρητική ημέρα σε ασθενείς με ενδείξεις παραληρήματος. Με την προαναφερθείσα συστοιχία νευροψυχολογικών τεστ μπορέσαμε να ελέγξουμε ποικίλες παραμέτρους της νοητικής λειτουργίας των ασθενών και την ψυχιατρική τους κατάσταση, όπως ο προσανατολισμός στο χώρο και το χρόνο, η άμεση και απώτερη οπτική και ακουστική μνήμη, η εχθρική συµπεριφορά, οι τάσεις αυτοκτονίας και η εμφάνιση κατάθλιψης.

Περιγραφή της νόσου και της επίδρασής της στον φροντιστή.

Το μεσογειακό σχέδιο διατροφής έχει συσχετιστεί με μειωμένο κίνδυνο πολλών εκφυλιστικών νόσων και γνωστικών λειτουργιών ειδικότερα. Ωστόσο, οι σχετικές πληροφορίες από τις μεσογειακές περιοχές, όπου συνήθως τηρείται η πρωτότυπη μεσογειακή διατροφή, ήταν πολύ περιορισμένες. Επιπλέον, οι προκαθορισμένες βαθμολογίες Mediterraneandiet (MeDi) με τη χρήση εκ των προτέρων αποκοπών έχουν χρησιμοποιηθεί πολύ σπάνια, περιορίζοντας τις συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών πληθυσμών και συνεπώς την εξωτερική ισχύ των ενώσεων. Τέλος, σπάνια έχουν διερευνηθεί οι συσχετισμοί μεταξύ των μεμονωμένων συστατικών του MeDi (δηλ. Των ομάδων τροφίμων, των μακροθρεπτικών συστατικών) και των ιδιαίτερων πτυχών των γνωστικών επιδόσεων. Εκτιμήσαμε τη σχέση προσκόλλησης σε ένα προκαθορισμένο μεσογειακό διαιτολογικό μοντέλο και τα συστατικά του με την άνοια και συγκεκριμένες πτυχές της γνωστικής λειτουργίας σε μια αντιπροσωπευτική πληθυσμιακή ομάδα στην Ελλάδα
Αποτελέσματα
Μεταξύ των 1865 ατόμων (μέση ηλικία 73 ± 6 ετών, 41% αρσενικά), 90 διαγνώστηκαν με άνοια και 223 με ήπια γνωστική εξασθένηση. Κάθε αύξηση της μονάδας στο Μεσογειακό διατροφικό σκορ (MedDietScore) συσχετίστηκε με μείωση κατά 10% των αποδόσεων για την απομάκρυνση. Η προσκόλληση στο MeDi συνδέθηκε επίσης με καλύτερες επιδόσεις στη μνήμη, τη γλώσσα, την οπτικοακουστική αντίληψη και τη σύνθετη γνωστική βαθμολογία. οι ενώσεις ήταν πιο ισχυρές για μνήμη. Η κατανάλωση ψαριών συσχετίστηκε αρνητικά με την άνοια και τις γνωστικές επιδόσεις που σχετίζονται θετικά με τη μη εξευγενισμένη κατανάλωση δημητριακών. Συμπεράσματα
Τα αποτελέσματά μας υποδηλώνουν ότι η προσκόλληση στο MeDi σχετίζεται με καλύτερη γνωστική απόδοση και χαμηλότερα ποσοστά άνοιας στους Έλληνες ηλικιωμένους. Έτσι, το MeDi στην εκ των προτέρων κατασκευασμένη πρωτότυπη μορφή του μπορεί να έχει γνωστικά οφέλη στους παραδοσιακούς μεσογειακούς πληθυσμούς

Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η μετάφραση και στάθμιση του Alzheimer Disease Knowledge Scale (ADKS) - ερωτηματολόγιο που σχεδιάστηκε για να μετράει τη γνώση των επαγγελματιών υγείας πάνω στη νόσο Alzheimer- σε επιλεγμένο δείγμα Γενικών Ιατρών των Κέντρων Υγείας και Περιφερειακών Ιατρείων της Κρήτης.

ΣΚΟΠOΣ: Η μετάφραση του συστήματος Omaha στα Ελληνικά με σκοπό τη χρήση σε κοινοτικές δομές, εκπαίδευση, έρευνα και για όλους τους δυνητικούς χρήστες.
ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΊΑ: Το ταξινομικό σύστημα Omaha μεταφράστηκε στα Ελληνικά και η μετάφραση ελέγχθηκε για την καταλληλότητα από ειδικούς, ενώ η ορολογία συγκρίθηκε με την υπάρχουσα μετάφραση του συστήματος NANDA. Το σύστημα Omaha εφαρμόστηκε σε κατ’ οίκον επισκέψεις ενός προγράμματος «Βοήθεια στο Σπίτι» σε ασθενείς με νόσο Alzheimer και στους φροντιστές τους. Το κριτήριο εισόδου στη μελέτη ήταν η ύπαρξη ή διερεύνηση ύπαρξης νόσου Alzheimer σε μέλος της οικογένειας. Το δείγμα ήταν ευκολίας και τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν οι ασθενείς και οι φροντιστές τους καταγράφηκαν σε ελεύθερο κείμενο, ενώ ακολούθησε ανάλυση περιεχομένου για την ταξινόμηση σύμφωνα με το σύστημα. Οι επισκέψεις πραγματοποιήθηκαν το χρονικό διάστημα από το Νοέμβριο 2010 έως το Μάιο
2011 με μέση διάρκεια μιας επίσκεψης 1,5 ώρα.
ΑΠΟΤΕΛEΣΜΑΤΑ: Καταγράφηκαν 6 περιπτώσεις και 40 προβλήματα, που αναφέρονται στο άτομο και την οικογένεια. Το πρόβλημα «Ψυχική Υγεία» παρατηρήθηκε ως το συχνότερο, ενώ ακολουθούν η «Φαρμακευτική Αγωγή» και η «Εκπλήρωση ρόλου φροντιστή». Αυτό συμβαδίζει με τα στοιχεία για τα προβλήματα του πληθυσμού με άνοια. Επίσης σημειώθηκαν κυρίως παρεμβάσεις της κατηγορίας «Εκπαίδευση, Καθοδήγηση και Συμβουλευτική» που είναι τυπικές των υπηρεσιών κοινοτικής νοσηλευτικής.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Αν και το δείγμα, στο οποίο εφαρμόστηκε το σύστημα είναι μικρό, δείχτηκε ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αναδείξει στις υπηρεσίες τις ανάγκες του πελάτη και του φροντιστή του και να τις κατευθύνει σε σωστή στελέχωση και εκπαίδευση των επαγγελματιών και των χρηστών των υπηρεσιών. Η περαιτέρω
εφαρμογή του συστήματος, θα μπορούσε να αναδείξει περαιτέρω την αξία του και την καταλληλότητά του και για άλλες ομάδες πληθυσμού, αλλά και να βελτιώσει την ελληνική μετάφραση που έγινε για την παρούσα μελέτη. Επίσης σημαντικό βήμα για διευκόλυνση της εφαρμογής και της αξιολόγησής του θα αποτελέσει η ανάπτυξη
πληροφοριακού προγράμματος και έντυπου υλικού για τη χρήση του συστήματος στην Ελληνική γλώσσα.

Οδηγίες για την προφύλαξη κατά της ζέστης και του καύσωνα για την τρίτη ηλικία

ΣΚΟΠΟΣ H ανίχνευση και η μέτρηση του βαθμού επιβάρυνσης των οικογενειακών φροντιστών των ασθενών με άνοια στην κοινότητα.
ΥΛΙΚΟ-ΜΕΘΟΔΟΣ Διεξήχθη μια συγχρονική μελέτη. Ο μελετώμενος πληθυσμός αποτελείτο αaπό οικογενειακούς φροντιστές ανοϊκών ασθενών στην πόλη της Καλαμάτας. Από τους 110 φροντιστές που αποτέλεσαν το δείγμα της μελέτης, δέχθηκαν να συμμετάσχουν 102 άτομα (ποσοστό απόκρισης 92,7%). Για τη συλλογή των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε η κλίμακα μέτρησης επιβάρυνσης "The Zarit Burden Interview", η οποία συμπληρώθηκε με δημογραφικά στοιχεία. Τα ερωτηματολόγια συλλέχθηκαν με προσωπικές συνεντεύξεις κατά την περίοδο Ιουνίου-Αυγούστου 2013.
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Η πλειονότητα των φροντιστών ήταν γυναίκες (77,5%), με μέση ηλικία τα 60,6 έτη. Στην πλειοψηφία τους οι φροντιστές ήταν έγγαμοι (68,6%), μέσης εκπαίδευσης (34,3%), διέμεναν στο ίδιο σπίτι με τον ασθενή (71,6%) και παρείχαν φροντίδα στους ασθενείς κατά μέσο όρο 5,4 έτη. Η οικονομική τους κατάσταση ήταν μέτρια σε ποσοστό 34,3%, ενώ το 39,2% δήλωσε ότι βρίσκονταν σε προβληματική οικονομική κατάσταση. Όσον αφορά στα προβλήματα υγείας, το 85,2% (n=87) δήλωσε ότι έπασχαν από κάποια νόσο, ενώ και μερικοί από αυτούς ανέφεραν ότι τα προβλήματα υγείας τους εμπόδιζαν στο έργο της φροντίδας. Τέλος, από τους 102 φροντιστές, μόνο το 7,8% (n=8) είχε παρακολουθήσει κάποιο πρόγραμμα εκπαίδευσης και είχε λάβει εξειδικευμένες πληροφορίες για τη φροντίδα στην άνοια. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το 57,8% των φροντιστών παρουσίασαν υψηλή επιβάρυνση, με τις γυναίκες να πλήττονται περισσότερο (84,7%).
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η μελέτη εντόπισε μεγάλο αριθμό φροντιστών που βίωναν υψηλή επιβάρυνση. Το φύλο του φροντιστή είναι ο σημαντικότερος παράγοντας ο οποίος μπορεί να προβλέψει την επιβάρυνση σε ένα άτομο που φροντίζει μέλος της οικογένειάς του με άνοια, όπως φάνηκε στην παρούσα μελέτη, ενώ ακολουθούν τα προβλήματα υγείας και το μορφωτικό του επίπεδο.

Τα τελευταία χρόνια, παράλληλα με τη φαρμακευτική αγωγή που συστήνεται για τους ανθρώπους με άνοια, έχουν αναπτυχθεί και χρησιμοποιούνται πολλές μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις που στοχεύουν στην ενδυνάμωση των νοητικών λειτουργιών αλλά και σε εναλλακτικούς (μη φαρμακευτικούς) τρόπους αντιμετώπισης των συμπεριφορικών διαταραχών των ασθενών. Οι παρεμβάσεις αυτές παρουσιάζονται σ’ αυτό το έντυπο.

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ένα συνεχώς αυξανόμενο ερευνητικό ενδιαφέρον για φαρμακευτικές αλλά και μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις στην άνοια. Η ανασκόπηση αυτή αφορά στη νοητική λεIτουργική συμπεριφορική πλευρά της φροντίδας ασθενών με άνοια, καθώς και στην εκπαιδευτική παρέμβαση των φροντιστώνς τους. Όλες αυτές οι προσεγγίσεις έχουν το πλεονέκτημα ότι είναι ασφαλείς και αποτελεσματικές στην ανάδειξη ψυχοεκπαιδευτικών και γνωστικοσυμπεριφορικών ωφελειών όντας παράλληλα πρακτικές και ευέλικτες. Παρεμβάσεις για βελτίωση νοητικής λειτουργίας: Επανενεργοποίηση εργασιακής αποκατάστασης, Εξάσκηση μνήμης, Χειρωνακτικές/δημιουργικές δραστηριότητες, Βελτίωση αισθητικοκινητικών λειτουργιών, Θεραπεία αυτοεξυπηρέτησης, Θεραπεία αξιολόγησης, Προγράμματα διευκόλυνσης της προσωπικής έκφρασης, Αναπολήσεις, Μοντεσσοριανή μέθοδος, Θεραπεία με ασκήσεις του σώματος, Θεραπεία με χορό. Παρεμβάσεις για βελτίωση λειτουργικότητας: Μελέτες δείχνουν ότι η Τροποποίηση της συμπεριφοράς, η Θεραπεία αυτοεξυπηρέτησης, ο Προγραμματισμός τουαλέτας και οι Έγκαιρες κενώσεις μπορούν να μειώσουν την ακράτεια. Επίσης Διαβαθμισμένη βοήθεια, Εξάσκηση δεξιοτήτων και Θετική ενίσχυση μπορούν να αυξήσουν τη λειτουργική αυτάρκεια των ατόμων με άνοια. Παρεμβάσεις για βελτίωση προβλημάτων συμπεριφοράς: Μουσική, ιδιαίτερα στη διάρκεια των γευμάτων και του μπάνιου, Περίπατος ή άλλου τύπου ελαφρά άσκηση, simulated presence therapy, Μασάζ, Περιληπτικά προγράμματα ψυχοκοινωνικής φροντίδας, Θεραπεία με κατοικίδια, Εντολές στο αντιληπτικό επίπεδο του ασθενούς, Λαμπερός φωτισμός, Λευκός ήχος, Γνωστική επανόρθωση. Παρεμβάσεις για περιθάλποντες: Περιληπτικά, εκπαιδευτικά σεμινάρια για περιθάλποντες, Υποστηρικτικές ομάδες, Υπολογιστικά δίκτυα για παροχή εκπαίδευσης και υποστήριξης σε φροντιστές, Προγράμματα τηλεφωνικής υποστήριξης. Αλλαγές περιβάλλοντος φροντίδας: Ειδικές μονάδες φροντίδας στα πλαίσια υπηρεσιών μακροχρόνιας φροντίδας, Φυσικό σπιτικό περιβάλλον με μικρές ομάδες ασθενών, Μικρής διάρκειας, προγραμματισμένες νοσηλείες για 1-3 εβδομάδες, Μέριμνα για εξωτερικό χώρο και αλλαγές στο περιβάλλον του λουτρού. Παρά τις πολλές μελέτες που έχουν δημοσιευτεί τα τελευταία χρόνια, η ανάγκη είναι μεγάλη για περισσότερες μελέτες που θα διερευνήσουν τα ωφέλη από ποικίλες παρεμβάσεις στους ασθενείς με άνοια και στο περιβάλλον τους. Όμως, η καλύτερη παρέμβαση για την βελτίωση της νοητικής κατάστασης, της συμπεριφοράς, των δραστηριοτήτων ζωής των ασθενών με άνοια και της ψυχικής υγείας των φροντιστών είναι ένας συνδυασμός νοητικής θεραπείας, φαρμακευτικής αγωγής και συμβουλευτικής των φροντιστών.

Το άγχος επηρεάζει αρνητικά τη μνήμη και την ψυχική υγεία. Είναι δυνατόν να καταστρέψει την οργάνωση της μνήμης και οι αναμνήσεις να χάσουν τη συνοχή τους. Η μείωση του άγχους, είναι δυνατό να συνδέεται με βελτίωση της προσοχής και της μνημονικής επίδοσης. Στόχος: Κύριος στόχος της έρευνας ήταν ο έλεγχος της αποτελεσματικότητας του προγράμματος Νοερής Απεικόνισης, κάτω από την επίδραση τεχνικών χαλάρωσης, στις νοητικές, συναισθηματικές και λειτουργικές επιδόσεις ασθενών με Ήπια Νοητική Διαταραχή (ΗΝΔ). Μέθοδος: Στην έρευνα συμμετείχαν 15 ασθενείς με ΗΝΔ, γυναίκες, ταξινομημένες σε πειραματική και ομάδα ελέγχου. Οι ομάδες ήταν εξισωμένες κατά ηλικία (p=0.891), εκπαίδευση (p=0.248), συναισθηματική κατάσταση (p=0.408) και νοητικές ικανότητες που εξετάσθηκαν. Η πειραματική ομάδα συμμετείχε στη μη φαρμακευτική θεραπεία της Νοερής Απεικόνισης για 6 μήνες ενώ, η ομάδα ελέγχου δεν συμμετείχε σε κανενός είδους παρέμβαση για πρακτικούς λόγους. Ετοιμάστηκαν για το επόμενο εξάμηνο. Η νευροψυχολογική εκτίμηση διενεργήθηκε πριν την έναρξη της παρέμβασης, στο τέλος της παρέμβασης και 4 μήνες μετά το τέλος της παρέμβασης. Αποτελέσματα: Κατά το τέλος της παρέμβασης η πειραματική ομάδα είχε καλύτερη επίδοση σε σχέση με την ομάδα ελέγχου στην εκτελεστική λειτουργία.

Η διαδικασία της γήρανσης έχει συσχετισθεί με αρκετές παθολογικές διεργασίες σε επίπεδο κυττάρου, ιστού και οργάνου. Η απώλεια ή εξασθένιση των λειτουργιών του εγκεφάλου συμπεριλαμβανομένων της μνήμης και της μάθησης αποτελεί σημαντική εκδήλωση της γήρανσης του εγκεφάλου. Η κατανόηση των μοριακών μηχανισμών πίσω από την απώλεια μνήμης  που σχετίζεται με την ηλικία, θεωρείται απαραίτητη για την ανάπτυξη θεραπευτικών λύσεων και τη δημιουργία φαρμάκων για την καταπολέμησή της. Σε αυτή την ανασκόπηση μελετάται η πρόσφατη πρόοδος στην έρευνα των μοριακών μηχανισμών που εμπλέκονται στην γήρανση και στη δημιουργία και διατήρηση της μνήμης.

Η αυξανόμενη συχνότητα της νόσου Αlzheimer λόγω της αύξησης του μέσου όρου ζωής στον πλανήτη μας υποδεικνύει την ανάγκη για την ύπαρξη δοκιμασιών εκτίμησης που να είναι ακριβείς, σύντομες και εύκολες στην εφαρμογή τους. Η 7λεπτη Εκτίμηση είναι μία νευρο-γνωστική συστοιχία δοκιμασιών που αποτελείται από 4 σύντομες υποδοκιμασίες (Μνημονική ανάκληση με βοήθεια υποδείξεων, Χρονικός Προσανατολισμός, Λεκτική Ευφράδεια και Απεικόνιση Ρολογιού). Εξετάσθηκαν 55 εξωτερικοί ασθενείς με πιθανή νόσο Αlzheimer, 40 υγιείς εθελοντές αντίστοιχης ηλικίας, μόρφωσης και φύλου και 31 ηλικιωμένοι ασθενείς με άλλες νευρολογικές διαταραχές.
Στόχος της έρευνας ήταν ο καθορισμός της εγκυρότητας και της αξιοπιστίας της δοκιμασίας αυτής. Οι διαφορές σε κάθε υποδοκιμασία αξιολογήθηκαν χρησιμοποιώντας το t - test. Ο μέσος όρος και η τυπική απόκλιση για κάθε υποδοκιμασία ήταν: Ανάκληση 6,4 + 5,02/15,38 + 0 95, Προσανατολισμός 48,76 + 42,74/0,2 + 0,52, Λόγος 8,2 + 4,94/18,05 + 4,63 Απεικόνιση ρολογιού 2,07 + 2,56/6,03 + 1,25 για τους ασθενείς με Αlzheimer και την ομάδα ελέγχου αντίστοιχα.
Η μέση βαθμολογία για τους ασθενείς με νόσο Αlzheimer και την ομάδα ελέγχου και στις 4 υποδοκιμασίες διέφερε σημαντικά (για κάθε ένα p 0,001). Ο μέσος χρόνος συμπλήρωσης της δοκιμασίας για τους υγιείς συμμετέχοντες ήταν 9 λεπτά και 18 δεύτερα και για τους ασθενείς με Αlzheimer 13 λεπτά και 32 δεύτερα

Υπάρχουν αρκετά διαγνωστικά εργαλεία που σκοπό έχουν την αξιολόγηση των ελλειμμάτων του εκάστοτε ασθενή. Ένα τέτοιο εργαλείο είναι και το WAB-R που χρησιμοποιήθηκε για την εργασία αυτή. Ο στόχος της πιλοτικής έρευνας που πραγματοποιήθηκε ήταν η παρατήρηση και η διεξαγωγή συμπερασμάτων για τις διαταραχές λόγου και επικοινωνίας σε άτομα με άνοια.

Έχει αποδειχθεί ότι εφαρμογές εικονικής πραγματικότητας (VR) μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ανίχνευση ήπιας γνωστικής εξασθένησης (MCI). Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διεξαγωγή προκαταρκτικής έρευνας σχετικά με το εάν μια εφαρμογή γνωστικής κατάρτισης VR μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ανίχνευση της MCI σε άτομα που χρησιμοποιούν την εφαρμογή στο σπίτι χωρίς τη βοήθεια εξεταστή. Μέθοδοι: Δύο ομάδες, μία με υγιείς ηλικιωμένους (n = 6) και μία με ασθενείς με MCI (n = 6) συμπεριλήφθηκαν από κέντρα ημέρας για γνωστικές διαταραχές στη Θεσσαλονίκη  και εφοδιάστηκαν με tablet PC με προσαρμοσμένο λογισμικό που επιτρέπει την αυτοδιαχείριση της εφαρμογής εικονικής γνωστικής εκπαίδευσης (Super Virtual Market-VSM). Η μέση απόδοση (από 20 εφαρμογές της άσκησης) των δύο ομάδων συγκρίθηκε και συσχετίστηκε επίσης με τις επιδόσεις σε καθιερωμένες νευροψυχολογικές δοκιμασίες. Αποτελέσματα: Οι μέσες επιδόσεις όσον αφορά τη διάρκεια για να ολοκληρωθεί η άσκηση διέφεραν σημαντικά μεταξύ της ομάδας υγιών ηλικιωμένων (μ = 247,41 s / sd = 89,006) και της ομάδας με MCI (μ = 454,52 s / sd = 177,604), αποδίδοντας ένα σωστό ποσοστό ταξινόμησης 91,8% με ευαισθησία και ειδικότητα 94% και 89% αντίστοιχα για την ανίχνευση MCI. Η μέση απόδοση συσχετίστηκε επίσης στατιστικά σημαντικά με τις επιδόσεις στην κλίμακα λειτουργικής γνωστικής αξιολόγησης (FUCAS), τη δοκιμή της καθημερινής προσοχής (TEA) και την κλίμακα Rey Osterrieth (ROCFT). Συζήτηση: Η εφαρμογή VR επέδειξε πολύ μεγάλη ακρίβεια στην ανίχνευση του MCI ενώ όλοι οι συμμετέχοντες ήταν σε θέση να χειριστούν το tablet και την εφαρμογή από μόνοι τους. Η διαγνωστική ακρίβεια βελτιώθηκε σε σύγκριση με μια προηγούμενη μελέτη που χρησιμοποιεί δεδομένα από μία μόνο εφαρμογή της άσκησης. Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης υποδεικνύουν ότι η απομακρυσμένη ανίχνευση MCI μέσω εφαρμογών VR μπορεί να είναι εφικτή.

Ο κύριος στόχος αυτής της μελέτης είναι η ανάπτυξη και δοκιμή εικονικών μοντέλων χρηστών (VUM) που προσομοιώνουν την Ήπια Γνωστική Διαταραχή (MCI) μέσω νέων ειδικών ενοτήτων, ενσωματωμένων σε γνωστικά μοντέλα και καθοριζόμενων από εκτιμήσεις γνωστικών παραμέτρων.

Διερευνήθηκε η ανάπτυξη και εξέλιξη νοητικών διαταραχών σε υπερήλικες ασθενείς µε σχετικά πρόσφατη έναρξη Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου ΙΙ, που µπορεί να εξελιχθούν σε άνοια αγγειακού τύπου, σε Ν.Α., καθώς και ο καθορισμός αγγειακών και άλλων παραγόντων κινδύνου, που επηρεάζουν τον ρυθμό εξέλιξης της νοητικής αυτής διαταραχής. Τέλος, διερευνήθηκε η αποτελεσματικότητα της ειδικής φαρμακευτικής παρέμβασης στην πρόληψη ή επιβράδυνση των παραπάνω διαταραχών. Συνολικά εξετάστηκαν κλινικά, ψυχομετρικά και εργαστηριακά, σύμφωνα µε το πρωτόκολλο, 120 άτομα χωρισμένα σε τέσσερις συγκρίσιμες ομάδες  των 30 ατόµων, ως ακολούθως :
Ομάδα Ι- 30 άτομα χωρίς Σ∆ ΙΙ και Νοητική Διαταραχή (Ομάδα ελέγχου-Φυσιολογικοί).
Ομάδα ΙΙ- 30 άτομα χωρίς Σ∆ ΙΙ αλλά µε Ήπια Νοητική Διαταραχή (ΗΝ∆-
MCI).
Ομάδα ΙΙΙ- 30 άτομα µε Σ∆ ΙΙ χωρίς Νοητική Διαταραχή (Φυσιολογικοί -Σ∆
ΙΙ).
Ομάδα IV- 30 άτομα µε Σ∆ ΙΙ και µε Ήπια Νοητική Διαταραχή (ΗΝ∆ -Σ∆
ΙΙ).
Κριτήρια αποκλεισμού αποτέλεσαν εκτός από την εγκατεστημένη άνοια (MMSE
10-15, το πρόσφατο Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο και η Επιληψία. Οι παράμετροι που μελετήθηκαν κατά τη νευροψυχολογική εκτίμηση ήταν :
 1. MMSE (Mini Mental State Examination)
 2. GDS (Geriatric Depression Scale)
 3. CDT (Clock Drawing Test)
 4. DST (Digit Span Test)
 5. BNT (Boston Naming Test)
 6. TRAIL MAKING FUNCTION A, B
Κατά την κλινική εξέταση υπολογιζόταν ο δείκτης μάζας σώµατος του ασθενούς
(BMI), γινόταν ΗΚΓ έλεγχος και μέτρηση της αρτηριακής πίεσης. Ακολουθούσε
λεπτομερής παθολογική και νευρολογική εξέταση.

Οδηγός για τους φροντιστές ατόμων με νόσο Αλτσχάιμερ, όπου δίνονται ενδεικτικές ασκήσεις με τις οποίες μπορούν να ενθαρρύνουν και να ενισχύσουν την πνευματική δραστηριότητα του προσώπου που πάσχει από άνοια στο σπίτι, συμβάλλοντας έτσι ουσιαστικά στην αντιμετώπιση των γνωστικών διαταραχών που συνεπάγεται η νόσος.

Η παρούσα έκδοση αποτελεί μέρος του έργου "Δημιουργία Δικτύου υποστήριξης της μετάβασης στην Τρίτη Ηλικία των Νοητικά Υστερούντων ανθρώπων", το οποίο υλοποιεί η ΜΚΟ  με επιχορήγηση από το Πρόγραμμα Επιχορήγησης ΜΚΟ στην Ελλάδα «Είμαστε όλοι Πολίτες», που εντάσσεται στον Χρηματοδοτικό Μηχανισμό του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου Περιόδου 2009 – 2014 και χρηματοδοτείται από την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία. Διαχειριστής Επιχορήγησης του Προγράμματος είναι το Ίδρυμα Μποδοσάκη.

Νοσηλευτικές διεργασίες στη νόσο Alzheimer. Ενδιαφέρον για την εκπαίδευση

 Αναλύεται η ανατομία, η φυσιολογία και η παθολογία της νόσου, η οποία προσεγγίζεται από τη σκοπιά του νοσηλευτή.

Ανάλυση της αιτιολογίας, παθοφυσιολογίας, των συμπτωμάτων και των κλινικών χαρακτηριστικών της νόσου, καθώς και ανασκόπηση των νοσηλευτικών παρεμβάσεων που πρέπει να ακολουθηθούν.

Νόσος Alzheimer & νοσηλευτικές παρεμβάσεις. Ενδιαφέρον για την εκπαίδευση

Σκοπός η διερεύνηση της Νόσου Alzheimer, η κατανόησή της καθώς και η ανάδειξη των Νοσηλευτικών Παρεμβάσεων για την καλύτερη εφαρμογή τους και την αποφυγή αρνητικών επιπτώσεων.

Διάλεξη με θέμα τη νόσο Alzheimer.

Νόσος Alzheimer και νοσηλευτικές παρεμβάσεις Ενδιαφέρον για την εκπαίδευση

Η παρούσα εργασία είναι μια προσπάθεια ολιστικής προσέγγισης της νόσου έχοντας ως κεντρικό άξονα τον Νοσηλευτή και τον ρόλο του.

Σκοπός της μελέτης ήταν η διερεύνηση της κοινωνικής προκατάληψης που βιώνουν οι ασθενείς με άνοια και των γνώσεων δείγματος γενικού πληθυσμού για τη νόσο.

Η αύξηση του μέσου όρου ζωής στις αναπτυγμένες χώρες έχει σαν αποτέλεσμα την  αύξηση της συχνότητας εμφάνισης της άνοιας στην  τρίτη ηλικία.Σήμερα η πιο συχνή μορφή άνοιας είναι η νόσος Alzheimer (50-60%  του  συνόλου), η οποία αποτελεί  μείζον  ιατρικό,  κοινωνικό  και οικονομικό πρόβλημα. Ο αριθμός των ασθενών αυξάνεται αλματωδώς.
Η άνοια είναι μια εκφυλιστική νόσος του εγκεφάλου. Στα αρχικά στάδια της νόσου  παρατηρείται  ήπια έκπτωση της μνήμης και των άλλων νοητικών λειτουργιών που συχνά περνούν απαρατήρητα τόσο από τον ίδιο τον ασθενή όσο και από τα μέλη της  οικογένειάς του. Όσο όμως η νόσος εξελίσσεται, επηρεάζονται σταδιακά και οι  δραστηριότητες της  καθημερινής  ζωής του ασθενούς, δηλαδή οι κοινωνικές σχέσεις, η διαχείριση  των  οικονομικών, η  οδήγηση ,  η  φροντίδα  του  εαυτού. Με  την πάροδο  του  χρόνου,  οι  δυσκολίες  αυτές  γίνονται  τόσο  σοβαρές  ώστε  ο  ασθενής  να  εξαρτάται  ολοκληρωτικά  από  τους  άλλους.  Στα  παραπάνω  προστίθενται  ενίοτε και  διαταραχές  στη  συμπεριφορά,  απάθεια  ή επιθετικότητα, διαταραχές ύπνου και όρεξης, υπερκινητικότητα.

Νόσος του Alzheimer. Ενδιαφέρον για την έρευνα

Ορισμός της νόσου. Πληθυσμιακά στατιστικά στοιχεία. Ιστορικά στοιχεία. Κύρια συμπτωματολογικά χαρακτηριστικά. Σχέση με τις μνημονικές λειτουργίες. Διαγνωστικά στοιχεία. Υποθέσεις αιτιολογίας. Παρούσα αντιμετώπιση. Τρέχουσες αντιλήψεις στην αντιμετώπιση και μελλοντικές κατευθύνσεις.

Σκοπός της έρευνας ήταν να ερευνηθεί η τάση εμφάνισης της άνοιας σε άτομα από 65 ετών και άνω ενός ορεινού Δήμου. Επιμέρους σκοποί, ήταν διερεύνηση και ανίχνευση της λειτουργικότητας και της συναισθηματικής κατάστασης των ηλικιωμένων. Βασικός προβληματισμός ήταν η διερεύνηση των πιθανών παραγόντων (φύλο,ηλικία, μορφωτικό επίπεδο) που επιδρούν τόσο στην εμφάνιση έκπτωσης γνωστικών λειτουργιών, όσο και στην εμφάνιση της τάσης για κατάθλιψη.

Σκοπός της έρευνας ήταν η διερεύνηση του επιπολασμού της Άνοιας σε μια ορεινή περιοχή της Κρήτης, με παραδοσιακό τρόπο ζωής, ώστε να δούμε αν τα ευρήματα συμφωνούν με αυτά που είναι διεθνώς παραδεκτά.

Ο ρόλος της άσκησης στην εμφάνιση και την αντιμετώπιση της νόσου Alzheimer Ενδιαφέρον για τους επαγγελματίες υγείας και περίθαλψης

Εργαστήριο Αθλητιατρικής, Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη

Η νόσος Alzheimer είναι μια προοδευτική νευροεκφυλιστική διαταραχή που οδηγεί σε έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών, αλλαγές στην προσωπικότητα, σφαιρική νοητική δυσλειτουργία και λειτουργική έκπτωση των ασθενών. Αποτελεί μια από τις συχνότερες αιτίες νοσηρότητας στα άτομα τρίτης ηλικίας. Σκοπός της παρούσας βιβλιογραφικής ανασκόπησης ήταν η διερεύνηση του ρόλου της άσκησης στην εμφάνιση και την αντιμετώπιση της νόσου, η οποία αποτελεί σοβαρό πρόβλημα για τον ασθενή, την οικογένειά του και το δημόσιο σύστημα υγείας. Από σχετικές έρευνες διαπιστώνεται ότι η αυξημένη φυσική δραστηριότητα μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο προσβολής των ηλικιωμένων από τη νόσο Alzheimer ή να επιβραδύνει την έναρξη εκδήλωσης των συμπτωμάτων της, ενώ συμβάλλει ουσιαστικά στο θεραπευτικό πρόγραμμα, όταν εμφανιστεί αυτή. Η άσκηση φαίνεται ότι μειώνει τις παραμέτρους που ενοχοποιούνται στην παθοφυσιολογία της νόσου, βελτιώνει τις γνωστικές λειτουργίες, τη λειτουργική ικανότητα και την ποιότητα ζωής. Επίσης, συμβάλλει στην πρόληψη και την αποκατάσταση άλλων συνυπαρχουσών νοσηρών καταστάσεων της τρίτης ηλικίας. Έτσι, η άσκηση αποτελεί ένα αποτελεσματικό, ασφαλές, χαμηλού κόστους, μη φαρμακευτικό μέσο για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και την αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης των ασθενών. Τα προγράμματα άσκησης για άτομα με νόσο Alzheimer θα πρέπει να πραγματοποιούνται με σωστή επίβλεψη, ορθό προγραμματισμό και να είναι ευχάριστα και προσαρμοσμένα στις ιδιαιτερότητες των ατόμων, ώστε να εξασφαλίζεται η συστηματική συμμετοχή τους σε αυτά. Επίσης, συστήνεται η μικτή άσκηση, που περιλαμβάνει αερόβιο πρόγραμμα μέτριας έντασης, ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης και ασκήσεις ισορροπίας και ευλυγισίας. Κρίνονται ιδιαίτερα σημαντικές οι παρεμβάσεις για την προαγωγή της φυσικής δραστηριότητας, με τη σωστή ενημέρωση των ατόμων τρίτης ηλικίας, των ασθενών με νόσο Alzheimer και των συγγενών τους, τη συνεργασία των επιστημόνων για την προαγωγή της υγείας μέσω της άσκησης στην τρίτη ηλικία και την ενθάρρυνση για άσκηση ακόμη και των πολύ ηλικιωμένων ατόμων.

Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η παρουσίαση των σημαντικότερων μελετών αναφορικά με τον τρόπο που η διατροφή μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη της νόσου Alzheimer, αλλά και κατά πόσο μπορεί να μειώσει τα συμπτώματά της, μετά την εμφάνισή της.

Έρευνα για το ρόλο της πνευματικής και σωματικής άσκησης ως παρέμβαση, στην οποία η επιστημονική κοινότητα εναποθέτει τις μελέτες της για την αντιμετώπιση της άνοιας. Long Lasting Memories (LLM) project

Οδηγίες για την αντιμετώπιση των συμπεριφορικών και ψυχολογικών συμπτωμάτων της άνοιας.

Τα συμπεριφορικά και ψυχολογικά συμπτώματα της άνοιας είναι ιδιαίτερα διαδεδομένα και έχουν σημαντικές συνέπειες για τον ασθενή και τον περιθάλποντα.
Η ποιότητα ζωής του ασθενούς και του περιθάλποντα επηρεάζεται σημαντικά από την εμφάνιση των παραληρητικών ιδεών, την κατάθλιψη, της απάθειας και της ανώμαλης  κινητικής συμπεριφοράς. Οι ασθενείς που είχαν καλή οικογενειακή ζωή, καλό γάμο, ζεστές σχέσεις με τα παιδιά τους και συναισθηματική ασφάλεια, παρουσιάζουν -τουλάχιστον  στα αρχικά στάδια- λιγότερα προβλήματα συμπεριφοράς και σαφώς καλύτερη φροντίδα και ποιότητα ζωής. 

Στην κλινική πράξη η χρήση σύντομων ανιχνευτικών εργαλείων για την εκτίμηση νοητικών διαταραχών συχνά υποβαθμίζει το ρόλο της ηλικίας και της εκπαίδευσης. Στόχος της συγκεκριμένης μελέτης είναι να προσφέρει ένα πίνακα γρήγορης εκτίμησης της γνωστικής κατάστασης χρήσιμο στην κλινική πράξη αξιοποιώντας την ηλικία και τα χρόνια εκπαίδευσης στην επίδοση του Mini Mental State Εxamination (MMSE) και η σύγκριση της γνωστικής έκπτωσης με βάση την ηλικία. Επίσης, να διερευνήσει τη χρονική έναρξη ενδείξεων γνωστικής έκπτωσης στους ενήλικες.

Μέθοδος: To δείγμα μας ήταν 1114 έλληνες συμμετέχοντες ηλικίας 7-15 και 46-90 ετών χωρίς άνοια, με Ήπια Γνωστική Διαταραχή (ΗΓΔ) και με άνοια τύπου Alzheimer (ATA) σε 3 στάδια (ήπιο, μεσαίο, σοβαρό).

Αποτελέσματα: Οι μεταβλητές της ηλικίας, της εκπαίδευσης και της νοητικής κατάστασης επηρέασαν την επίδοση στο MMSE. Η πιο μικρή διακύμανση βρέθηκε στους εφήβους (13–15 ετών), ενώ η μεγαλύτερη στους ηλικιωμένους 71–90 ετών. Οι ασθενείς με ΗΓΔ παρουσίασαν επίδοση 0.18 τυπική απόκλιση (Τ.Α.) χαμηλότερη από τους μαθητές της Β-Γ Δημοτικού που δεν ήταν στατιστικά σημαντική, ενώ οι ασθενείς με ΑΤΑ όλων των σταδίων κατά μέσο όρο 3.2 Τ.Α., στατιστικά σημαντική.

Συμπέρασμα: Οι ασθενείς με ΗΓΔ έχουν επίδοση στο MMSE ανάλογη με αυτή παιδιών των πρώτων τάξεων του δημοτικού σχολείου, ενώ η επίδοση των ανοϊκών ασθενών από τα πρώτα μέχρι τα σοβαρά στάδια της νόσου είναι σημαντικά χαμηλότερη των παιδιών αυτών με εύρος από 1.72 - 6.4 Τ.Α. Η γνωστική έκπτωση φαίνεται να ξεκινά από την πενταετία 56-60 έτη, αυξάνει στην πενταετία 66-70, ενώ η μεγαλύτερη γνωστική έκπτωση σημειώνεται στη δεκαετία των 70 και κυρίως των 80 ετών.

Πρόγραμμα βοήθειας στο σπίτι για οικογένειες ασθενών με άνοια βασισμένο στο μοντέλο του case manager

Ομιλία για την άνοια Ενδιαφέρον για το κοινό

Βίντεο με ομιλία της Δρ. Π. Σακκά για την άνοια

Οπίσθια Φλοιϊκή Ατροφία Ενδιαφέρον για την έρευνα

Η οπίσθια φλοιϊκή ατροφία (posterior cortical atrophy - PCA) αποτελεί μια νευροεκφυλιστική νόσο που χαρακτηρίζεται από οπτικοχωρικά ελλείμματα (τα οποία προεξάρχουν στην κλινική εικόνα του ασθενούς) και νοητική έκπτωση, η οποία συνήθως ακολουθεί. Θεωρείται υπότυπος της ν. Alzheimer (AD) με προεξάρχουσα την εκφύλιση στις οπίσθιες περιοχές του εγκεφάλου. Συνήθης έναρξη των συμπτωμάτων είναι στην ηλικία των 50-65 ετών. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η παρουσίαση 2 περιστατικών με κλινική εικόνα PCA και ανασκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας.

Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση των οργανικών ψυχικών διαταραχών στα πλαίσια της διασυνδετικής - συμβουλευτικής ψυχιατρικής.
Μελετήθηκαν 60 ασθενείς (33 Α, 27 η με οργανικές ψυχικές διαταραχές, σύμφωνα με τα κριτήρια του DSM IIIR, κατά τη διάρκεια του 1998 στα πλαίσια της διασυνδετικής - συμβουλευτικής ψυχιατρικής του νοσοκομείου μας. Χρησιμοποιήσαμε τη σύντομη εξέταση της διανοητικής κατάστασης (MMSE) και την κλίμακα κατάθλιψης του Hamilton (ΗΑΜ - D17). Συμπληρώθηκε ερωτηματολόγιο, που καταρτίστηκε για τις ανάγκες της έρευνας.
Οι οργανικές ψυχικές διαταραχές ήταν το 10% όλων των παραπομπών. Η διαγνωστική κατάταξη ήταν: παραλήρημα 67%, άνοια 12%, οργανικό σύνδρομο διαταραχής της διάθεσης 12%, οργανικό παραληρητικό σύνδρομο 3%, οργανική ψευδαισθήτωση 3%, οργανικό σύνδρομο διαταραχής της προσωπικότητας 3%. Αναφερόμαστε στη θεραπευτική τους αντιμετώπιση και συγκρίνουμε τα ευρήματά μας με εκείνα άλλων εργασιών.

Η μελέτη αυτή αποσκοπεί στη διερεύνηση της επίδρασης της ορισµατικής δομής στην παραγωγή ρημάτων και της αλληλεπίδρασης ανάµεσα σε ρηματική κλίση και ορισµατική δομή σε ασθενείς µε αφασία και σημασιολογική άνοια. Συγκεκριμένα,εξετάστηκαν τρεις κατηγορίες ρημάτων: παθητικά, αμετάβατα και μεταβατικά µε ένα αντικείμενο. Οι συμμετέχοντες ήταν δέκα ομιλητές µε αφασία και επτά µε σημασιολογική άνοια. Το πείραµα 1 (συµπλήρωση προτάσεων) στόχευε στη διερεύνηση της επίδρασης της ορισµατικής δομής στην κλίση. Στην ομάδα των αφασικών συμμετεχόντων βρέθηκε αλληλεπίδραση ανάμεσα σε ρηματική κατηγορία και χρόνο: Τα παθητικά ρήματα ήταν πιο δύσκολα να παραχθούν στον υπερσυντέλικο  σε σχέση με τα αμετάβατα, ενώ το αντίστροφο βρέθηκε για τον ενεστώτα. Αυτό το εύρηµα επιβεβαιώνει ένα έλλειμμα στην κωδικοποίηση και ανάκληση των διακριτικών χαρακτηριστικών. Με όλο τον σεβασμό στους συμμετέχοντες µε σημασιολογική άνοια, η επίδοσή τους στο πείραμα 1 έδειξε ότι η παραγωγή του υπερσυντέλικου ήταν απλή, ενώ η παραγωγή του ενεστώτα ήταν διαταραγμένη. Αυτό ερμηνεύτηκε ως έλλειμμα στην κωδικοποίηση -και πιθανά – στην αντίληψη των δυναμικών χαρακτηριστικών της όψης του παρατατικού. Το πείραµα 2 (παραγωγή προτάσεων) στόχευε στην διερεύνηση της επιρροής της ορισµατικής δομής στην παραγωγή ρημάτων. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα [-ενεργητικά] ρήματα, δηλ. τα αμετάβατα, ήταν πιο δύσκολα στην παραγωγή από τα [+ενεργητικά] για την ομάδα των αφασικών συμμετεχόντων. Αυτό ερμηνεύτηκε ως έλλειμμα επεξεργασίας των πληροφοριών του λήμματος. Οι συμμετέχοντες µε σημασιολογική άνοια είχαν την ίδια επίδοση σε όλες τις ρηματικές κατηγορίες. Διαπιστώθηκαν ,ωστόσο, ποιοτικές διαφορές ανάμεσα στις ρηματικές κατηγορίες: για τα παθητικά ο κυρίαρχος τύπος λάθους ενέπλεκε την παραγωγή γενικών ρημάτων, κάτι που υποδεικνύει έλλειμμα στο επίπεδο της λεξικής εννοιολογικής δομής. Ο συχνότερος τύπος λάθους για τα αμετάβατα ήταν η παραγωγή [+δραστικών] ρημάτων, κάτι που υποδεικνύει έλλειμμα στην επεξεργασία του λήμματος. Το πείραµα 3 (παραγωγή προτάσεων µε συγκεκριμένο χρόνο) έδειξε ότι η κλίση δεν επηρεάζει την ορθή παραγωγή του ρήματος και της ορισµατικής δομής για καμία από τις δύο ομάδες.Ωστόσο, και στις δύο ομάδες εντοπίστηκαν περιπτώσεις για τις οποίες η κλίση είχε είτε ενισχυτική είτε αρνητική επίδραση στην παραγωγή των ρημάτων.  Επίσης, τα αμετάβατα ρήματα ήταν πιο δύσκολο να παραχθούν,όταν ήταν απαραίτητη μια συγκεκριμένη μορφή του ρήματος, για την ομάδα ασθενών με σημασιολογική άνοια,πράγμα που υποδηλώνει επίδραση της ορισµατικής δομής στην κλίση για την ομάδα αυτή. Συνολικά, η σύγκριση ανάμεσα στις δύο ομάδες έδειξε ότι τα αμετάβατα ρήματα ήταν δύσκολα και για τις δύο. Επίσης η κλίση δεν φαίνεται να επιδρά στην παραγωγή των ρημάτων και της ορισµατικής δομής του για καμία ομάδα .Οι δύο ομάδες, ωστόσο, διέφεραν ως προς το βαθμό της µορφοσυντακτικής διαταραχής (πείραµα 1), ως προς την ύπαρξη ελλείμματος στη λεξική εννοιολογική δομή(πείραµα 2) και ως προς την ύπαρξη επίδρασης της ορισµατικής δομής στην κλίση (πείραµα 3). Υπάρχει μια μεγάλη συζήτηση ανάμεσα στα ευρήματα αυτά με τις σύγχρονες νευρογλωσσολογικές θεωρίες και  τα ψυχογλωσσολογικά μοντέλα παραγωγής λόγου.

Η νόσος Alzheimer (ΝΑ) είναι συχνό νευροεκφυλιστικό νόσηµα, µε
επιπτώσεις στις νοητικές ικανότητες των ηλικιωµένων χαρακτηρίζεται
παθολογοανατοµικά από τις γεροντικές ή αµυλοειδικές πλάκες (ΑΠ) και τις νευρoίνιδικές αλλοιώσεις (ΝΙΑ) που προκαλούνται από την
υπερφωσφορυλίωση της πρωτεΐνης τ. Από τον καιρό της αρχικής
περιγραφής τους, σχεδόν έναν αιώνα πριν, κατέστη σηµαντικό το να γίνει κατανοητός ο ρόλος που αυτές οι αλλοιώσεις διαδραµατίζουν στην παθογένεση της ασθένειας. Παρά την τεράστια συσσώρευση νέων δεδοµένων, η ΝΑ παραµένει ένα αίνιγµα. Σύµφωνα µε την υπόθεση του καταρράκτη του β-αµυλοειδούς (Αβ), η πρωτεολυτική διάσπαση της πρόδροµης πρωτεϊνης του Αβ (ΑΡΡ) οδηγεί στον σχηµατισµό των ινιδίων Αβ και θεωρείται ως ο πρωταρχικός ένοχος της νευροεκφύλισης. Αλλες θεωρίες υποστηρίζουν ότι ο νευρωνικός θάνατος προκαλείται από ενδοκυττάρια γεγονότα, όπως η υπερφωσφορυλίωση των πρωτεινών τ, η οποία οδηγεί στις νευρόίνιδικές αλλοιώσεις. Αλλά ο καθορισµός ποιας από τις δύο διαδικασίες, η ενδοκυττάρια ή η εξωκυττάρια, διαδραµατίζει
πρωταγωνιστικό ρόλο στην ΝΑ, είναι ακόµα ένα αµφιλεγόµενο θέµα,
δεδοµένου ότι και οι δύο θεωρίες έχουν εξεταστεί λεπτοµερώς και έχουν υποστηριχθεί από µεγάλο αριθµό στοιχείων. Προσφάτως, λιγότερο εξειδικευµένοι µηχανισµοί, όπως το οξειδωτικό stress, η απόπτωση, γενετικές ανωµαλίες, διαταραχές της νευροµεταβίβασης και η φλεγµονή ως µια γενικότερη διαδικασία, έχουν έρθει στο προσκήνιο της επιστηµονικής έρευνας. οι παραπάνω διεργασίες δηµιουργούν στο σύνολό τους έναν από τους πιο δυσεπίλυτους γρίφους της σύγχρονης Ιατρικής. Επισηµαίνονται τα κυριότερα σηµεία της τρέχουσας γνώσης σχετικά µε την ΝΑ και γίνεται µια απλοποιητική προσέγγιση στους πιθανούς παθογενετικούς µηχανισµούς. Η αποκρυπτογράφηση των ελλοχευόντων µηχανισµών της ασθένειας Θα προαγάγει τις προσπάθειες για τη θεραπευτική προσέγγιση σε αυτό το τόσο σηµαντικό πρόβληµα της δηµόσιας υγείας.

Εισαγωγή: ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα δημόσιας υγείας της εποχής μας είναι η γήρανση του πληθυσμού. Αυτό το γεγονός έχει ως αποτέλεσμα, ανάμεσα σε άλλα προβλήματα, μια αύξηση στις περιπτώσεις γνωστικής έκπτωσης. Τα ανοϊκά νοσήματα, συνηθέστερα η νόσος Alzheimer, και η αγγειακή άνοια, αποτελούν τα συχνότερα αίτια χρόνιας γνωστικής έκπτωσης σε ηλικιωμένους. Η πιθανόν πολυπαραγοντική αιτιολογία των νοσημάτων αυτών δεν είναι πλήρως διευκρινισμένη και η θεραπεία τους δεν είναι ανεπτυγμένη σε ικανοποιητικό βαθμό, με αποτέλεσμα η πρόληψή τους να είναι ιδιαίτερα σημαντική. Τα τελευταία χρόνια, πολλές προοπτικές επιδημιολογικές μελέτες στο εξωτερικό, όχι όμως και στην Ελλάδα, προσπάθησαν να αναγνωρίσουν παράγοντες που σχετίζονται με τον κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης και άνοιας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στους τροποποιήσιμους παράγοντες. Η ανασκόπηση των προοπτικών αυτών αναλύσεων, αλλά και σχετικών τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι αφενός παράγοντες όπως η σωματική δραστηριότητα, η Μεσογειακή διατροφή, τα φρούτα και τα λαχανικά, τα ψάρια, τα ω-3 πολυακόρεστα και τα μονοακόρεστα λιπαρά οξέα και η χαμηλή έως μέτρια πρόσληψη αλκοόλ μπορεί να έχουν προστατευτική δράση και αφετέρου παράγοντες όπως το κάπνισμα, ο σακχαρώδης διαβήτης, η αρτηριακή υπέρταση, η κατάθλιψη, η παχυσαρκία και τα κορεσμένα και τα trans λιπίδια μπορεί να αποβούν επιζήμια.
Σκοπός: να αναγνωριστούν  διατροφικές, ιατρικές και κοινωνικο-δημογραφικές μεταβλητές, οι οποίες μπορεί να επηρεάζουν τη γνωστική λειτουργία στους ηλικιωμένους ελέγχοντας ταυτόχρονα την επίδραση πιθανών σχετικών παραγόντων όπως τα καταθλιπτικά συμπτώματα.
Συμμετέχοντες: 732 κατά τεκμήριο υγιείς άνδρες και γυναίκες, 60 ετών και άνω κατά την έναρξη της μελέτης, κάτοικοι Αττικής. Το δείγμα αυτό ανήκει στο ελληνικό σκέλος της προοπτικής μελέτης ΕΠΙΚ (Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Συνεργασίας Ιατρικής και Κοινωνίας), η οποία έχει σχεδιασθεί έτσι ώστε να αντιπροσωπεύει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τον γενικό ελληνικό πληθυσμό.
Μέθοδος: κατά την έναρξη της μελέτης και τη βασική εξέταση (1993-1999) καταγράφηκαν διατροφικοί, ιατρικοί, κοινωνικο-δημογραφικοί, σωματομετρικοί παράγοντες και παράγοντες τρόπου ζωής για κάθε έναν από τους συμμετέχοντες με έγκυρα εργαλεία. Έξι με 13 έτη αργότερα αξιολογήθηκε, πάλι μέσω έγκυρων εργαλείων (Mini-Mental State Examination, MMSE, και Geriatric Depression Scale), η κατάσταση των γνωστικών λειτουργιών και η ύπαρξη καταθλιπτικών συμπτωμάτων των συμμετεχόντων. Οι διάφοροι παράγοντες κωδικοποιήθηκαν σε αντίστοιχες μεταβλητές και διερευνήθηκαν πιθανές συσχετίσεις μεταξύ τους. Συγκεκριμένα, εφαρμόσθηκε η στατιστική μέθοδος της πολλαπλής γραμμικής εξάρτησης με εξαρτημένη μεταβλητή τη βαθμολογία στο MMSE. Σημειώνεται πως ορισμένες σχέσεις ελέγχθηκαν για πρώτη φορά παγκοσμίως.
Αποτελέσματα: η στατιστική ανάλυση έδειξε πως η βαθμολογία στο MMSE σχετίζεται θετικά με τα έτη εκπαίδευσης, το ύψος και τη σωματική δραστηριότητα και αρνητικά με την ηλικία, την ύπαρξη σακχαρώδη διαβήτη, τα καταθλιπτικά συμπτώματα (η σχέση αυτή είναι συγχρονική) και την πρόσληψη πολυακόρεστων λιπαρών οξέων και σπορέλαιων. Οι σχέσεις μεταξύ βαθμολογίας MMSE και καπνίσματος, παχυσαρκίας, αρτηριακής υπέρτασης, κατανάλωσης αλκοόλ, Μεσογειακής διατροφής, και πρόσληψης κορεσμένων λιπαρών οξέων, μονοακόρεστων λιπαρών οξέων, φρούτων, λαχανικών και ψαριών ήταν στατιστικά μη σημαντικές.
Συμπέρασμα: η σωματική δραστηριότητα και πρώιμες περιβαλλοντικές επιδράσεις,οι οποίες αντανακλώνται πιθανά σε μεγαλύτερο ύψος, είναι σημαντικοί παράγοντες πρόβλεψης για τη γνωστική λειτουργία στους ηλικιωμένους. Επιπλέον, τεκμηριώθηκε  από την παρούσα ανάλυση η βλαπτική επίδραση κάποιων καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης στις γνωστικές λειτουργίες. Αντίθετα, η κατανάλωση σπορέλαιου πιθανά επηρεάζει τη νόηση ενώ η επίδραση άλλων διατροφικών παραγόντων δε φαίνεται να έχει μεγάλη επίδραση.

Ιστορικό. Οι κλίμακες αξιολόγησης που συμπληρώνονται από πληροφοριοδότες/φροντιστές χρησιμοποιούνται ευρέως στην άνοια, αλλά τα χαρακτηριστικά των ασθενών και των φροντιστών επηρεάζουν την τελική βαθμολογία. Στόχος μας ήταν να αξιολογήσουμε το ρόλο των παραγόντων που σχετίζονται με τον ασθενή και τον φροντιστή στην Global Deterioration Scale (GDS) σε ένα δείγμα Ελλήνων ασθενών με άνοια. Μέθοδοι. Στη μελέτη συμμετείχαν 194 ασθενείς με άνοια και 194 φροντιστές / οικογενειακούς συγγενείς. Χρησιμοποιήθηκαν οι κλίμακες Σύντομη Εξέταση της Νοητικής Κατάστασης (MMSE) και Ερωτηματολόγιο Απογραφής Ψυχιατρικών Συμπτωμάτων (NPI). Ο δείκτης Katz (K-IADL) των Βασικών Καθημερινών Δραστηριοτήτων χορηγήθηκε σε ασθενείς και οι κλίμακες Κατάθλιψης (CES-D) και επιβάρυνσης Zarit Burden Interview (ZBI) σε φροντιστές. Τα δημογραφικά στοιχεία των συμμετεχόντων και τα χαρακτηριστικά των ασθενών και των φροντιστών εισήχθησαν σε ανάλυση παλινδρόμησης (3-block regression analysis). Αποτελέσματα. Το τελικό μοντέλο εξήγησε το 55% της συνολικής διακύμανσης του αποτελέσματος του GDS του φροντιστή. Οι ακόλουθες μεταβλητές συνέβαλαν σημαντικά στο τελικό μοντέλο: MMSE (β = -0.524). K-IADL (β = -0,264). ZBI (β = 0.145). Συμπέρασμα. Επιβεβαιώνουμε τη συμβολή της γνωστικής και λειτουργικής κατάστασης των ασθενών και της επιβάρυνσης των φροντιστών στη βαθμολογία της αξιολόγησης της κλίμακας GDS από τους φροντιστές, ανεξαρτήτως των δημογραφικών χαρακτηριστικών.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η εξέλιξη των βιοδεικτών εξηγεί καλύτερα την μεταβλητότητα στη γνωστική εξασθένηση σε σχέση  με τις τιμές γραμμής αναφοράς. Αυτή η μελέτη εξετάζει την εξέλιξη καθιερωμένων βιοδεικτών μαζί με την εξέλιξη ενός νέου δείκτη σε διαχρονική γνωστική εξασθένηση.
ΜΕΘΟΔΟΙ: Συνολικά, το δείγμα της μελέτης αποτέλεσαν 215 άτομα με φυσιολογική γνωστική λειτουργία, ήπια γνωστική εξασθένηση (MCI) ή ασθενείς με αρχικά στάδια νόσου του Alzheimer (ΝΑ). Υπολογίσαμε τον ρυθμό της εξέλιξης των βιοδεικτών  ως προγνωστικό δείκτη της κλινικής έκβασης στα 5 έτη.  
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Η πρόωρη γνωστική έκπτωση ,μπορούσε να εξηγηθεί καλύτερα από την τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων με 18F-φλουοροδεοξυγλυκόζη (FDG- PET), το πάχος του προσφηνοειδούς και μέσου κροταφικού φλοιού, και την εξέλιξη των δεικτών των σύνθετων καθημερινών δραστηριοτήτων (IADL). Χρησιμοποιώντας το μοντέλο αναλογικών κινδύνων του Cox  βρήκαμε ότι αυτές οι πρόοδοι ήταν ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου για τη μετατροπή α) της MCI σε ΝΑ. (προσαρμοσμένη αναλογία κινδύνου 1,45, 95% διάστημα εμπιστοσύνης 1,20 έως 1,93? Ρ = 1,23 × 10 (-5)) και β) φυσιολογικών ατόμων σε MCI (προσαρμοσμένη αναλογία κινδύνου 1,76? 95% διάστημα εμπιστοσύνης 1,32 έως 2,34? Ρ = 1,55 × 10 (-5)).
ΣΥΖΗΤΗΣΗ: Σε σύγκριση με την πρότυπη βιολογική βιοδείκτες, σύνθετες λειτουργικές σημειωτές IADL θα μπορούσε επίσης να παρέχει προγνωστική πληροφορία για γνωστική έκπτωση κατά την προσυμπτωματική στάδιο. Αυτό έχει σημαντικές επιπτώσεις για τις κλινικές δοκιμές με έμφαση στην πρόληψη σε ασυμπτωματικά άτομα.

Η άνοια αποτελεί ένα από τα συνεχώς επιδεινούμενα προβλήματα της σύγχρονης κοινωνίας. Η άμεση ίαση δεν αποτελεί πιθανή λύση προς το παρόν, η επιστήμη όμως έχει ανακαλύψει πλέον μια σειρά από τρόπους για να επιβραδύνει και, υπό προϋποθέσεις, να ανακόπτει την εξέλιξή της. Ένα διαρκώς αναπτυσσόμενο επιστημονικό πεδίο είναι η γνωστική ενδυνάμωση ή/και αποκατάσταση με τη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών (Computerized Cognitive Rehabilitation) και εικονικών περιβαλλόντων (Virtual Environments). Σύμφωνα με την υπάρχουσα βιβλιογραφία, υποβάλλοντας τους ασθενείς σε διάφορες νευροαποκαταστασιακές συνθήκες στο πλαίσιο τρισδιάστατων εικονικών περιβαλλόντων, είναι δυνατόν να αποκτηθούν σημαντικά οφέλη, όπως η δυνατότητα επιστροφής στην καθημερινή ζωή του ατόμου (transferability), αλλά και η διατήρηση του όποιου θεραπευτικού οφέλους σε βάθος χρόνου σε σχέση με το χρονικό διάστημα της νευροαποκαταστασιακής παρέμβασης. Στην παρούσα μελέτη εξετάζεται κατά πόσον τα «ηλεκτρονικά παιχνίδια εκπαίδευσης και μάθησης» (ΗΠΜΕ – Serious Games) έχουν χρηστική αξία στον τομέα της νευρογνωστικής υποβοήθησης πασχόντων από άνοια. Για τις ανάγκες της έρευνας έχουμε διεξαγάγει μια σειρά περιπτωσιολογικών μελετών, βασιζόμενοι σε 10 ηλικιωμένους ασθενείς οι οποίοι πάσχουν από μέσης ή ήπιας βαρύτητας έκπτωση των ανωτέρων λειτουργιών, περιλαμβανομένων διαφόρων τύπων άνοιας (Αγγειακή, Νόσος του Alzheimer, LewyBD, και συνδυασμός). Οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε αποκαταστασιακή παρέμβαση μέσω ΗΠΜΕ για ένα σύνολο 10 ωρών σε διάστημα 4–5 εβδομάδων. Με το πέρας του προγράμματος γνωστικής αποκατάστασης, εκτιμήθηκε η επίδοση των ασθενών σε τυποποιημένες νευροψυχολογικές δοκιμασίες (αφορούν: ενεργούσα μνήμη, συντήρηση μνήμης, προσοχή, επίλυση προβλημάτων, άκαμπτος τρόπος σκέψης και επιτελικές λειτουργίες) και συγκρίθηκε με μετρήσεις που πραγματοποιήθηκαν πριν την έναρξη της παρέμβασης, κατά τη διάρκειά της, και με το πέρας της. Η πειραματική μας υπόθεση αναζητεί μια σημαντική διαφορά μεταξύ των αποτελεσμάτων της γνωστικής επίδοσης των ασθενών μεταξύ της προ- και μετα-αποκαταστασιακής περιόδου, απότοκη της διαδραστικής αποκατάστασης με βάση τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές (Interactive Computer-based Training, ICT). Εν κατακλείδι, πραγματοποιήθηκε ανασκόπηση και σύντομη ανάλυση της σχετικής βιβλιογραφίας με στόχο τη διερεύνηση της συγκεκριμενοποίησης των δυνητικά ωφελούμενων μεταβλητών, αλλά και για την όσο το δυνατόν καλύτερη κατανόηση των πολυπαραγοντικών αιτιών που σχετίζονται με την αποκατάσταση και επανεκπαίδευση του πάσχοντος πληθυσμού. Σκοπός ήταν ο προοπτικός σχεδιασμός γνωστικής αποκατάστασης μέσω ΗΠΜΕ, ικανός να συνδυάζει τόσο τον νευροαποκαταστατικό χαρακτήρα του ελεγχόμενου εικονικού περιβάλλοντος, όσο και τον δυνητικό ρεαλισμό που του αποδίδεται (πραγματολογική εγκυρότητα). Τα αποτελέσματα έδειξαν σχετική βελτίωση στο σύνολο των υπό εξέταση γνωστικών μεταβλητών μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος νευροαποκατάστασης, ενώ η παράλληλη ανασκόπηση της βιβλιογραφίας επί του θέματος ανέδειξε μεθοδολογικούς προβληματισμούς αντίστοιχους με αυτούς της παρούσας μελέτης.

Ποια είναι τα στάδια της άνοιας; Ενδιαφέρον για το κοινό

Πληροφορίες για τα στάδια της άνοιας

Πρόλογος: Η ποιότητα ζωής (QOL) αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο ως ο κύριος στόχος στην αντιμετώπιση της άνοιας. Αν και οι μελέτες σχετικά με την Ποιότητα Ζωής αυξήθηκαν δραματικά τα τελευταία χρόνια, λίγες μελέτες έχουν εξετάσει παράγοντες πρόβλεψης της Ποιότητας Ζωής λαμβάνοντας υπόψη τις μεταβλητές των φροντιστών. Στην παρούσα μελέτη εξετάστηκαν παράγοντες ασθενών και φροντιστών και η σχέση τους με την Ποιότητα Ζωής .

ΜΕΘΟΔΟΙ:
Πρόκειται για συγχρονική μελέτη σε 161 ζευγάρια ασθενών με άνοια και των κύριων φροντιστών τους που διέμεναν στην κοινότητα . Η ΠΖ  μετρήθηκε με την κλίμακα ADRQL, ένα εξειδικευμένο εργαλείο μέτρησης της Ποιότητας Ζωής στην άνοια. Οι δημογραφικοί παράγοντες συλλέχθηκαν καιτα  αξιολογήθηκαν κλινικά χαρακτηριστικά χρησιμοποιώντας σταθμισμένες κλίμακες.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ:
Στις μονοπαραγοντικές αναλύσεις πολλά χαρακτηριστικά ασθενών και φροντιστών σχετίστηκαν με την ΠΖ των ασθενών. Στην πολυπαραγοντική ανάλυση, ανεξάρτητοι προγνωστικοί παράγοντες επιδείνωσης της ΠΖ των ασθενών ήταν οι διαταραχές συμπεριφοράς και τα καταθλιπτικά συμπτώματα των ασθενών με άνοια, η εξάρτηση σε βασικές δραστηριότητες της καθημερινής ζωής, η φτωχή γνωστική λειτουργία και η χρήση των αντιψυχωσικών φαρμάκων, η επιβάρυνση του φροντιστή, και το να μην είναι ο φροντιστής  ενήλικο τέκνο. Οι παράγοτες αυτοί εξήγησαν το 59,8% της συνολικής διακαύμανσης της Ποιότητας Ζωής.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ:
Το QOL για ένα άτομο με άνοια είναι ένα πολύπλοκο ζήτημα που σχετίζεται με διάφορους παράγοντες ασθενούς και φροντιστή. Οι προσπάθειες βελτίωσης της QOL των ασθενών θα πρέπει να αντιμετωπιστούν τόσο για τους ασθενείς όσο και για τους φροντιστές. Η μέτρηση της QOL θα πρέπει να συμπεριλαμβάνεται, όταν είναι δυνατόν, ως τυποποιημένο εργαλείο μέτρησης, στην καθημερινή κλινική πράξη άνοιας.

Πλαίσιο: Ο ύπνος είναι κρίσιμος για τη γνωστική λειτουργία, ιδιαίτερα για τη μνήμη, δεδομένης της πολύπλοκης συσχέτισης του με τις νευροεκφυλιστικές διεργασίες. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να εξεταστεί ο συσχετισμός μεταξύ ποιότητας ύπνου καθώς και  της διάρκειας του και η απόδοση της μνήμης σε έναν ηλικιωμένο πληθυσμό της Ελλάδας.
Σχεδιασμός: Διατομεακή μελέτη στην Ελληνική Διαχρονική Έρευνα της Γήρανσης και της Διατροφής (HELIAD), αντιπροσωπευτική μελέτη πληθυσμού ηλικιωμένων (65 ετών και άνω).
Μέθοδοι: Συμπεριλήφθηκαν δεδομένα από 1589 συμμετέχοντες χωρίς φαρμακευτική αγωγή για ύπνο. Η ποιότητα ύπνου εκτιμήθηκε χρησιμοποιώντας τη κλίμακα ύπνου από τη Μελέτη Ιατρικών Αποτελεσμάτων. Μια εκτεταμένη νευροψυχολογική αξιολόγηση που εξέταζε τη μνήμη χορηγήθηκε σε κάθε συμμετέχοντα. Χρησιμοποιήθηκαν αναλύσεις γραμμικής παλινδρόμησης για να εξεταστεί κατά πόσο η ποιότητα του ύπνου (υψηλότερη βαθμολογία, κακή ποιότητα) ή / και η διάρκεια του ύπνου συσχετίστηκαν με τη μνήμη που εκφράζεται με τη μορφή ενός z-score. Η ηλικία, το φύλο, η εκπαίδευση και ο δείκτης μάζας σώματος συμπεριλήφθηκαν ως παράγοντες. Οι κύριες αναλύσεις διεξήχθησαν πρώτα στο συνολικό δείγμα, στη συνέχεια με την εξαίρεσή των ασθενών με άνοια  και τελικά με τον αποκλεισμό τόσο των πασχόντων από άνοια όσο και των συμμετεχόντων με  Ήπια Γνωστική εξασθένηση (MCI). Στη συνέχεια διεξήγαμε περαιτέρω αναλύσεις σχετικά στους συμμετέχοντες χωρίς άνοια, μη-MCI ομάδα, αρχικά στρωματοποιημένη με το γονίδιο Apolipoprotein E-e4. Εξετάσαμε περαιτέρω τον ρόλο της συν-νοσηρότητας, καθώς και τη σχέση μεταξύ των ομάδων διάρκειας του ύπνου και της μνήμης. Διερευνήσαμε επίσης οποιαδήποτε  αλληλεπίδραση μεταξύ φύλου και ποιότητας ύπνου / διάρκειας στη μνήμη. Στη συνέχεια εξετάσαμε τις συσχετίσεις μεταξύ των συνιστωσών των μέτρων ύπνου και των βαθμολογιών μνήμης. Τέλος, εξετάσαμε χωριστά τις συσχετίσεις μεταξύ ποιότητας / διάρκειας ύπνου και λεκτικής / μη λεκτικής μνήμης.
Αποτελέσματα: Στο συνολικό δείγμα, παρατηρήσαμε σημαντικές συσχετίσεις μεταξύ της διάρκειας του ύπνου και της μνήμης (Β = _.001, p = 0,0001), αλλά όχι για την ποιότητα του ύπνου και τη μνήμη (Β = _0,038, p = 0,121). Μετά τον αποκλεισμό των συμμετεχόντων με άνοια, οι συσχετισμοί ήταν σημαντικοί για: την ποιότητα του ύπνου και τη μνήμη (Β = _0.054, p = 0.023), και τη διάρκεια του ύπνου και τη μνήμη (Β = _0.001, ρ_0.0001). Μετά τον αποκλεισμό τόσο του MCI όσο και των ασθενών με άνοια, οι συσχετίσεις μεταξύ ποιότητας ύπνου και μνήμης (Β = _0.065, p = 0.006) και διάρκειας ύπνου και μνήμης (Β = _.001, ρ = 0.003) ήταν ακόμη σημαντικές. Η συσχέτιση μεταξύ των ομάδων διάρκειας του ύπνου και της λειτουργίας μνήμης ήταν επίσης σημαντική, έτσι ώστε η κακή απόδοση της μνήμης συσχετίστηκε με την ομάδα μεγαλύτερης διάρκειας ύπνου. Τα αποτελέσματα παρέμειναν σημαντικά ακόμη και μετά τον έλεγχο για τις συν-νοσηρότητες, καθώς και μετά την προσθήκη στο μοντέλο του άγχους και της κατάθλιψης ως ομοιοπαθητικά. Οι συσχετίσεις μεταξύ της ποιότητας του ύπνου και της μνήμης, της διάρκειας του ύπνου και της μνήμης υπήρχαν στους μη μεταφορείς ApoE-e4. Οι μεμονωμένες ερωτήσεις ύπνου που πιθανότατα έδειχναν ότι οδήγησαν τις συσχετίσεις μεταξύ ύπνου και μνήμης ήταν: χρόνος να κοιμηθούμε, να μην κοιμόμαστε ήσυχοι, να έχουμε αρκετό ύπνο για να νιώσουμε ξεκούραστοι μετά το ξύπνημα το πρωί και να πάρουμε το απαραίτητο ποσό ύπνου. Η διάρκεια του ύπνου σχετίζεται τόσο με τη λεκτική όσο και με τη μη λεκτική μνήμη, ενώ η ποιότητα του ύπνου συνδέεται μόνο με τη λεκτική μνήμη.
Συμπέρασμα: Η κακή ποιότητα ύπνου και η μεγαλύτερη διάρκεια του ύπνου συνδέονταν με χαμηλή απόδοση μνήμης, ανεξάρτητα από τους δημογραφικούς και κλινικούς παράγοντες, σε ένα μεγάλο δείγμα γνωστικών υγιών ηλικιωμένων Ελλήνων ενηλίκων. Άλλες παράμετροι από τις μετρήσεις του ύπνου και της μνήμης θα μπορούσαν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη συσχέτιση. Τα επίπεδα της μελατονίνης ή της δυσλειτουργίας των κιρκαδικών ρυθμών ενδέχεται να διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στις παραπάνω σχέσεις.

Πληροφορίες σχετικά με την ποιότητα ζωής ενός ατόμου με αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο ή/και άνοια μπορούν να εξαχθούν από τις αναφορές του φροντιστή σε αντίστοιχες κλίμακες. Η ποιότητα ζωής των ασθενών
είναι άμεσα συνδεδεμένη με την αποτελεσματικότητα της επικοινωνίας τους τόσο με το φροντιστή, όσο και με
τους γύρω τους. Δημογραφικά χαρακτηριστικά, όπως το φύλο, η ηλικία, το πόσα χρόνια ζει κάποιος με την
ασθένεια, και τη διαταραχή επικοινωνίας, σχετίζονται με το πώς οι ασθενείς και οι φροντιστές τους βιώνουν την
ασθένεια. Με βάση τα παραπάνω, 47 φροντιστές (20 φροντιστές ασθενών με άνοια και 27 φροντιστές ασθενών με ΑΕΕ) απάντησαν ένα ερωτηματολόγιο βασισμένο στις κλίμακες SF36, Quality of Communication Life
Scale, και Stroke Specific Quality of Life Scale, το οποίο αποτελούνταν από πέντε θεματικές: 1. Καθημερινές
δραστηριότητες και αυτονομία, 2. Αυτο-αντίληψη και προσωπικότητα, 3. Κοινωνική ζωή και αλληλεπίδραση,
4. Γνωστικές και επικοινωνιακές δεξιότητες, και 5. Άλλες Γενικές Ερωτήσεις. Οι ασθενείς με αγγειακό εγκεφαλικό
επεισόδιο είχαν σημαντικά υψηλότερη βαθμολογία στην αυτο-αντίληψη και προσωπικότητα συγκριτικά με τους
ασθενείς με άνοια. Στατιστικώς σημαντικές διαφορές φύλου παρατηρήθηκαν για το συνολικό δείγμα όσον αφορά την κοινωνική ζωή και την αλληλεπίδραση, με τις γυναίκες να παρουσιάζουν μεγαλύτερη έκπτωση από τους
άνδρες. Η ανάλυση διασποράς έδειξε στατιστικώς σημαντικές διαφορές μόνο σχετικά με τις γνωστικές και επικοινωνιακές δεξιότητες, στις οποίες τη μεγαλύτερη έκπτωση παρουσίασαν ασθενείς που ζούσαν με τη διαταραχή
πάνω από 11 χρόνια. Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας παρέχουν σημαντικές πληροφορίες σχετικά με
το πώς μπορούν να έρθουν σε καλύτερη συμφωνία οι απόψεις των φροντιστών και η αντικειμενική έκβαση της
αποκατάστασης, όσον αφορά την ποιότητα της επικοινωνίας.

Στόχος ήταν η προσαρμογή και η τυποποίηση της κλίμακας ελέγχου της μνήμης (TYM) Test your memory (TYM) στην ελληνική γλώσσα. Τα ευρήματα είναι συναφή με προηγούμενες αναφορές σε μια ποικιλία πολιτιστικών συνθηκών που υποστηρίζουν την πιθανή χρησιμότητα του TYM ως εργαλείου ανίχνευσης άνοιας.

Ο πληθυσμός των ηλικιωμένων ατόμων ανά τον κόσμο ετησίως πολλαπλασιάζεται. Σύμφωνα με πρόσφατα στατιστικά στοιχεία, ο αριθμός των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω θα ανέλθει το 2025 σε 1.121.000.000 από 214.000.000 που ήταν το 1950. Αυτό το φαινόμενο δημιουργεί την ανάγκη να αναζητηθούν πρακτικές οδηγίες και λύσεις για να εξασφαλιστούν σε αυτό το μεγάλο μέρος του πληθυσμού επιτυχημένα γηρατειά.
Πολλοί άνθρωποι αναρωτιούνται αν μπορούν να κάνουν κάτι για να προλάβουν τη Νόσο Alzheimer που είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας και προσβάλλει το 8% των ατόμων άνω των 65 ετών.
Το φυλλάδιο αυτό γράφτηκε για να βοηθήσει όσους το διαβάσουν να γεράσουν υγιείς, ενεργοί και ευτυχισμένοι!

Προτείνουμε μια νέα προσέγγιση για την πρόβλεψη της εξέλιξης της νόσου Αλτσχάιμερ (AD) - πολυπαραγοντική κανονική παλινδρόμηση - η οποία εγγενώς μοντελοποιεί τη διαταγμένη φύση της ατροφίας του εγκεφάλου που καλύπτει την κανονική γήρανση (CTL) έως την ήπια γνωστική εξασθένηση (MCI). Η κανονική παλινδρόμηση παρέχει πιθανολογικές προβλέψεις τάξεως καθώς και έναν συνεχή δείκτη εξέλιξης της νόσου.

Πρόγραμμα AD-GAMING. Ενδιαφέρον για το κοινό

Το πρόγραμμα AD-GAMING (ανάπτυξη ενός προγράμματος κατάρτισης για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων με νόσο Alzheimer, μέσω των «Serious Games») έχει ως στόχο την ανάπτυξη των τεχνολογικών και των ψηφιακών δεξιοτήτων και γνώσεων της Τεχνολογίας Πληροφοριών και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) των ατόμων με νόσο Alzheimer, των οικογενειών τους και των περιθαλπόντων τους, μέσω της χρήσης των «Serious Games».  Για να το επιτύχει αυτό, η έρευνα επιδιώκει τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων με νόσο Alzheimer, την κοινωνική τους ζωή και την ευημερία τους. Στο πρόγραμμα συμμετέχει η Ελληνική Εταιρία Νόσου Alzheimer και Συγγενών Διαταραχών.

Πρόγραμμα: "Ασημένιοι θεατές" Ενδιαφέρον για το κοινό

Πρόγραμμα που αφορά στη δημιουργία και το συντονισμό λέσχης κινηματογράφου για υγιείς ηλικιωμένους καθώς και για ασθενείς με άνοια και νόσο Alzheimer και τους φροντιστές τους.

Η νόσος Alzheimer (NA) είναι μια νευροεκφυλιστική νόσος που ταλαιπωρεί ιδιαίτερα τις δυτικές κοινωνίες. Η έρευνα για την παθογένεια και τα αίτια της νόσου δεν θα μπορούσε να αφήσει στο περιθώριο το γενετικό της προφίλ. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, τα γονίδια αλληλεπιδρούν με επιγενετικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες, ώστε εκφραζόμενα να συμβάλλουν στην εμφάνιση της κλινικής εικόνας της νόσου. Ωστόσο, με εξαίρεση λίγες περιπτώσεις, τα γονίδια από μόνα τους, δεν μπορούν να αποτελέσουν την αιτία εμφάνισης της ΝΑ. Μέσα στην τελευταία 20ετία έχουν περιγραφεί πολυάριθμοι επιβαρυντικοί ή προστατευτικοί πολυμορφισμοί. Στην παρούσα ανασκόπηση θα γίνει παρουσίαση των γνωστότερων πολυμορφισμών του γονιδιώματος που έχουν συσχετισθεί με τον κίνδυνο εμφάνισης της ΝΑ. Ιδιαίτερη αναφορά θα γίνει στον πιο γνωστό προδιαθεσικό παράγοντα, αυτόν της Απολιποπρωτεΐνης Ε (ΑPOΕ ε4), καθώς επίσης και στον πολυμορφισμό TREM2 (rs75932628) ο οποίος αν και σπανιότερος, είναι εξίσου επιβαρυντικός με το αλληλόμορφο ε4 της ΑPOΕ.

Βασικά μηνύματα
1 Ο αριθμός των ατόμων με άνοια αυξάνεται παγκοσμίως, αν και η συχνότητα εμφάνισης σε ορισμένες χώρες έχει μειωθεί.
2 Να είστε φιλόδοξοι για την πρόληψη
Συνιστούμε την ενεργό θεραπεία της υπέρτασης σε μεσήλικες (45-65 ετών) και ηλικιωμένους (ηλικίας άνω των 65 ετών) χωρίς άνοια για τη μείωση της συχνότητας εμφάνισης άνοιας. Οι παρεμβάσεις για άλλους παράγοντες κινδύνου, συμπεριλαμβανομένης της παιδικής εκπαίδευσης, της άσκησης, της διατήρησης της κοινωνικής δέσμευσης, της μείωσης του καπνίσματος και της διαχείρισης της απώλειας της ακοής, της κατάθλιψης, του διαβήτη και της παχυσαρκίας, θα μπορούσαν να καθυστερήσουν ή να αποτρέψουν το ένα τρίτο των περιπτώσεων άνοιας.
3 Αντιμετωπίστε τα γνωστικά συμπτώματα
Για να μεγιστοποιηθεί η γνώση, στα άτομα με νόσο του Αλτσχάιμερ ή άνοια με σώματα Lewy θα πρέπει να προσφέρονται αναστολείς χολινεστεράσης σε όλα τα στάδια ή memantine για σοβαρή άνοια. Οι αναστολείς χολινεστεράσης δεν είναι αποτελεσματικοί σε ήπια γνωστική εξασθένηση.
4 Ατομική φροντίδα άνοιας
Η καλή φροντίδα άνοιας καλύπτει ιατρική, κοινωνική και υποστηρικτική περίθαλψη. Θα πρέπει να προσαρμόζεται στις μοναδικές ατομικές και πολιτιστικές ανάγκες, προτιμήσεις και προτεραιότητες και θα πρέπει να περιλαμβάνει στήριξη για τους φροντιστές της οικογένειας.
5 Φροντίδα για οικογενειακούς φροντιστές
Οι φροντιστές της οικογένειας διατρέχουν υψηλό κίνδυνο κατάθλιψης. Αποτελεσματικές παρεμβάσεις, όπως οι μέθοδοι για τις σχέσεις (START) ή οι πόροι για την ενίσχυση της παρέμβασης για την υγεία του φροντιστή του Alzheimer (REACH), μειώνουν τον κίνδυνο κατάθλιψης, αντιμετωπίζουν τα συμπτώματα και πρέπει να διατίθενται.
6 Σχέδιο για το μέλλον
Τα άτομα με άνοια και οι οικογένειές τους εκτιμούν τις συζητήσεις για το μέλλον και τις αποφάσεις σχετικά με τους πιθανούς δικηγόρους για λήψη αποφάσεων. Οι κλινικοί γιατροί θα πρέπει να εξετάσουν την ικανότητα να κάνουν διαφορετικά είδη αποφάσεων κατά τη διάγνωση.
7 Προστατέψτε τα άτομα με άνοια
Τα άτομα με άνοια και η κοινωνία χρειάζονται προστασία από τους πιθανούς κινδύνους της κατάστασης, συμπεριλαμβανομένης της αυτο-αμέλειας, της ευπάθειας (συμπεριλαμβανομένης της εκμετάλλευσης), της διαχείρισης χρημάτων, της οδήγησης ή της χρήσης όπλων. Η αξιολόγηση και η διαχείριση του κινδύνου σε όλα τα στάδια της ασθένειας είναι ουσιώδους σημασίας, αλλά πρέπει να εξισορροπηθεί με το δικαίωμα του ατόμου στην αυτονομία.
8 Διαχείριση των νευροψυχιατρικών συμπτωμάτων
Η αντιμετώπιση των νευροψυχιατρικών συμπτωμάτων της άνοιας συμπεριλαμβανομένης της ανησυχίας, της χαμηλής διάθεσης ή της ψύχωσης είναι συνήθως ψυχολογική, κοινωνική και περιβαλλοντική, με φαρμακολογική διαχείριση αποκλειστικά για άτομα με πιο σοβαρά συμπτώματα.
9 Εξετάστε το τέλος της ζωής
Το ένα τρίτο των ηλικιωμένων πεθαίνει με άνοια, οπότε είναι απαραίτητο οι επαγγελματίες που εργάζονται στο τέλος της ζωής να εξετάσουν αν ο ασθενής έχει άνοια, επειδή ίσως να μην μπορεί να λάβει αποφάσεις σχετικά με τη φροντίδα και τη θεραπεία του ή να εκφράσει τις ανάγκες και τις επιθυμίες του.
10 Τεχνολογία
Οι τεχνολογικές παρεμβάσεις έχουν τη δυνατότητα να βελτιώσουν την παροχή φροντίδας αλλά δεν πρέπει να υποκαταστήσουν την κοινωνική επαφή.

Η Ακουστική Λεκτική Δοκιμασία Μάθησης του Rey (RAVLT) είναι μια ευρέως χρησιμοποιούμενη νευροψυχολογική δοκιμασία για την αξιολόγηση της επεισοδιακής μνήμης. Στην παρούσα μελέτη επιχειρήσαμε να διαμορφώσουμε κανονιστικά δεδομένα διακριτικής εγκυρότητας για την RAVLT σε ηλικιωμένο πληθυσμό χρησιμοποιώντας προηγουμένως, προσαρμοσμένες στη μάθηση λίστες για τον ελληνικό πληθυσμό των ενηλίκων. Χορηγήσαμε τη δοκιμασία σε 258 γνωστικά υγιή ηλικιωμένα άτομα, ηλικίας 60-89 ετών και σε δύο ομάδες ασθενών (192 με αμνησιακή ήπια γνωστική έκπτωση (aMCI) και 65 με νόσο του Alzheimer (AD). Από τις στατιστικές αναλύσεις βρέθηκε ότι η ηλικία και η εκπαίδευση συνεισέφερε στατιστικώς σημαντικά στις περισσότερες δοκιμές του RAVLT, ενώ η επίδραση του φύλου δεν ήταν στατιστικώς σημαντική. Οι νεότεροι ηλικιωμένοι συμμετέχοντες με υψηλότερη εκπαίδευση ξεπέρασαν τους γηραιότερους με χαμηλότερα επίπεδα εκπαίδευσης. Επιπλέον, και οι δύο κλινικές ομάδες απέδωσαν σημαντικά χειρότερα στις περισσότερες δοκιμές του RAVLT σε σύγκριση με νοητικά υγιείς μάρτυρες. Επιπλέον, η ομάδα AD παρουσίασε πιο χαμηλές επιδόσεις από την ομάδα aMCI στις περισσότερες μεταβλητές του RAVLT. H ανάλυση των καμπυλών λειτουργικού χαρακτηριστικού δέκτη (ROC) χρησιμοποιήθηκε για να εξεταστεί η χρησιμότητα του RAVLT στο να διακρίνει γνωστικά υγιείς μάρτυρες από aMCI και ασθενών με AD. Η περιοχή κάτω από την καμπύλη (AUC), ένας δείκτης του μεγέθους αποτελέσματος, έδειξε ότι οι περισσότερες από τις δοκιμασίες του RAVLT (ατομικά και σύνθετα) που περιλαμβάνονται σε αυτή τη μελέτη διαφοροποιούνται επαρκώς, μεταξύ των επιδόσεων των υγιών ηλικιωμένων και των ασθενών με aMCI / AD. Παρέχουμε επίσης, αποτελέσματα cut-off για τη διάκριση γνωστικά υγιών μαρτύρων από aMCI και ασθενών με AD. Επιπλέον, σας παρουσιάζουμε προσαρμοσμένα για την ηλικία και την εκπαίδευση κανονιστικά δεδομένα του RAVLT, σε Έλληνες ασθενείς 60 έως 89 ετών, για χρήση στην κλινική και ερευνητική πράξη.

Οι αιτίες της ΝΑ δεν είναι γνωστές. Φαίνεται ότι γενετικοί παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο. Οι παράγοντες αυτοί περιλαμβάνουν 3 γονίδια που μεταδίδονται με πιθανότητα 50% από τους γονείς στα παιδιά. Ωστόσο τα γονίδια αυτά αφορουν τη σπάνεια «οικογενή» μορφή της νόσου που αντιπροσωπευει το 2-3% και που αρχίζει σε πολυ νεαρά ηλικία (πχ ηλικία 50, 40 ή και 30 ετών). Γενετικοί παράγοντες φαίνεται να παίζουν κάποιο, αλλά μικρότερο, ρόλο και στη συχνή «σποραδική» μορφή της νόσου απο την οποία πάσχει το 97-98% των ασθενών. Ωστόσο, στην παρουσα φάση αλλά και στο άμεσο μέλλον οι γενετικοί αυτοί παράγοντες δεν ειναι ούτε πλήρως γνωστοί ούτε τροποποιήσιμοι. Ταυτόχρονα, μη γενετικοί - περιβαλλοντικοί παράγοντες φαίνεται να επηρεάζουν την πιθανότητα ανάπτυξης της νόσου. Οι παράγοντες αυτοί συμπεριλαμβανουν τους κάτωθι: ηλικία, φύλο, σύνδρομο Down, καρδιαγγειακοί παράγοντες (διαβήτης, υπέρταση, δυσλιπιδαιμία, παχυσαρκία), κάπνισμα, τραυματικές κακώσεις, κατάθλιψη, φάρμακα (ορμόνες όπως οιστρογόνα, αντιυπερτασικά, αντιδυσλιπιδαιμικά, αντιφλεγμονώδη κλπ), παράγοντες επηρεάζοντες το νοητικό απόθεμα (IQ, εκπαίδευση, επάγγελμα, πνευματικές, κοινωνικές δραστηριότητες, φυσική άσκηση κλπ) και διατροφικοί παράγοντες.

Προφλεγμονώδεις κυτοκίνες στη νόσο Alzheimer Ενδιαφέρον για τους επαγγελματίες υγείας και περίθαλψης

Η νόσος Alzheimer είναι η πιο κοινή μορφή προοδευτικής νευροεκφυλιστικής άνοιας σε ηλικιωμένους και κλινικά χαρακτηρίζεται από προοδευτική εξασθένιση των γνωστικών λειτουργιών, στις οποίες περιλαμβάνονται η μειωμένη κριτική ικανότητα, η αδυναμία λήψης αποφάσεων, η δυσκολία προσανατολισμού, ενώ στα πιο προχωρημένα στάδια συνοδεύονται από διαταραχές της συμπεριφοράς και μεωμένη κριτική ικανότητα. Παθολοανατομικά χαρακτηριστικά της νόσου αποτελούν οι νευροϊνιδιακοί σχηματισμοί (neurofibrillary tangles, NFT), οι νευριτικές πλάκες αμυλοειδούς (neuritic plaques, NP) και η απώλεια των συνάψεων και τελικά των νευρώνων. 

Πρώτα συμπτώματα της νόσου Alzheimer. Ενδιαφέρον για το κοινό

Το συγκεκριμένο άρθρο βοηθάει τον αναγνώστη να εντοπίσει και να κατανοήσει  τα πρώτα συμπτώματα της νόσου Alzheimer.

Η αναιμία είναι συχνή στους ηλικιωμένους και μπορεί να είναι ένας παράγοντας κινδύνου για την άνοια,όμως παραμένει άγνωστη η σχέση της με τη νόσο Αlzheimer ή με την γνωστική εξασθένηση. Οι γενικοί ιατροί είναι σημαντικό να γνωρίζουν αυτή τη συνύπαρξη και να συνιστούν τον έλεγχο και τη θεραπεία της στους ηλικιωμένους.

Εξειδικευμένοι διεθνείς επιστήμονες καταγράφουν τις μεθόδους και τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για τη μείωση των περιστατικών άνοιας και την καθυστερημένη εμφάνισή της. Οι προτάσεις αυτές προκύπτουν από ερευνητικά δεδομένα προερχόμενα από μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες  βάσει των αποτελεσμάτων των οποίων θα ληφθούν νέα αποτελεσματικά μέτρα.

Στάσεις και αντιλήψεις απέναντι στην άνοια. Ενδιαφέρον για την εκπαίδευση

Η εργασία αυτή στις στάσεις και στις αντιλήψεις απέναντι στην άνοια. Πιο συγκεκριµένα, μελετούνται σε δύο µεγάλους Νοµούς της Ελλάδας, του Ηρακλείου και των Σερρών, οι στάσεις για την Τρίτη ηλικία και τα συναισθήµατα για την άνοια Ελλήνων και μεταναστών.

Μελετώνται οι αντιλήψεις των νέων ατόμων για τη νόσο Alzheimer.

Τα πεπτίδια και οι πλάκες αμυλοειδούς είναι οι κύριοι στόχοι για τη θεραπεία ή /και τη διάγνωση της νόσου του Alzheimer (ΝΑ). Τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί μεγάλη πρόοδος στην έρευνα για νανοσωματίδια που φέρουν πρoσδέτες για τα Αβ πεπτίδια και έχουν διερευνηθεί για διαγνωστικούς αλλά και θεραπευτικούς σκοπούς. Η διαπέραση αυτών των νανοφορέων στον εγκέφαλο όπως και πολλών φαρμάκων περεμποδίζεται από τα ιδιαίτερα δομικά χαρακτηριστικά του αιματοεγκεφαλικού φραγμού (ΒΒΒ). Έχουν προταθεί αρκετές μη-επεμβατικές προσεγγίσεις για να ξεπεραστεί αυτό το πρόβλημα, όπως η ανάπτυξη ειδικών νανοσυστημάτων στόχευσης, τα οποία μπορούν να ενδοκυτταρώνονται από τα ενδοθηλιακά κύτταρα του εγκεφάλου μέσω υποδοχέων που υπερεκφράζονται σε αυτά (με την προϋπόθεση ότι η επιφάνεια των νανοφορέων είναι επικαλυμμένη με πρωτεΐνες/αντισώματα ή αλλά μόρια που προσδένονται σε ειδικούς υποδοχείς).
Παρασκευάστηκαν πολυλειτουργικά λιποσώματα με την πρόσδεση στην επιφάνειά τους είτε αντισώματος έναντι του υποδοχέα της τρανσφερίνης (anti-TfR [OX26 ή RI7217)] είτε αντισώματος ή άλλων μορίων που έχουν υψηλή συγγένεια για τα Αβ αμυλοειδή πεπτίδια. Πιο συγκεκριμένα, για την στόχευση στα Αβ αμυλοειδή προσδέθηκαν στην επιφάνεια των λιποσωμάτων, είτε αντίσωμα mAb έναντι των Αβ-πεπτιδίων (Αβ-MAb) είτε δύο διαφορετικά λιπιδικά παράγωγα κουρκουμίνης.
Ελέχθηκαν τρείς διαφορετικοί μέθοδοι πρόσδεσης αντισώματος στην επιφάνεια των λιποσωμάτων. Δύο μέθοδοι που βασίζονται στην αλληλεπίδραση Βιοτίνης/Στρεπταβιδίνης και μια μέθοδος που βασίζεται στο σχηματισμό ομοιοπολικού δεσμού θειοαιθέρα για την πρόσδεση του αντισώματος στην επιφάνεια των λιποσωμάτων. Όλοι οι τύποι λιποσωμάτων που παρασκευάστηκαν χαρακτηρίστηκαν ως προς την κατανομή μεγέθους, το ζ-δυναμικό, τη μορφολογία και τη σταθερότητά τους κατά τη διάρκεια επώασης παρουσία πρωτεϊνών ορού. Τα λιποσώματα σημάνθηκαν με υδρόφιλες (καλσεΐνης ή FITC-δεξτράνη) και / ή υδρόφοβες (ροδαμίνη-λιπιδίου, DIR) χρωστικές, ώστε να είναι δυνατή ο εντοπισμός και η μέτρηση των λιποσωμάτων στα διάφορες μελέτες που πραγματοποιήθηκαν. Χρησιμοποιήθηκαν αθανατοποιημένα ανθρώπινα μικροαγγειακά ενδοθηλιακά κύτταρα (hCMEC/D3) ως κυτταρικό μοντέλο του ΑΕΦ, για τις μελέτες πρόσληψης και μεταφοράς των λιποσωμάτων κατά μήκος του ΑΕΦ. Η στόχευση στον εγκέφαλο μελετήθηκε Ιn Vivo με τη χορήγηση λιποσωμάτων που φέρουν τη χρωστική DiR που ακολουθήθηκε από ex-vivo απεικόνιση των οργάνων. Μελετήθηκαν επίσης λιποσώματα που φέρουν ειδικούς προσδέτες, με υψηλή συγγένεια για τα Αβ αμυλοειδή, ως προς την ικανότητά τους να αναστέλλουν ή να καθυστερούν τη συσσωμάτωση των Αβ πεπτιδίων αλλά και ως προς την ικανότητά τους να αναστέλλουν την επαγόμενη από τα αμυλοειδή (και Ζη, ή αμυλοειδές + Ζη) κυτταροτοξικότητα, επί των κυττάρων νευροβλαστώματος άγριου τύπου (N2aWT) καθώς και των μετασχηματισμένων κυττάρων νευροβλαστώματος (N2aAPP). Η αιμοσυμβατότητα όλων των τύπων λιποσωμάτων προηγήθηκε της In Vivo μελέτης.
 Αποτελέσματα Τα αποτελέσματα δείχνουν και οι τρεις μέθοδοι πρόσδεσης αντισώματος που χρησιμοποιήθηκαν, είχαν ως αποτέλεσμα την παρασκευή λιποσωμάτων με μικρό μέγεθος (μέσης διαμέτρου περίπου 150 nm), χαμηλής πολυ-διασποράς (περ. ~ 0.20) και παρόμοιας απόδοσης πρόσδεσης αντισώματος στην επιφάνεια των λιποσωμάτων (65-85%). Τα πειραματικά αποτελέσματα δείχνουν ότι η κυτταρική σειρά hCMEC/D3 είναι ένα καλό μοντέλο για τον Ιn Vitro έλεγχο της διαπέρασης νανοσωματιδίων κατά μήκος του ΑΕΦ. Η πρόσληψη και η διαπέραση των ανοσολιποσωμάτων, όπως αυτή υπολογίστηκε με βάση τις λιποσωμικές χρωστικές, ήταν σημαντικά υψηλότερη σε σύγκριση με των λιποσωμάτων ελέγχου (για κάθε περίπτωση). Η πρόσδεση και δεύτερου μη-ειδικού αντισώματος στην επιφάνεια των λιποσωμάτων μειώνει ελαφρώς την κυτταρική πρόσληψη των ΟΧ-26-λιποσωμάτων. In-vivo και ex-vivo αποτελέσματα επιβεβαίωσαν την αυξημένη ικανότητα στόχευσης των ανοσολιποσωμάτων στον εγκέφαλο σε σύγκριση με τα λιποσώματα ελέγχου. Τα In Vivo και Ex Vivo αποτελέσματα ήταν σε καλή συμφωνία με τις In Vitro μελέτες στόχευσης που βασίστηκαν στη χρήση του κυτταρικού μοντέλου του ΑΕΦ hCMEC/D3. H πρόσληψη των Αβ mAb λιποσωμάτων ήταν υψηλότερη από αυτή των πεγκυλιωμένων λιποσωμάτων ελέγχου, ενώ η κυτταρική πρόσληψη των ΑβmAb-λιποσωμάτων αυξήθηκε σημαντικά όταν τα κύτταρα προ-επωάστηκαν με Αβ 1-42 πεπτίδια. Η διαπέραση των ΑβmAb-λιποσωμάτων μέσω των κυτταρικών μονοστιβάδων ήταν 2.5 φορές υψηλότερη όταν τα κύτταρα προ-επωάστηκαν με πεπτίδια Αβ 1-42. Η μεταφορά των δύο λιποσωμικών χρωστικών, FITC και Ροδαμίνης, ήταν ισοδύναμη, υποδεικνύοντας ότι τα ΑβmAb-λιποσώματα μεταφέρονται άθικτα μέσω του κυτταρικού μοντέλου του ΑΕΦ. Η επαγόμενη από το πεπτίδιο Αβ αύξηση στην κυτταρική πρόσληψη και διαπέραση των Αβ mAb- λιποσωμάτων οφείλεται κυρίως στην παρουσία των υποδοχέων των Αβ (RAGE), όπως αποδεδείχθηκε μετά από μπλοκάρισμα του RAGE από ειδικό anti-RAGE μονοκλωνικό αντίσωμα. Η παρουσία των Αβ πεπτιδίων δεν επηρέασε την ακεραιότητα των κυτταρικών μονοστιβάδων των ενδοθηλιακών κυττάρων καθώς αποδείχθηκε ότι η διαενδοθηλιακή αντίσταση και η διαπερατότητα του Lucifer Yellow (που είναι μοντέλο παρακυττάριας διαπέρασης) δεν επηρεάστηκαν. Επιπλέον, η βιωσιμότητα των κυττάρων hCMEC/D3 δεν επηρεάστηκε από την παρουσία των Αβ πεπτιδίων ή των Αβ mAb-λιποσωμάτων. Η κυτταρική πρόσληψη των πολυλειτουργικών λιποσωμάτων, που φέρουν ΟΧ-26 και αντι-Aβ αντίσωμα προσδεδεμένο στην επιφάνειά τους, αυξήθηκε σημαντικά όταν τα κύτταρα προ-επωάστηκαν με Αβ 1-42 πεπτίδια.
Τα πειραματικά αποτελέσματα δείχνουν επίσης ότι, όλοι οι τύποι των λιποσωμάτων που φέρουν προσδεδεμένα αντισώματα η λιπιδικά παράγωγα κουρκουμίνης, καθυστερούν σημαντικά τη συσσωμάτωση των πεπτιδίων αμυλοειδούς. Ωστόσο, αν και Αβ-MAb-λιποσώματα ανέστειλαν σημαντικά την επαγόμενη από τα αμυλοειδή κυτταροτοξικότητα σε όλες τις περιπτώσεις, οι δύο τύποι λιποσωμάτων που φέρουν τα λιπιδικά παράγωγα κουρκουμίνης δεν ανέστειλαν την επαγόμενη από ψευδάργυρο ή από ψευδάργυρο σε συνδυασμό με Αβ πεπτίδια κυτταροτοξικότητα σε κύτταρα N2aWT, υποδηλώνοντας χαμηλότερη δραστικότητα των συγκεκριμένων λιποσωμικών μορφών έναντι των συνθετικών Αβ πεπτιδίων (σε σύγκριση με το ενδογενή πεπτίδια Αβ) ίσως λόγω διαφορετικής συγγένειας προς τις διαφορετικές μορφές (στάδια συσσωμάτωσης ειδών) του πεπτιδίου (μονομερή, ολιγομερή, ινίδια, κλπ). Οι μελέτες αιμοσυμβατότητας έδειξαν ότι όλοι οι τύποι λιποσωμάτων που παρασκευάστηκαν είναι συμβατοί και μη-τοξικοί ως προς το αίμα, καθώς δεν παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση ούτε στην ενεργοποίηση του συστήματος συμπληρώματος (CS5b9, Ci3b), ούτε στη διαδικασία πήξης και στην αιμόλυση σε ανθρώπινο ορό.
Συμπεράσματα Τα πολυλειτουργικά λιποσώματα που αναπτύχθηκαν μπορεί να αποτελέσουν πιθανά διαγνωστικά ή/και θεραπευτικά εργαλεία για τη νόσο του Alzheimer καθώς φέρουν αντίσωμα που τα καθιστά ικανά να διαπερνούν τον ΑΕΦ και προσδέτες για στόχευση στα αμυλοειδή ή τις πλάκες αμυλοειδούς που είναι και η κύρια αιτία της παθολογίας της ΝΑ.

Η νόσος του Alzheimer αποτελεί τη συχνότερη αιτία νευροεκφύλισης και άνοιας στον ηλικιωμένο πληθυσμό και χαρακτηρίζεται από προοδευτική έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών με παράλληλη εκδήλωση ψυχιατρικών συμπτωμάτων όπως η ψύχωση και η κατάθλιψη.

Η κατάθλιψη αποτελεί μια συχνότατη νοσολογική οντότητα από την οποία υπολογίζεται ότι θα νοσήσει το 5 με 20% περίπου του γενικού πληθυσμού. Ο μηχανισμός δημιουργίας της, παραμένει εν μέρει μόνο κατανοητός παρ’ όλες τις μέχρι στιγμής προταθείσες θεωρίες. Η φθίση των γνωστικών λειτουργιών είναι συχνά παρούσα και σχετίζεται με τη βαρύτητα της νόσου.

Από τους μηχανισμούς που θεωρείται ότι ενοχοποιούνται για την παθογένεια της κατάθλιψης, ένας αριθμός φαίνεται να είναι κοινός και στη νόσο του Alzheimer. Μάλιστα ένας αυξανόμενος αριθμός δεδομένων συνηγορεί στο ότι η εμφάνιση κατάθλιψης στο ατομικό ιστορικό, μπορεί να αποτελεί παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη της νόσου Alzheimer, δίνοντας παράλληλα έμφαση τόσο στον αριθμό των καταθλιπτικών επεισοδίων, όσο και στην ηλικία έναρξής τους. Μια πιθανή εξήγηση φαίνεται να είναι και το ότι το χρόνιο στρες που απαντάται συχνά στους καταθλιπτικούς ασθενείς, ενεργοποιεί τους μηχανισμούς που σχετίζονται με την εμφάνιση της νόσου Alzheimer.

Στόχος της παρουσίασης αποτελεί η ανάδειξη της μέχρι σήμερα γνώσης, όσον αφορά στους συσχετισμούς και στους κοινούς βιοχημικούς μηχανισμούς, ανάμεσα στη νόσο Alzheimer και στην κατάθλιψη, προσπαθώντας μ’ αυτό τον τρόπο να κατανοήσει το κατά πόσο η κατάθλιψη αλλά και το χρόνιο στρες, αποτελούν ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου στην ανάπτυξη της νόσου Alzheimer.

Η παρούσα μελέτη αποτελεί προσπάθεια αποσαφηνιστεί αν υπάρχει διαφορά στα επίπεδα εσωτερικής και εξωτερικής ντροπής, άγχους, επιθετικότητας, οικογενειακής δυσλειτουργίας και ψυχοπαθολογίας που βιώνουν οι γυναίκες φροντιστές σε σχέση με τους αντίστοιχους άνδρες.

Η νόσος Alzheimer και οι συναφείς διαταραχές αποτελούν ένα πολύ σημαντικό ιατρικό πρόβλημα που αναμένεται να ενταθεί τα επόμενα χρόνια, αφενός λόγω της αύξησης του προσδόκιμου ζωής, αφετέρου λόγω της αδυναμίας για ανεύρεση αποτελεσματικής θεραπείας. Πέρα από την ιατρική πλευρά, η άνοια συνιστά και ένα σημαντικό κοινωνικό πρόβλημα, αφού επιβαρύνει σε σημαντικό βαθμό, σωματικά, ψυχολογικά και οικονομικά τους οικείους του πάσχοντος. Παρά την επιστράτευση πολλών κοινωνικών φορέων και της Πολιτείας, απομένουν ακόμη πολλά να γίνουν για να βελτιωθεί η κατάσταση στον τομέα αυτό. Ακόμη και προηγμένες υγειονομικά χώρες μόλις πρόσφατα κατάρτισαν εθνικά σχέδια δράσης για την άνοια και απαιτείται περαιτέρω πρόοδος για την ενίσχυση και βελτίωση των δράσεων εναντίον της άνοιας. Τα νομικά προβλήματα που αφορούν στην άνοια σχετίζονται κυρίως με την αδυναμία του ασθενούς να διεκπεραιώσει τις υποθέσεις του και την ανάγκη για αντιπροσώπευσή του μέσω του θεσμού του δικαστικού συμπαραστάτη. Στον τομέα αυτό, στις χώρες της Ευρώπης και στην Ελλάδα, φαίνεται ότι δεν υπάρχουν ιδιαίτερες εκκρεμότητες, αφού η νομοθεσία είναι επαρκής και οι ασφαλιστικές δικλείδες που προστατεύουν τα δικαιώματα και τα συμφέροντα του πάσχοντος λειτουργούν με επιτυχία. Σε ότι αφορά τα ηθικά και βιοηθικά ζητήματα που σχετίζονται με τη νόσο, αυτά είναι πολλαπλά και διαφοροποιούνται ανάλογα με το στάδιο της νόσου. Έτσι, π.χ. στα αρχικά στάδια κυριαρχούν προβληματισμοί σε σχέση με την αγωγή που θα λάβει ο ασθενής και την πιθανή συμμετοχή του σε ερευνητικά πρωτόκολλα, που είναι ακόμη αμφίβολης αποτελεσματικότητας και μπορεί να συνοδεύονται από ανεπιθύμητες ενέργειες. Στα μεσαία στάδια της νόσου εγείρονται ηθικά ζητήματα που έχουν σχέση με τον καθορισμό της ικανότητας του ασθενούς να διεκπεραιώνει τις υποθέσεις του και την ανάγκη για εκπροσώπησή του, κυρίως μέσω του θεσμού του δικαστικού συμπαραστάτη. Τέλος, στα τελικά στάδια της νόσου, κυριαρχούν ζητήματα που άπτονται του περιορισμού της ελευθερίας του ασθενούς με άνοια (π.χ. καθήλωση στο κρεβάτι), καθώς και ζητήματα που απαντώνται και σε άλλες τελικού σταδίου ανίατες νόσους και σχετίζονται με τον προβληματισμό για εφαρμογή κάποιας μορφής ευθανασίας (ανάλογα με τη χώρα με έμφαση στην ενεργητική ή την ενεργητική ευθανασία). Συμπερασματικά, η νόσος Alzheimer και οι συναφείς διαταραχές αποτελούν ένα σημαντικό ιατρικό πρόβλημα με κοινωνικές, νομικές και βιοηθικές παραμέτρους. Για την αντιμετώπισή τους απαιτείται η συστράτευση όλων των δυνάμεων της κοινωνίας, η πραγματική λύση όμως αναμένεται από την έρευνα, που θα οδηγήσει είτε σε επαρκή πρόληψη και αποτελεσματική θεραπεία, είτε, στη χειρότερη περίπτωση, στην αποτελεσματική επιβράδυνση της φυσικής πορείας της νόσου, γεγονός που θα αλλάξει και τον τρόπο προσέγγισής της.

Οι φροντιστές ασθενών με νόσο του Alzheimer και άλλες μορφές άνοιας βιώνουν σημαντική επιβάρυνση και συχνά ονομάζονται "κρυφοί ασθενείς". Ο σύντομος αυτός οδηγός παρέχει στους φροντιστές τη δυνατότητα να αναγνωρίσουν τα σημάδια της δικής τους επιβάρυνσης και να προσπαθήσουν να την μειώσουν.

Συμβουλές για την αντιμετώπιση του στρες των φροντιστών ασθενών με νόσο Alzheimer

Ο οδηγός αυτός παρέχει συμβουλές για την καθημερινή φροντίδα ασθενών με νόσο του Αlzheimer.

Η φροντίδα ενός ασθενή που πάσχει από τη νόσο του Alzheimer είναι μια πολύ δύσκολη υπόθεση. Σκοπός αυτού του βοηθήματος είναι να βοηθήσει τους φροντιστές στο σημαντικό έργο που καλούνται να φέρουν εις πέρας. Παρέχει δημιουργικές λύσεις ώστε να αυξάνεται η ασφάλεια και η ελευθερία του ασθενή στο σπίτι, αλλά και να επιτυγχάνεται ο καθησυχασμός του φροντιστή.

Συμβουλές φροντιστών ασθενών με νόσο Alzheimer για την ασφάλειά τους

Η έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών είναι το κεντρικό σύμπτωμα των ανοιών καθώς και ο κύριος στόχος της θεραπείας. Ωστόσο, και άλλα συμπτώματα που αναπτύσσονται κατά την πορεία της νόσου επιβαρύνουν τόσο τον ασθενή όσο και τους φροντιστές. Αυτά τα συμπτώματα αποκαλούνται συμπεριφορικά και ψυχολογικά συμπτώματα της άνοιας, και περιλαμβάνουν τις παραληρητικές ιδέες, τις ψευδαισθήσεις, τις παραισθήσεις, το άγχος, την επιθετικότητα, την κατάθλιψη, τις αλλαγές στην προσωπικότητα, την έλλειψη αναστολών-παρορμητικότητα, την παραβίαση των κοινωνικών και ηθικών κανόνων, τις διαιτητικές αλλαγές,καθώς και τις επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές. Ο επιπολασμός των παραληρητικών ιδεών, των ψευδαισθήσεων, του άγχους και της κατάθλιψης ανευρίσκεται σε υψηλά επίπεδα στη ν. Alzheimer,στην αγγειακή άνοια και στην άνοια με σωμάτια Lewy, ενώ ο επιπολασμός των διαταραχών της συμπεριφοράς είναι υψηλός στις μετωποκροταφικές άνοιες. Τα ψυχωσικά συμπτώματα συσχετίζονται με μια σχετικά καλή διατήρηση του φλοιού σε συνδυασμό με υποφλοιώδη δυσλειτουργία κυρίως του μεταιχμιακού συστήματος. Οι ασθενείς με άνοια και κατάθλιψη παρουσιάζουν μεγαλύτερη απώλεια νοραδρενεργικών νευρώνων στον υπομέλανα τόπο και μεγαλύτερη απώλεια σεροτονινεργικών νευρώνων στους πυρήνες της οπίσθιας ραφής. Στις διαταραχές συμπεριφοράς ανευρίσκεται κυρίως μετωπιαία δυσλειτουργία. Τα άτυπα αντιψυχωσικά είναι φάρμακα πρώτης επιλογής για τα ψυχωσικά συμπτώματα, το άγχος και την επιθετικότητα. Τα αντικαταθλιπτικά μπορεί να είναι αποτελεσματικά στη μέτρια βαρύτητας και βαριά κατάθλιψη, όπως επίσης στην έλλειψη αναστολών-παρορμητικότητα, στην επιθετικότητα, στις διαιτητικές αλλαγές και στις επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές. Οι αναστολείς της χολινεστεράσης μπορεί να είναι αποτελεσματικοί στην απάθεια, στο άγχος, στην άρση αναστολών, στην παρεκκλίνουσα συμπεριφορά, στις συναισθηματικές διαταραχές και στις ψευδαισθήσεις. Επιπλέον, οι μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις μπορεί να είναι αποτελεσματικές στη βελτίωση των συμπτωμάτων του ασθενούς μόνες τους ή σε συνδυασμό με φάρμακα.

Περιγράφεται η περίπτωση ασθενούς, 55 χρόνων, η οποία από 12ετίας περίπου εμφάνιζε συγχυτικά επεισόδια με διαταραχές της μνήμης και της συμπεριφοράς, παροδικές παραλύσεις άκρων και περιορισμό των κοινωνικών επαφών. Η αιτία της τελευταίας εισαγωγής της ήταν ένα συγχυτικό επεισόδιο, μετά από κρίση απώλειας της συνείδησης και η πλούσια νευρολογική σημειολογία. Το ιστορικό της ασθενούς, η κλινική εικόνα και ο θετικός εργαστηριακός έλεγχος για σύφιλη έθεσαν την διάγνωση της παραλυτικής άνοιας (συφιλιδική μηνιγγοεγκεφαλίτιδα). Η πρωτολοίμωξη τοποθετείται τουλάχιστον πριν από 26 χρόνια, γιατί τότε γεννήθηκε το παιδί της, στό οποίο ανακαλύφθηκαν τώρα θετικές ορολογικές αντιδράσεις για σύφιλη. Μητέρα και υιός έλαβαν πλήρη θεραπευτική αγωγή. Αναλύεται η παραλυτική άνοια και γίνεται προσπάθεια διαφορικής διάγνωσης από την μηνιγγοαγγειακή μορφή της σύφιλης.

Εφαρμογή για κινητό τηλέφωνο που παρέχει μεταξύ άλλων δυνατότητα αυτόματης ανίχνευσης πτώσεων με τη χρήση αισθητηρίων και αυτόματης ειδοποίησης των επιβλεπόντων.

Στην παρακάτω εργασία αναλύεται διεξοδικά το θέμα της παρακολούθησης και αντιμετώπισης των συμπτωμάτων της σκλήρυνσης κατά πλάκας μέσω αυτόματων συστημάτων αλλά και μηχανικών μερών. Ο στόχος της διπλωματικής εργασίας ήταν η ανάλυση και κατανόηση της νόσου της σκλήρυνσης κατά πλάκας, καθώς και άλλων χρόνιων νοσημάτων, παράλληλα με την ανεύρεση λύσης για την παρακολούθηση και την διευκόλυνση των ατόμων που πάσχουν από την προαναφερθείσα ασθένεια, ούτως ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής τους.

Σκοπός ο έλεγχος της συσχέτισης H.pylori λοίμωξης , του γλαυκώματος και λοιπών  νευροεκφυλιστικών νοσημάτων, συμπεριλαμβανομένης της ΝΑ σε όλους τους δυνατούς συνδυασμούς.

Συσχέτιση Ομοκυστεΐνης και Λευκοεγκεφαλοπάθειας Ενδιαφέρον για τους επαγγελματίες υγείας και περίθαλψης

Ο στόχος αυτής της ανασκόπησης/μελέτης είναι να εξετάσει τη σχέση μεταξύ υπερομοκυστεϊναιμίας (Hhcy) και λευκοεγκεφαλοπάθειας. Για το λόγο αυτό, έγινε αναζήτηση στη βάση δεδομένων PubMed για δημοσιεύσεις στην αγγλική γλώσσα με λέξεις κλειδιά «ομοκυστεΐνη» και «λευκοεγκεφαλοπάθεια». Σύμφωνα με τη βιοχημεία υπάρχουν 5 βασικοί λόγοι που επάγουν την Hhcy: 1) Ανεπάρκεια της Συνθάσης της μεθειονίνης,
2) Ανεπάρκεια της MTHFR (ΜΤΗF αναγωγάσης), 3) Ανεπάρκεια βιταμίνης Β12, 4) Έλλειψη φυλλικού οξέος και 5) Ανεπάρκεια των ενζύμων στην οδό σύνθεσης της κυστεΐνης (π.χ. β-συνθάση κυσταθειονίνης).
Σήμερα, είναι ευρέως αποδεκτό ότι υπάρχει υψηλός βαθμός συσχέτισης μεταξύ Hhcy και Αγγειακής Νόσου, Νόσου
Alzheimer, αγγειακής εγκεφαλικής νόσου και άλλων νευροψυχιατρικών διαταραχών. Όπως δείχνουν νέες
έρευνες, υπάρχει μια πιθανή συσχέτιση μεταξύ Hhcy και λευκοεγκεφαλοπάθειας, όπως έχει παρατηρηθεί
σε ασθενείς με CADASIL. Ακόμη, λευκοεγκεφαλοπάθεια έχει παρατηρηθεί σε ανθρώπους με μία από τις
5 παραπάνω διαταραχές του μεταβολισμού που επίσης είχαν Hhcy. Όλες αυτές οι συσχετίσεις της νόσου
πιστεύεται ότι συνδέονται με την επακόλουθη υπομεθυλίωση πολλών ουσιών, συμπεριλαμβανομένου του
DNA και των πρωτεϊνών, καθιστώντας έτσι τις αγγειακές δομές και τους νευρώνες πιο επιρρεπείς σε βλάβες
και απόπτωση. Η παροχή των διατροφικών συμπαραγόντων για την εύρυθμη λειτουργία του κύκλου της
μεθειονίνης μπορεί να βελτιώσει τη μεθυλίωση και να προστατεύσει τον εγκέφαλο από βλάβες. Επιπλέον, η υπερομοκυστεϊναιμία είναι ένας ισχυρός ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για την υποφλοιώδη αγγειακή εγκεφαλοπάθεια.

Μέσα στη σταδιακή έκπτωση την οποία είναι δυνατόν να υποστεί ο εγκέφαλος, εξέχουσα θέση έχει η νόσος του Alzheimer η οποία αποτελεί ένα πρότυπο άνοιας. Εις την κατάληξη  της νόσου Alzheimer οδηγούμαστε κατά κανόνα απ΄τον αποκλεισμό των άλλων μορφών άνοιας, δεδομένου ότι δεν υπάρχει παθολογικός δείκτης σαφής και συγκεκριμένος ο οποίος να βοηθά  τη διάγνωση της νόσου Alzheimer.

Η κατάθλιψη στους ηλικιωμένους αποτελεί σημαντικό ζήτημα δημόσιας υγείας, καθώς είναι η πιο κοινή ψυχική διαταραχή των ηλικιωμένων, έχει σημαντικό αντίκτυπο στην ευημερία και την ποιότητα ζωής τους και προκαλεί υψηλές δαπάνες και μεγάλη ζήτηση υπηρεσιών υγείας.
Σκοπός: Η εκτίμηση της συχνότητας της κατάθλιψης σε αστικό κοινοτικό πληθυσμό ηλικιωμένων και η διερεύνηση των επιβαρυντικών και προστατευτικών παραγόντων.
Υλικό και μέθοδος: Τον πληθυσμό στόχο αποτέλεσαν 360 ηλικιωμένα άτομα, 218 γυναίκες και 142 άνδρες, ηλικίας άνω των 60 ετών, μέλη των τεσσάρων Κ.Α.Π.Η. του Δήμου Αγίων Αναργύρων, Αττικής. Για τη συλλογή των πρωτογενών στοιχείων χρησιμοποιήθηκε ερωτηματολόγιο καταγραφής δημογραφικών δεδομένων και ψυχοκοινωνικών παραγόντων και η τυποποιημένη και σταθμισμένη σε Ελληνικό γεροντικό πληθυσμό κλίμακα για τη γεροντική κατάθλιψη, GDS-15.
Αποτελέσματα: Καταθλιπτικά συμπτώματα εμφάνισε 30,28% του δείγματος (22,22% «μέτρια» και 8,06% «σοβαρή» κλινικού τύπου κατάθλιψη). Από τους στατιστικούς ελέγχους προέκυψε ότι οι γυναίκες παρουσίασαν κατάθλιψη (70,6%) σε ποσοστό μεγαλύτερο από το διπλάσιο, έναντι των ανδρών (29,4%). Επίσης, σημαντικά υψηλότερη καταθλιπτική συμπτωματολογία παρουσίασαν οι χήροι/ες, τα μοναχικά άτομα, τα άτομα με πολλαπλή παθολογία και οι άτυποι «φροντιστές». Τέλος, σημαντικά χαμηλότερη καταθλιπτική συμπτωματολογία παρουσίασαν όσοι ασχολούνταν με τη
φροντίδα των εγγονιών ή συμμετείχαν σε κοινωνικές δραστηριότητες.
Συμπεράσματα: Η διαπίστωση σημαντικού ποσοστού επικράτησης καταθλιπτικών συμπτωμάτων στον ηλικιωμένο πληθυσμό επιβεβαιώνει την αναγκαιότητα δημιουργίας ενός ισχυρού ψυχοκοινωνικού-υποστηρικτικού δικτύου, αποσκοπώντας στην πρόληψη της γεροντικής κατάθλιψης και στην προαγωγή της υγείας των ηλικιωμένων, στα πλαίσια της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.

Μελετάται το θέμα της άνοιας τύπου Alzheimer και εφαρμόζονται τεχνικές γραμμικής παλινδρόμησης στη μελέτη του Mini Mental State Examination (MMSE), το οποίο είναι ένα χρήσιμο εργαλείο στην καθημερινή κλινική ρουτίνα, για την αξιολόγηση των ασθενών με άνοια. Αναλύεται η άνοια από ιατρική σκοπιά και παρουσιάζονται μία σύντομη ιστορική αναδρομή της νόσου, επιδημιολογικά στοιχεία, η κλινική εικόνα, η διάγνωση και η διαφορική διάγνωση, η παθολογική ανατομία, η παθογένεια και η θεραπευτική αντιμετώπιση. Παράλληλα, συγκρίνεται η σχέση του score στο MMSE με παράγοντες όπως το φύλο, η ηλικία, η μόρφωση, η υπέρταση, ο διαβήτης, η χοληστερόλη, η κατάθλιψη και η οικογενειακή κατάσταση.

Στην παρούσα διατριβή, μελετήθηκε η συσχέτιση ενός σύνθετου δείκτη ΝΑ
(ΔΝΑ) με την περιοχική αιματική εγκεφαλική ροή (rCBF) σε 80 ασθενείς με ΜΚΑ (47 με συμπεριφορική παραλλαγή ΜΚΑ και 33 με Πρωτοπαθή Προϊούσα Αφασία, ΠΠΑ).

Οι παρεμβάσεις σωματικής και  γνωστικής άσκησης βελτιώνουν συγκεκριμένες γνωστικές λειτουργίες αλλά όχι συνολικά τη γνωστική λειτουργία.  Συνδυασμένη φυσική και νοητική άσκηση μπορεί να ξεπεράσει αυτό το μειονέκτημα καθώς η σωματική άσκηση μπορεί να διευκολύνει το νευροπλαστικό δυναμικό το οποίο, με τη σειρά του, μπορεί να καθοδηγείται από τη γνωστική άσκηση. Η μελέτη αυτή στοχεύει στη διερεύνηση των πλεονεκτημάτων της συνδυασμένης άσκησης στην παγκόσμια γνωστική λειτουργία ενώ παράλληλα αξιολογεί την επίδραση της ποσότητας άσκησης και στη διερεύνηση του ρόλου των διαφόρων πιθανών τροποποιητών αποτελεσμάτων. Σε αυτή την πολυκεντρική μελέτη, 322 ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας με ή χωρίς νευρογνωστική διαταραχές (NCDs) κατανεμήθηκαν σε μηχανογραφημένες, με βάση το παιχνίδι, ομάδες συνδυασμένης φυσικής και νοητικής άσκησης (n = 237) ή σε μια παθητική ομάδα ελέγχου (n = 85). Στους συμμετέχοντες στην ομάδα άσκησης δόθηκαν διαφορετικές ποσότητες άσκησης, οι οποίες κυμαίνονταν από 24 έως 110 δυνητικές συνεδρίες. Με βάση ένα δοκιμαστικό σχέδιο, η παγκόσμια γνωστική λειτουργία εκτιμήθηκε από το μέσο όρο της τυποποιημένης απόδοσης της μνήμςη εργασίας, της επεισοδιακής μνήμης και των εκτελεστικών λειτουργιών. Η ομάδα παρέμβασης αυξήθηκε σε παγκόσμια γνωστική λειτουργία σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου, ρ = 0.002, d του Cohen = 0,31. Διερευνητική ανάλυση αποκάλυψε μια τάση με λιγότερα οφέλη σε συμμετέχοντες με πιο σοβαρή NCD, ρ = 0.08 (γνωστικά υγιείς: d = 0,54, ήπια γνωστική εξασθένηση: d = 0,19, άνοια: δ = 0.04). Σε συμμετέχοντες χωρίς άνοια, βρήκαμε ένα δοσοεξαρτώμενο αποτέλεσμα σε σχέση με τον δυνητικό αριθμό των εκπαιδευτικών συνεδριών και τον ολοκληρωμένο αριθμό των συνεδριών της παγκόσμιας γνωστικής λειτουργίας, p = 0,008 και p = 0,04, αντίστοιχα. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι συνδυασμένη φυσική και νοητική άσκηση βελτιώνει την παγκόσμια γνωστική λειτουργία με έναν δοσοεξαρτώμενο τρόπο αλλά τα οφέλη αυτά μπορεί να είναι λιγότερο αισθητά σε ηλικιωμένους ενήλικες με πιο σοβαρή NCD. Η μακροχρόνια επίδραση της συνδυασμένης εκπαίδευσης στη συχνότητα και την πορεία των ατόμων με NCD σε σχέση με τη σοβαρότητα της νόσου θα πρέπει να αξιολογηθεί σε μελλοντικές μακροχρόνιες δοκιμές.

Η συμμετοχή σε σωματικές δραστηριότητες μπορεί να συμβάλλει
στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των Ατόμων που Ζουν Με Άνοια
(ΑΖΜΑ), αλλά οι ίδιοι έχουν δυσκολίες και αντιμετωπίζουν
προκλήσεις για να τα καταφέρουν. Υπάρχει έρευνα που μας βοηθά
να κατανοήσουμε πως η άγνοια του γενικού πληθυσμού για την
άνοια, η έλλειψη επίσημης ή άτυπης υποστήριξης καθώς και η
έλλειψη των κατάλληλων δραστηριοτήτων αποτελούν μέρος αυτών
των προκλήσεων. Τέτοιες έρευνες συχνά αποτελούν τη βάση για
την κατανόηση του ρόλου της άσκησης στην άνοια, όμως
περιλαμβάνουν γενικά συμπεράσματα και συμβουλές. Για να
διερευνήσει κανείς τις ανάγκες ενός ατόμου και να εξατομικεύσει
το πρόγραμμα άσκησης, χρειάζεται να μάθει τις ιδιαίτερες
απαιτήσεις του, τα βιώματά του και τις συνήθειές του. Αυτό
απαιτεί από αυτούς που θα προτείνουν σωματικές δραστηριότητες
και άσκηση είναι να «συζητήσουν» με τον πάσχοντα, για να
διασφαλίσουν ότι η προσέγγισή τους είναι Ανθρωποκεντρική.

Εξελίξεις στον χώρο της άνοιας.

Τελικές Κατευθυντήριες Οδηγίες για τις Άνοιες Ενδιαφέρον για τους επαγγελματίες υγείας και περίθαλψης

Η γήρανση του πληθυσμού, διεθνώς, και η εκτιμώμενη αύξηση της επίπτωσης των νοσημάτων,  που προσβάλλουν τους ηλικιωμένους, συμπεριλαμβανομένης της άνοιας, αποτελεί, ήδη, μείζον θέμα για τη δημόσια υγεία και εγείρει ανησυχία σε παγκόσμιο επίπεδο. Η άνοια προσβάλλει το 5,4% των ατόμων άνω των 65 ετών και ο επιπολασμός της αυξάνει με την ηλικία. Εκτιμάται ότι ο αριθμός των πασχόντων από διαφορετικές μορφές άνοιας διπλασιάζεται κάθε 20 χρόνια και θα ανέλθει σε 115 εκατομμύρια μέχρι το 2040 (Alzheimer Disease International World Alzheimer Report 2010).
Η άνοια είναι ένα κλινικό σύνδρομο, διαφορετικής αιτιολογίας, που οδηγεί τελικά σε σημαντική αποδιοργάνωση, έκπτωση της λειτουργικότητας και πλήρη απώλεια της αυτονομίας του ασθενούς. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια της πορείας της, εκτός από τα χαρακτηριστικά συμπτώματα της διαταραχής των νοητικών λειτουργιών, σχεδόν όλοι οι ασθενείς εμφανίζουν συμπεριφορικά και ψυχολογικά συμπτώματα (behavioral and psychological symptoms-BPSD), που επηρεάζουν αρνητικά την εξέλιξη της νόσου και συμβάλλουν στη διαιώνιση της κακής ποιότητας ζωής των ασθενών και των φροντιστών τους. Το εγχείρημα της επιτυχούς αντιμετώπισης των νοητικών και των συμπεριφορικών και ψυχολογικών συμπτωμάτων αποτελεί σημαντική πρόκληση  για τον κλινικό ιατρό.
Το παρόν κεφάλαιο στο εγχειρίδιο «Κατευθυντήριες Οδηγίες – Θεραπευτικά Πρωτόκολλα για τις Ψυχιατρικές Διαταραχές» αποτελεί ένα βοήθημα για τον κλινικό ιατρό στην προσπάθεια διαχείρισης (management) των ανοϊκών ασθενών. Συγκεκριμένα, περιλαμβάνει συνοπτικές πληροφορίες για την κλινική εικόνα, τη διαγνωστική ταξινόμηση, την επιδημιολογία, την πορεία και την πρόγνωση των πιο συχνών ανοιών καθώς και νεότερα δεδομένα από τη διεθνή βιβλιογραφία σχετικά με την αντιμετώπιση των νοητικών και των συμπεριφορικών συμπτωμάτων της ευάλωτης αυτής πληθυσμιακής ομάδας, τόσο με μη φαρμακευτικές όσο και με φαρμακευτικές παρεμβάσεις.

Τεχνητή νοημοσύνη και νόσος του Alzheimer Ενδιαφέρον για την έρευνα

Σύμφωνα με διάφορες μελέτες το 33% του συνόλου των ανοϊκών καταστάσεων οφείλεται σε κάποια ανατάξιμη διαταραχή (υποθυρεοειδισμό, ανεπάρκεια βιταμίνης Β12, κτλ) ενώ το υπόλοιπο 67% σε κάποια νευροεκφυλιστική πάθηση. Το 90% των θυμάτων της δεύτερης αυτής ομάδας πάσχει από τη νόσο του Alzheimer. Δεδομένου του γεγονότος ότι οι όποιες θεραπευτικές παρεμβάσεις έχουν πιθανότητα επιβράδυνσης της εξέλιξης της πάθησης αυτής, μόνο στις ελαφράς και μέτριας βαρύτητας περιπτώσεις, ιδιαίτερη σημασία αποκτά η έγκαιρη διάγνωση. Στα πλαίσια αυτά σημαντική φαίνεται ότι είναι η συμβολή της τεχνητής νοημοσύνης με τη μορφή των τεχνητών νευρωνικών δικτύων.

Βάσει ενός αριθμού αξιόλογων μελετών προκύπτει ότι τα τεχνητά νευρωνικά δίκτυα προσφέρουν μεγάλες δυνατότητες για τη βελτίωση της διαγνωστικής ακρίβειας εκείνων των δοκιμασιών που εμφανίζουν σύνθετα πρότυπα δεδομένων, όπως τομογραφίες εκπομπής ποζιτρονίων (PET), μονήρους εκπομπής φωτωνίων (SPECT), κτλ, τα οποία δύσκολα τα διακρίνει ακόμη και ο εξειδικευμένος παρατηρητής. Η ικανότητά τους να ανιχνεύουν ανώτερης τάξης μη γραμμικές σχέσεις μεταξύ των δεδομένων που επεξεργάζονται (τα οποία χρησιμεύουν ως δείκτες διαφοροποίησης των παθολογικών περιστατικών), τα καθιστά ισχυρά ταξινομικά εργαλεία με επιδόσεις συγκρίσιμες προς αυτές των εξειδικευμένων επιστημόνων και σε πολλές περιπτώσεις ανώτερες των διαφόρων στατιστικών μεθόδων.

Αντικείμενο της εργασίας αποτελεί η διερεύνηση του βαθμού ενημέρωσης των ατόμων τρίτης ηλικίας σχετικά με ζητήματα πρόληψης και αντιμετώπισης της άνοιας καθώς και της άποψής τους για τον ρόλο του κοινωνικού λειτουργού.

Περιγραφή της άνοιας και της νόσου Αλτσχάιμερ

Η άνοια είναι δυσβάστακτη νόσος που προσβάλλει κυρίως ηλικιωμένα άτομα. Το πιο συνηθισμένο εργαλείο σάρωσης για την εκτίμηση της άνοιας είναι το MMSE (Mini Mental State Examination). Δυστυχώς όμως απαιτεί εκπαίδευση μεγαλύτερη των 4 ετών. Οι αναπτυσσόμενες χώρες έχουν μεγάλο ποσοστό ηλικιωμένων που είναι αναλφάβητοι, το ίδιο και η χώρα μας. Το HMSE (Hindi Mental State Εxamination) είναι μία δοκιμασία που απευθύνεται σε πληθυσμό που είναι αναλφάβητος και στοχεύει στο να εξετάσει άτομα ή πληθυσμούς (screening test) για γνωστικές διαταραχές, χωρίς να προορίζεται ως διαγνωστικό μέσο. Είναι ένα εργαλείο που αναπτύχθηκε σε μια Ινδο-Αμερικανική διεθνή επιδημιολογική μελέτη για την άνοια. Αποτελείται από 22 θέματα με τα οποία ελέγχονται διαφορετικές γνωστικές ικανότητες (προσανατολισμός, μνήμη, προσοχή, γλώσσα, πράξη, κατανόηση). Το συνολικό άθροισμα εάν απαντηθούν σωστά όλες οι ερωτήσεις, είναι το 30. Εξετάσθηκαν στο Εξωτερικό Ιατρείο της Ανοιας 100 αναλφάβητα άτομα, από τα οποία 50 ήταν υγιή και 50 άτομα με νόσο Alzheimer, με τη δοκιμασία Hindi. Για την στατιστική ανάλυση χρησιμοποιήθηκε το t-test. Βρέθηκε ότι στα υγιή άτομα ο μέσος όρος στη δοκιμασία ήταν 26,38±2,23 και στους ασθενείς με άνοια 9, 78± 7,24 (t:15.477). Η διαφορά τους ήταν στατιστικά σημαντική ρ

Εισαγωγή: Η φτωχή κατανόηση της άνοιας οδηγεί σε λανθασμένες αντιλήψεις, οι οποίες δημιουργούν το στίγμα που περιβάλλει τη νόσο. Ο ορισμός του στίγματος και ο ρόλος που παίζει στον καθορισμό της εμπειρίας των ατόμων με άνοια είναι καλά τεκμηριωμένος στη βιβλιογραφία
Μέθοδοι: Για τους σκοπούς της παρούσας μελέτης έγινε αναζήτηση ερευνητικών και ανασκοπικών άρθρων σε βάσεις δεδομένων όπως η Cumulative Index of Nursing and Allied Health Literature (CINAHL), Scopus, PubMed, Heal link και Google scholar με επικέντρωση σε άρθρα της τελευταίας δεκαετίας.
Αποτελέσματα: Ένας συνεχώς αυξανόμενος αριθμός αποδεικτικών στοιχείων υποστηρίζει την ύπαρξη επίγνωσης στα άτομα με άνοια, η οποία παραμένει για μακρό διάστημα της νόσου και μπορεί να τα καταστήσει ιδιαίτερα επιρρεπή στις αρνητικές επιδράσεις του στίγματος, το οποίο βρέθηκε πως διακρίνεται σε αυτοστιγματισμό, στίγμα της οικογένειας, κοινωνικό στίγμα και δομικό στίγμα. Έρευνες επίσης αναδεικνύουν την ύπαρξη στίγματος στους επαγγελματίες υγείας με αρνητικές συνέπειες στην ποιότητα της παρεχόμενης φροντίδας.
Συζήτηση: Για να μειωθεί το στίγμα στην άνοια είναι σημαντικό να γίνουν βήματα προόδου στην εκπαίδευση και στην έρευνα καθώς και καλύτερη ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού ώστε να υπάρχει μεγαλύτερη  κατανόηση της νόσου. Αυτό μπορεί να συμβεί μόνο με προσεκτικά σχεδιασμένες πολιτικές και δημόσιες καμπάνιες όπου θα συμμετέχουν και τα ίδια τα άτομα με άνοια, και οι οποίες θα υποστηρίξουν μία αλλαγή προς την αποδοχή και την ενσωμάτωση των ατόμων που έχουν επηρεαστεί από τη συγκεκριμένη νόσο.

Σκοπός: Η παρουσίαση μέσα από έναν ενδελεχή έλεγχο της βιβλιογραφίας, παρούσες και παλαιότερες επιστημονικές προσπάθειες μελέτης της συσχέτισης ανάμεσα στη νόσο του Alzheimer (ΝΑ) και το γλαύκωμα, ιδιαίτερα το πρωτοπαθές γλαύκωμα ανοικτής γωνίας.
Μέθοδος: Συμπεριλάβαμε στην ανασκόπησή μας επιδημιολογικές, πειραματικές και κλινικές εργαστηριακές μελέτες.
Αποτελέσματα: Τα αποτελέσματα της ανασκόπησης ήταν μικτά, με πολλούς ερευνητές να υποστηρίζουν την ύπαρξη σημαντικής συσχέτισης ανάμεσα στη νόσο του Alzheimer και το πρωτοπαθές γλαύκωμα ανοικτής γωνίας, βασιζόμενοι σε επιδημιολογικά, γενετικά και παθολογοανατομικά δεδομένα και άλλους να παρουσιάζουν αντίθετα αποτελέσματα.
Συμπέρασμα: Είναι απαραίτητη η συνέχιση της έρευνας πάνω στο θέμα, στοχεύοντας πιθανότατα γενετικές παραμέτρους και με την πραγματοποίηση μεγάλων πολυκεντρικών μελετών. Η άποψη των συγγραφέων πάνω στο θέμα είναι πως τα υπάρχοντα δεδομένα δικαιολογούν την ανάγκη αυξημένης προσοχής, σε κλινικό επίπεδο, στην πιθανότητα ανάπτυξης γλαυκώματος ανοικτής γωνίας σε ασθενείς με νόσο του Alzheimer.

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΟΙΑ Ενδιαφέρον για τους επαγγελματίες υγείας και περίθαλψης

Ως άνοια θεωρείται η παθολογική κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από επίκτητη και σοβαρή έκπτωση των νοητικών λειτουργιών που προκαλείται από την βλάβη του εγκεφάλου από διάφορα αίτια. Με βάση τον ορισμό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ο οποίος χρησιμοποιείται διεθνώς στην κλινική πράξη, η έκπτωση αυτή των νοητικών λειτουργιών πρέπει να συνδυάζει διαταραχή της μνήμης και μιας τουλάχιστον από τις άλλες νοητικές λειτουργίες (δηλ. να συνυπάρχει αφασία, απραξία, αγνωσία ή διαταραχή των μετωπιαίων-επιτελικών λειτουργιών). Πρέπει δε να είναι τέτοιας βαρύτητας ώστε να διαταράσσει την λειτουργικότητα του ασθενούς στην κοινωνική και επαγγελματική του ζωή. Η άνοια αποτελεί μία χρόνια κατάσταση και απαραίτητη προϋπόθεση για να χαρακτηρισθεί ένας ασθενής ως πάσχων από άνοια, είναι: α)n νοητική του έκπτωση να μην συμβαίνει στα πλαίσια μιας οξείας διαταραχής των νοητικών λειτουργιών (οπότε πρόκειται για οξεία συγχυτική κατάσταση) ή μιας σοβαρής κατάθλιψης και β) να συνυπάρχει έκπτωση στην καθημερινή λειτουργικότητά του.

Αν και τα ψυχολογικά και συμπεριφορικά συμπτώματα είναι πολύ συχνά στην άνοια -μέχρι και 90%-, αν και η επίδρασή τους στον ασθενή και την οικογένεια είναι πολύ μεγάλη, έχει γίνει μέχρι σήμερα πολύ μικρή προσπάθεια και στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό, για την ουσιαστική ανίχνευσή τους, αλλά και την αντιμετώπισή τους. Στην παρούσα ανασκόπηση γίνεται αναφορά στη συχνότητα και σπουδαιότητα των BPSD, στις μη φαρμακευτικές και φαρμακευτικές παρεμβάσεις, στη σύνδεση των φαρμακευτικών παρεμβάσεων με τη βιολογική βάση των κύριων συμπτωμάτων BPSD και, τέλος, παρουσίαση ενός πρακτικού οδηγού που προσπαθεί να συνδυάσει τα καλύτερα στοιχεία πρόληψης, επανεκτίμησης και αντιμετώπισης των συμπεριφορικών προβλημάτων στην κλινική πράξη.

Ο σκοπός της μελέτης ήταν να διερευνηθούν οι στρατηγικές αντιμετώπισης που χρησιμοποιούσαν οι φροντιστές και η σχέση τους με τα αναφερόμενα επίπεδα επιβάρυνσης και κατάθλιψης. Η μελέτη ήταν επισκόπησης και συσχέτισης με 172 φροντιστές ασθενών με άνοια τύπου Alzheimer. Όλοι οι ασθενείς επελέγησαν από νευρολογικές κλινικές. Η Ελληνική εκδοχή των ερωτηματολογίων Memory and Behaviour Problem Checklist, Burden Interview, Center for Epidemiological Studies-Depression scale και το Ways of Coping Questionnaire χρησιμοποιήθηκε για τη συλλογή δεδομένων. Βρέθηκε ότι θετικές στρατηγικές αντιμετώπισης σχετίζονταν αρνητικά με την επιβάρυνση, ενώ οι συναισθηματικές στρατηγικές θετικά. Παρόμοια ήταν και τα αποτελέσματα μεταξύ στρατηγικών αντιμετώπισης και κατάθλιψης.
.

Σκοπός της μελέτης ήταν να διερευνήσει την επιβάρυνση των οικογενειών από τη φροντίδα συγγενούς με άνοια, τις επιπτώσεις της φροντίδας στην ψυχική υγεία του κύριου φροντιστή και τις στρατηγικές που χρησιμοποιούν οι οικογένειες για να αντιμετωπίσουν τους στρεσογόνους παράγοντες. Το δείγμα απετέλεσαν 172 ζεύγη ασθενών/φροντιστών με εθελοντική συμμετοχή από την Κύπρο το 2004-2005. Όλοι οι ασθενείς έπασχαν από άνοια τύπου Alzheimer's και επελέγησαν από νευρολογικές κλινικές. Για τη συλλογή δεδομένων χρησιμοποιήθηκαν τα εξής ερωτηματολόγια: Memory and Behaviour Problem Checklist, Burden Interview, Center for Epidemiological Studies-Depression scale και το Ways of Coping Questionnaire. Τα ευρήματα έδειξαν ότι το 68,02% των φροντιστών ήταν εξαιρετικά επιβαρημένοι και το 65% εκδήλωνε συμπτώματα κατάθλιψης. Η επιβάρυνση συσχετίστηκε με την ψυχοπαθολογία του ασθενή, το φύλο του φροντιστή, το εισόδημα και το επίπεδο εκπαίδευσης. Δεν βρέθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά στο επίπεδο της επιβάρυνσης ή της κατάθλιψης μεταξύ ασθενών που ζούσαν στην κοινότητα και όσων ζούσαν σε ίδρυμα. Υψηλός δείκτης επιβάρυνσης συσχετίστηκε με συναισθηματικές στρατηγικές αντιμετώπισης, ενώ όσοι είχαν μικρότερη επιβάρυνση βρέθηκε ότι χρησιμοποιούσαν στρατηγικές επίλυσης των προβλημάτων.

Η έρευνα αυτή έγινε με σκοπό να διαπιστωθεί αν μετά την εμφάνιση της νόσου Αlzheimer παρατηρούνται αλλαγές στα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας των ασθενών. Τα υποκείμενα που έλαβαν μέρος στην έρευνα ήταν συνολικά 40, άνδρες και γυναίκες, ηλικίας άνω των 65 ετών. Η έρευνα έγινε στα εξωτερικά ιατρεία του Γενικού Νοσοκομείου "Ι. Παπανικολάου" στο ιατρείο Μνήμης και Άνοιας. H δοκιμασία που δόθηκε στους συγγενείς των ασθενών ήταν "Τυποποιημένη Εκτίμηση της Προσωπικότητας- Standardized Αssessment of Personality" Στον κάθε συγγενή δόθηκαν δύο δοκιμασίες για να περιγράψει την προσωπικότητα του ασθενή, πως ήταν πριν την εμφάνιση της νόσου και πως ήταν κατά την εξέλιξή της. Η δοκιμασία αυτή συμπεριλαμβάνει 37 χαρακτηριστικά προσωπικότητας.
Το πειραματικό σχέδιο που χρησιμοποιήθηκε ήταν ενδοϋποκειμενικό, δηλαδή, τα ίδια υποκείμενα εξετάσθηκαν σε δύο συνθήκες. στη συγκεκριμένη περίπτωση «πριν» και «μετά». Η στατιστική ανάλυση έδειξε ότι από τα 40 υποκείμενα, τα 37 είχαν αλλαγή στην προσωπικότητά τους, ενώ σε τρία (3) υποκείμενα δεν παρατηρήθηκε αλλαγή. Επομένως βρέθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ του «πριν» και του «μετά» (p

Στο παρόν άρθρο θα δοθεί μια γενική περιγραφή για τη νόσο τύπου Alzheimer από τα πρώτα χρόνια της εμφάνισής της μέχρι σήμερα. Θα αναλυθεί η σημασία της χρόνιας ασθένειας και το πώς αντιμετωπίζουν οι ασθενείς τον στιγματισμό της νόσου. Ιδιαίτερη σημασία θα δοθεί στον ρόλο που διαδραματίζουν για την υποστήριξη των εν λόγω ασθενών η οικογένεια, οι κοινωνικοί δεσμοί και οι σύλλογοι των ασθενών. Θα αναλυθεί η σημασία του έμπειρου και καλά καταρτισμένου ιατρικού προσωπικού, ο τρόπος που χειρίζονται, επικοινωνούν και ανταλλάσσουν πληροφορίες με τους ασθενείς. Τέλος, θα αναφερθεί το είδος της βοήθειας που προσφέρουν οι σύλλογοι παροχής υποστήριξης και θα συγκριθεί με αυτό που προσφέρει, αντίστοιχα, το Εθνικό Σύστημα Υγείας.

Ψυχοκοινωνικές διαστάσεις της νόσου Alzheimer Ενδιαφέρον για τους επαγγελματίες υγείας και περίθαλψης

Η άνοια τύπου Alzheimer με την πάροδο των ετών παρουσιάζει όλο και μεγαλύτερο ενδιαφέρον από την ιατρική κοινότητα. Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής και η φυσιολογική γήρανση του πληθυσμού είναι οι  κύριοι λόγοι της ταχύτατης ανάπτυξης της νόσου Alzheimer. Στο παρόν άρθρο δίνεται μια γενική περιγραφή για τη νόσο τύπου Alzheimer από τα πρώτα χρόνια της εμφάνισής της μέχρι σήμερα. Αναλύθηκαν η σημασία της χρόνιας ασθένειας και το πώς αντιμετωπίζουν οι ασθενείς τον στιγματισμό της νόσου,με ιδιαίτερη προσοχή στον ρόλο που διαδραματίζουν για την υποστήριξη των εν λόγω ασθενών η οικογένεια, οι κοινωνικοί δεσμοί και οι σύλλογοι των ασθενών. Επιπλέον,υπογραμμίστηκε η σημασία του έμπειρου και καλά καταρτισμένου ιατρικού προσωπικού, ο τρόπος που χειρίζονται, επικοινωνούν και ανταλλάσσουν πληροφορίες με τους ασθενείς. Επίσης, παρουσιάζεται το είδος της βοήθειας που προσφέρουν οι σύλλογοι παροχής υποστήριξης και θα συγκριθεί με αυτό που προσφέρει, αντίστοιχα, το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ). Τέλος, γίνεται μέσα από διαδικτυακές πηγές αναφορά στις απαραίτητες παρεμβάσεις που χρειάζεται να πραγματοποιηθούν για τη βελτίωση των υπηρεσιών, οι οποίες παρέχονται στους ασθενείς με άνοια τύπου Alzheimer και στις οικογένειές τους.

Οι επιτελικές λειτουργίες αναφέρονται σε μια σειρά γνωστικών λειτουργιών που θεωρούνται ουσιώδους σημασίας για την επίλυση των προβλημάτων και τη στοχοκατευθυνόμενη συμπεριφορά. Παραδοσιακά, η μελέτη των επιτελικών λειτουργιών έχει επικεντρωθεί σε γνωστικές διεργασίες που προκαλούνται κάτω από
σχετικά αφηρημένες συνθήκες. Πιο πρόσφατα υπήρξε αυξανόμενο ενδιαφέρον για την ανάπτυξη πτυχών των επιτελικών λειτουργιών που παρατηρούνται σε συνθήκες που είναι συναισθηματικά σημαντικές. Σε αυτή την εργασία, περιγράφουμε πρώτα την εμφάνιση των θερμών επιτελικών λειτουργιών και τη διάκρισή τους από τις ψυχρές . Στη συνέχεια εξετάζουμε κατά πόσον οι υπάρχουσες μελέτες υποστηρίζουν τη διάκριση των
επιτελικών λειτουργιών σε θερμές και ψυχρές. Πρόσφατες μελέτες συνιστούν πως οι ψυχρές και θερμές επιτελικές λειτουργίες εμπλέκονται με διαφορετικό τρόπο στις αναπτυξιακές διαταραχές. Περαιτέρω έρευνα σε αυτόν τον τομέα θα βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο οι επιμέρους επιτελικές λειτουργίες επηρεάζουν την ανάπτυξη του παιδιού και θα ενημερώσει πιο στοχευμένες παρεμβάσεις σε παιδιά με προβλήματα συμπεριφοράς.

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

Επιλέγοντας κατηγορία μπορείτε να δείτε παρακατω τα άρθρα που ανήκουν σε αυτή.

Επιλέγοντας "Πίσω" επιστρέφετε στην προηγούμενη κατηγορία.